Trong quá trình giải quyết thuận tình ly hôn, không hiếm trường hợp vợ chồng đã cùng ký đơn nhưng sau đó một bên thay đổi suy nghĩ, không muốn ly hôn hoặc không còn đồng ý với thỏa thuận về con, tài sản. Khi đó, nhiều người cho rằng đã ký đơn thì Tòa án vẫn có thể công nhận ly hôn. Tuy nhiên, pháp luật không quy định như vậy.
Theo Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, thuận tình ly hôn phải dựa trên sự tự nguyện thực sự của cả hai vợ chồng và sự thỏa thuận về con, tài sản. Vì vậy, nếu một bên đổi ý, việc giải quyết sẽ phụ thuộc vào thời điểm thay đổi ý kiến và diễn biến cụ thể của vụ việc.
Vợ chồng cùng ký đơn nhưng một bên đổi ý có được rút lại không?
Có thể. Việc một bên đã ký vào đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn không có nghĩa người đó bị buộc phải tiếp tục ly hôn nếu sau đó thực sự thay đổi ý kiến.
Theo Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án chỉ công nhận thuận tình ly hôn khi xét thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận được các vấn đề liên quan đến con, tài sản trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con.
Do đó, nếu một bên thông báo rõ với Tòa án rằng mình không còn tự nguyện ly hôn, thì điều kiện để công nhận thuận tình ly hôn không còn đầy đủ.
Nhận xét của Luật sư Nguyễn Văn Hùng: “Chữ ký trên đơn là căn cứ thể hiện ý chí tại thời điểm lập đơn, nhưng Tòa án còn phải xác định sự tự nguyện của vợ chồng trong quá trình giải quyết. Nếu một bên đã thay đổi ý chí trước khi quyết định công nhận thuận tình ly hôn được ban hành, cần thông báo ngay cho Tòa án để bảo vệ quyền và lợi ích của mình.”
Một bên đổi ý trước khi Tòa án thụ lý đơn
Đây là trường hợp tương đối đơn giản.
Nếu vợ chồng mới ký đơn nhưng chưa nộp đơn cho Tòa án, sau đó một bên không muốn ly hôn thì người còn lại không thể tiếp tục sử dụng đơn thuận tình ly hôn với tư cách là yêu cầu chung của hai vợ chồng.
Lý do là bản chất của thuận tình ly hôn phải xuất phát từ sự tự nguyện của cả hai bên.
Nếu người còn lại vẫn muốn chấm dứt hôn nhân, người đó có thể cân nhắc chuyển sang ly hôn theo yêu cầu của một bên theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
Theo điều luật này, Tòa án có thể giải quyết cho ly hôn khi có căn cứ cho thấy quan hệ hôn nhân đã lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài và mục đích hôn nhân không đạt được.
Một bên đổi ý sau khi Tòa án đã thụ lý đơn
Trường hợp này cần phân biệt rõ.
Sau khi thụ lý yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, Tòa án sẽ tiến hành các thủ tục tố tụng, trong đó có hòa giải đoàn tụ theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự.
Theo Điều 397 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, Tòa án phải tiến hành hòa giải để vợ chồng đoàn tụ. Nếu hòa giải thành, vợ chồng đoàn tụ thì Thẩm phán ra quyết định đình chỉ giải quyết yêu cầu.
Như vậy, nếu trong quá trình này một bên thay đổi ý kiến và muốn tiếp tục duy trì quan hệ hôn nhân, Tòa án sẽ phải xem xét ý chí thực tế của hai bên chứ không đơn giản dựa vào đơn đã ký trước đó.
Nếu một bên không còn đồng ý ly hôn
Khi một bên khẳng định không còn tự nguyện ly hôn, Tòa án không thể mặc nhiên coi đây vẫn là trường hợp thuận tình.
Nếu người còn lại vẫn yêu cầu chấm dứt hôn nhân, vụ việc có thể chuyển sang hướng giải quyết ly hôn theo yêu cầu của một bên, nếu đáp ứng điều kiện pháp luật.
Điều này rất quan trọng bởi thuận tình ly hôn và đơn phương ly hôn là hai phương thức giải quyết khác nhau.
Một bên đổi ý nhưng chỉ không đồng ý chia tài sản hoặc nuôi con
Không phải trường hợp đổi ý nào cũng là “không muốn ly hôn”.
Ví dụ, ban đầu:
- Hai vợ chồng cùng đồng ý ly hôn;
- Cùng ký đơn;
- Nhưng sau đó người chồng không đồng ý với phương án chia tài sản;
- Hoặc hai bên không còn thống nhất về việc trực tiếp nuôi con.
Trong trường hợp này, điều kiện để công nhận thuận tình ly hôn cũng có thể không còn đầy đủ.
Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định nếu vợ chồng không thỏa thuận được về tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con hoặc thỏa thuận không bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án giải quyết việc ly hôn.
Do đó, một bên không nhất thiết phải rút toàn bộ yêu cầu ly hôn. Vấn đề có thể chuyển từ thuận tình ly hôn sang giải quyết ly hôn theo yêu cầu của một bên, đồng thời Tòa án xem xét các vấn đề về con và tài sản theo quy định.
Luật sư Đặng Quý Tiên lưu ý: “Cần phân biệt việc thay đổi ý kiến về quan hệ hôn nhân với việc thay đổi thỏa thuận về con hoặc tài sản. Nếu hai bên vẫn muốn ly hôn nhưng không còn thống nhất được các vấn đề liên quan, Tòa án có thể phải giải quyết vụ việc theo thủ tục ly hôn có tranh chấp thay vì công nhận thuận tình.”
Tòa án đã hòa giải không thành, một bên đổi ý thì sao?
Đây là giai đoạn cần đặc biệt lưu ý.
Sau khi hòa giải đoàn tụ không thành, nếu vợ chồng vẫn đáp ứng đầy đủ điều kiện để được công nhận thuận tình ly hôn, Tòa án có thể ra quyết định công nhận theo quy định của pháp luật tố tụng.
Theo mẫu quyết định được ban hành kèm Nghị quyết 04/2018/NQ-HĐTP, Tòa án ghi nhận việc đã hết thời hạn luật định kể từ ngày lập biên bản hòa giải đoàn tụ không thành mà không có đương sự thay đổi ý kiến về sự thỏa thuận.
Vì vậy, nếu một bên đổi ý trước khi quyết định công nhận thuận tình ly hôn được ban hành, cần thông báo ngay cho Tòa án và thể hiện rõ ý kiến của mình.
Không nên im lặng hoặc chỉ trao đổi miệng với người còn lại mà không thông báo cho Tòa án.
Nếu đã có quyết định công nhận thuận tình ly hôn thì có đổi ý được không?
Về nguyên tắc, không thể chỉ đơn giản yêu cầu Tòa án hủy quyết định vì sau đó một bên đổi ý.
Khi Tòa án đã ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự, quyết định này có hiệu lực theo quy định của pháp luật tố tụng.
Do đó, thời điểm quan trọng là phải xác định một bên thay đổi ý kiến trước hay sau khi Tòa án ban hành quyết định công nhận thuận tình ly hôn.
Nếu mới chỉ ký đơn hoặc đang trong quá trình Tòa án giải quyết thì vẫn có thể thông báo thay đổi ý kiến. Nhưng nếu quyết định đã được ban hành và có hiệu lực thì vấn đề sẽ không còn đơn giản là “rút đơn ly hôn”.
Một bên muốn ly hôn, một bên không đồng ý thì có ly hôn được không?
Có thể.
Việc một bên không đồng ý không đồng nghĩa người còn lại chắc chắn không thể ly hôn.
Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn và hòa giải tại Tòa án không thành, Tòa án có thể giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ xác định:
- Có hành vi bạo lực gia đình;
- Vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ hoặc chồng;
- Làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng;
- Đời sống chung không thể kéo dài;
- Mục đích của hôn nhân không đạt được.
Như vậy, sự đồng ý của cả hai bên là điều kiện của thuận tình ly hôn, nhưng không phải điều kiện bắt buộc để một người yêu cầu Tòa án giải quyết ly hôn theo Điều 56.
Cần làm gì khi đã ký đơn nhưng muốn thay đổi ý định?
Nếu một bên đã ký đơn nhưng sau đó đổi ý, nên thực hiện sớm các bước sau:
Bước 1: Xác định Tòa án đã nhận hoặc thụ lý đơn hay chưa.
Bước 2: Thông báo rõ cho Tòa án về việc thay đổi ý kiến.
Bước 3: Nếu không muốn ly hôn, trình bày rõ nguyện vọng đoàn tụ tại buổi hòa giải.
Bước 4: Nếu vẫn muốn ly hôn nhưng không đồng ý về tài sản hoặc con, cần nêu rõ nội dung không thống nhất.
Bước 5: Nếu người còn lại vẫn yêu cầu ly hôn, chuẩn bị ý kiến và chứng cứ liên quan đến con chung, tài sản chung, nợ chung và các vấn đề khác.
Việc thông báo càng sớm càng tốt sẽ giúp Tòa án có căn cứ xác định chính xác ý chí hiện tại của hai bên.
Nếu bạn cần hỗ trợ, hãy đăng ký tư vấn trực tiếp hoặc online với Luật Thiên Mã để được giải đáp chi tiết, xây dựng phương án xử lý tối ưu với chi phí hợp lý, phải chăng và phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Kết luận
Vợ chồng cùng ký đơn thuận tình ly hôn nhưng một bên đổi ý không có nghĩa Tòa án vẫn đương nhiên công nhận ly hôn. Theo Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án chỉ công nhận thuận tình khi cả hai thực sự tự nguyện và đã thỏa thuận được các vấn đề về con, tài sản theo quy định. Nếu một bên không còn tự nguyện hoặc hai bên không còn thống nhất, cần thông báo ngay cho Tòa án.
