Việc mua bằng lái xe giả trên mạng rồi sử dụng để điều khiển phương tiện hoặc xuất trình khi cơ quan có thẩm quyền kiểm tra không chỉ là hành vi vi phạm quy định về giao thông đường bộ. Nếu người sử dụng biết rõ giấy phép lái xe là giả nhưng vẫn sử dụng để thực hiện hành vi trái pháp luật, họ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo Điều 341 Bộ luật Hình sự.

Vậy mua bằng lái xe giả trên mạng có bị đi tù không, người mua và người làm giả bị xử lý như thế nào, nếu chỉ mua nhưng chưa sử dụng thì sao? Bài viết dưới đây phân tích các trường hợp thường gặp và mức hình phạt có thể áp dụng theo quy định pháp luật hiện hành.

Mua bằng lái xe giả trên mạng có bị truy cứu hình sự không?

Có thể.

Theo Điều 341 Bộ luật Hình sự hiện hành, người nào làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu, giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Bộ luật Hình sự hiện hành được hợp nhất tại Văn bản số 135/VBHN-VPQH ngày 05/9/2025.

Giấy phép lái xe là giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền cấp. Thực tế xét xử đã có trường hợp người mua giấy phép lái xe giả qua mạng để sử dụng khi tham gia giao thông và bị kết án về Tội sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo khoản 1 Điều 341.

Do đó, việc người vi phạm không trực tiếp làm ra giấy phép lái xe giả không đồng nghĩa với việc chắc chắn không bị xử lý hình sự. Nếu người đó biết giấy phép là giả và vẫn sử dụng, hành vi có thể đáp ứng dấu hiệu của tội phạm.

Mua bằng lái xe giả nhưng chưa sử dụng thì sao?

Cần phân biệt giữa mua, nhận giữ giấy tờ giả và sử dụng giấy tờ giả.

Điều 341 tập trung vào hành vi làm giả hoặc sử dụng giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật. Vì vậy, không phải mọi trường hợp chỉ cần có một giấy phép lái xe giả trong tay là đương nhiên bị xử lý theo Điều 341.

Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ phải xem xét mục đích mua, nhận thức của người mua, quá trình sử dụng và các chứng cứ liên quan để xác định hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm hay không.

Nếu người mua đặt làm giấy phép lái xe giả với mục đích sử dụng khi tham gia giao thông nhưng chưa kịp sử dụng, việc xử lý cần được đánh giá theo hành vi cụ thể và giai đoạn thực hiện tội phạm, không nên mặc nhiên đồng nhất với trường hợp đã xuất trình hoặc sử dụng giấy tờ giả.

Nếu không biết đó là bằng lái xe giả thì có bị hình sự không?

Đây là vấn đề cần chứng minh trong từng vụ việc.

Ví dụ, một người mua giấy phép lái xe từ một nguồn trên mạng và tin rằng đây là giấy phép thật, sau đó cơ quan chức năng kiểm tra mới phát hiện giấy tờ không do cơ quan có thẩm quyền cấp. Việc giấy phép là giả không tự động đồng nghĩa người mua chắc chắn phạm tội.

Cơ quan có thẩm quyền cần làm rõ người này có biết giấy phép là giả hay không, nguồn gốc giấy tờ, cách thức giao dịch, nội dung trao đổi với người bán và mục đích sử dụng.

Ngược lại, nếu có chứng cứ thể hiện người mua biết rõ giấy phép là giả nhưng vẫn sử dụng để đối phó với việc kiểm tra hoặc điều khiển phương tiện khi không có giấy phép hợp lệ thì nguy cơ bị xử lý hình sự là rõ ràng hơn.

Lưu ý từ Luật sư Đặng Quý Tiên: Không nên cho rằng “chỉ mua trên mạng chứ không tự làm giả” thì không bị truy cứu. Trong một số vụ án, người mua và sử dụng giấy phép lái xe giả đã bị xét xử về tội sử dụng tài liệu giả; yếu tố quan trọng là phải xem xét nhận thức và mục đích sử dụng giấy tờ giả trong vụ việc cụ thể.

Sử dụng bằng lái xe giả bị phạt bao nhiêu?

Khoản 1 Điều 341 Bộ luật Hình sự quy định người sử dụng tài liệu, giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật có thể bị:

• Phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 100 triệu đồng;
• Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm;
• Hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm.

Đây là khung hình phạt cơ bản đối với hành vi thuộc khoản 1 Điều 341.

Tùy tính chất, mức độ và các tình tiết cụ thể, người phạm tội có thể bị áp dụng hình phạt khác nhau. Thực tế xét xử cho thấy có trường hợp sử dụng giấy phép lái xe giả bị áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù, tùy vào nhân thân và tình tiết của vụ án.

Khi nào có thể bị phạt tù từ 02 đến 05 năm?

Khoản 2 Điều 341 quy định khung hình phạt từ 02 năm đến 05 năm tù đối với một số trường hợp như:

• Có tổ chức;
• Phạm tội 02 lần trở lên;
• Làm từ 02 đến 05 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác;
• Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ để thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc nghiêm trọng;
• Thu lợi bất chính từ 10 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng;
• Tái phạm nguy hiểm.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng người chỉ mua một giấy phép lái xe giả để sử dụng không mặc nhiên thuộc khung hình phạt này. Cơ quan tiến hành tố tụng phải xác định có tình tiết định khung tương ứng hay không.

Khi nào có thể bị phạt tù từ 03 đến 07 năm?

Khoản 3 Điều 341 áp dụng khung hình phạt 03 năm đến 07 năm tù trong một số trường hợp nghiêm trọng hơn, chẳng hạn:

• Làm 06 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác trở lên;
• Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ để thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng;
• Thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên.

Như vậy, không phải cứ sử dụng một bằng lái xe giả là bị phạt đến 07 năm tù. Mức hình phạt phải căn cứ vào đúng tình tiết định khung được chứng minh trong vụ án.

Dùng bằng lái xe giả để tránh bị phạt giao thông có bị hình sự không?

Có thể bị.

Một tình huống thường gặp là người không có giấy phép lái xe thật nhưng mua giấy phép giả để sử dụng khi điều khiển xe. Khi bị Cảnh sát giao thông kiểm tra, người này xuất trình giấy phép giả với mục đích chứng minh mình có giấy phép.

Trong thực tế xét xử, đã có vụ án người sử dụng giấy phép lái xe giả để điều khiển xe và xuất trình khi cơ quan chức năng kiểm tra bị kết án theo khoản 1 Điều 341.

Điều này cho thấy việc sử dụng giấy phép lái xe giả không đơn thuần được xem là lỗi “không có bằng lái”. Nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người vi phạm còn có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi sử dụng tài liệu giả.

Bên cạnh trách nhiệm hình sự, hành vi điều khiển phương tiện khi không có giấy phép lái xe hợp lệ còn có thể bị xử phạt về giao thông theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung đang có hiệu lực. Nghị định này hiện vẫn là văn bản xử phạt chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Người bán bằng lái xe giả bị xử lý thế nào?

Người bán hoặc trực tiếp làm bằng lái xe giả có thể phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi của mình.

Nếu người này làm giả tài liệu, giấy tờ của cơ quan, tổ chức hoặc thực hiện hành vi sử dụng giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật thì có thể bị xem xét theo Điều 341 Bộ luật Hình sự.

Mức độ trách nhiệm phụ thuộc vào số lượng giấy tờ giả, số lần thực hiện, tổ chức thực hiện, số tiền thu lợi bất chính và các tình tiết khác.

Trong trường hợp người bán hoạt động có tổ chức, làm giả nhiều giấy phép lái xe để bán cho nhiều người hoặc thu lợi bất chính với số tiền lớn, hành vi có thể thuộc các khung hình phạt cao hơn của Điều 341.

Ngoài ra, nếu việc làm giả giấy tờ còn nhằm mục đích thực hiện một tội phạm khác thì trách nhiệm hình sự có thể được xác định trên cơ sở toàn bộ hành vi và hậu quả thực tế, thay vì chỉ xem xét riêng hành vi làm giả giấy tờ.

Sử dụng bằng lái xe giả gây tai nạn thì xử lý thế nào?

Nếu người sử dụng bằng lái xe giả gây tai nạn, trách nhiệm pháp lý không chỉ dừng lại ở Điều 341.

Cơ quan chức năng có thể phải xem xét đồng thời:

• Hành vi sử dụng giấy phép lái xe giả;
• Hành vi vi phạm quy định về giao thông;
• Mức độ thiệt hại về người và tài sản;
• Lỗi của người điều khiển phương tiện;
• Mối quan hệ giữa hành vi vi phạm và hậu quả xảy ra.

Nếu vụ tai nạn gây chết người hoặc gây thương tích, tùy tình tiết cụ thể, người điều khiển phương tiện có thể còn bị xem xét trách nhiệm hình sự về tội phạm tương ứng trong lĩnh vực giao thông đường bộ.

Vì vậy, việc có bằng lái xe giả không phải là nguyên nhân duy nhất quyết định trách nhiệm hình sự khi xảy ra tai nạn. Cần đánh giá riêng từng hành vi và hậu quả.

Một số tình huống thường gặp

Mua bằng lái xe giả rồi cất ở nhà

Nếu chỉ mua và cất giữ nhưng chưa sử dụng, chưa thể mặc nhiên kết luận người đó phạm tội theo Điều 341. Cần làm rõ mục đích, nhận thức và các hành vi cụ thể liên quan đến giấy tờ giả.

Mua bằng lái xe giả rồi dùng để điều khiển xe

Nếu biết rõ giấy phép là giả nhưng vẫn sử dụng để tham gia giao thông hoặc xuất trình khi kiểm tra, người sử dụng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 341. Thực tế đã có bản án áp dụng điều luật này đối với người mua giấy phép lái xe giả để sử dụng.

Người thân cho mượn xe nhưng không biết người lái dùng bằng giả

Việc một người cho người khác mượn xe không tự động khiến họ phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi sử dụng giấy phép lái xe giả.

Trách nhiệm của chủ xe hoặc người khác liên quan phải được đánh giá dựa trên việc họ có biết, có giúp sức hoặc có hành vi vi phạm khác hay không. Thực tế xét xử cũng có trường hợp chủ xe không biết người điều khiển sử dụng giấy phép lái xe giả và không bị xử lý về hành vi này.

Người mua bằng lái xe giả nên làm gì khi phát hiện giấy tờ là giả?

Nếu đã mua giấy phép lái xe giả nhưng chưa sử dụng hoặc mới phát hiện giấy tờ không hợp pháp, không nên tiếp tục sử dụng hoặc xuất trình giấy tờ này như giấy phép thật.

Người liên quan nên:

• Không tiếp tục sử dụng giấy phép giả;
• Không sửa chữa, tẩy xóa hoặc làm thay đổi giấy tờ;
• Lưu lại thông tin giao dịch, tin nhắn và chứng từ liên quan;
• Không tiếp tục mua hoặc đặt làm giấy tờ giả khác;
• Nếu đã bị cơ quan chức năng làm việc, nên cung cấp thông tin trung thực và thực hiện quyền, nghĩa vụ tố tụng theo quy định.

Việc tự ý xóa tin nhắn hoặc thay đổi chứng cứ không làm mất đi trách nhiệm pháp lý nếu hành vi phạm tội đã được chứng minh và còn có thể gây thêm vấn đề trong quá trình xác minh vụ việc.

>> Đặt lịch tư vấn với luật sư của chúng tôi và trải nghiệm dịch vụ pháp lý uy tín, nơi mọi vấn đề của bạn sẽ được giải quyết hiệu quả và nhanh chóng!

Đặt lịch tư vấn

Kết luận

Mua bằng lái xe giả trên mạng rồi sử dụng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội sử dụng tài liệu giả của cơ quan, tổ chức theo Điều 341 Bộ luật Hình sự nếu người sử dụng biết rõ giấy phép là giả và sử dụng để thực hiện hành vi trái pháp luật. Khung hình phạt cơ bản có thể là phạt tiền từ 30 triệu đến 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm; các trường hợp có tình tiết định khung tăng nặng có thể bị phạt tù đến 07 năm.

Do đó, không nên coi việc mua bằng lái xe giả trên mạng chỉ là cách “đối phó” với lỗi không có giấy phép lái xe. Nếu đã phát sinh hành vi mua, nhận hoặc sử dụng giấy phép giả, cần xác định chính xác người đó biết gì, đã thực hiện hành vi nào, mục đích sử dụng ra sao và có gây ra hậu quả khác hay không. Trường hợp cần đánh giá trách nhiệm cụ thể, nên đối chiếu hồ sơ vụ việc với quy định của Bộ luật Hình sự và pháp luật giao thông hiện hành.