Sau khi ly hôn, trường hợp người mẹ được Tòa án giao trực tiếp nuôi con nhưng muốn đưa con ra nước ngoài du lịch, thăm thân hoặc học tập mà người cha không đồng ý khá phổ biến. Việc người cha không đồng ý có đồng nghĩa với việc người mẹ không thể đưa con xuất cảnh hay không còn phụ thuộc vào tình trạng pháp lý của người con, bản án ly hôn và mục đích, thời gian đưa con ra nước ngoài.
Vậy cha không đồng ý cho con xuất cảnh cùng mẹ sau ly hôn xử lý thế nào? Người mẹ có cần xin chữ ký của cha để đưa con ra nước ngoài không, cha có quyền yêu cầu Tòa án ngăn việc xuất cảnh hay không và nếu hai bên không thỏa thuận được thì giải quyết ở đâu? Bài viết dưới đây phân tích các quy định liên quan để cha, mẹ bảo đảm quyền lợi của con và tránh phát sinh tranh chấp.
Sau ly hôn, cha không trực tiếp nuôi con có quyền gì?
Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình, sau khi ly hôn, cha và mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con theo quy định pháp luật. Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con nếu cha mẹ không thỏa thuận được.
Đối với người cha không trực tiếp nuôi con, Điều 82 quy định người này có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi, thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng và có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.
Như vậy, việc Tòa án giao con cho mẹ trực tiếp nuôi không làm chấm dứt quyền của người cha đối với con. Tuy nhiên, quyền thăm nom cũng không đồng nghĩa với việc người cha có quyền quyết định thay người mẹ trong mọi hoạt động chăm sóc, giáo dục con.
Cha có quyền ngăn con xuất cảnh cùng mẹ không?
Không thể chỉ căn cứ vào việc “không đồng ý” của người cha để kết luận con đương nhiên bị cấm xuất cảnh.
Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam hiện được hợp nhất tại Văn bản số 71/VBHN-VPQH ngày 25/3/2026. Điều kiện xuất cảnh và các trường hợp bị hạn chế, tạm hoãn xuất cảnh được xác định theo luật này và các quy định có liên quan.
Do đó, cần phân biệt hai vấn đề:
- Quyền của cha trong quan hệ cha con sau ly hôn;
- Điều kiện để người con được xuất cảnh theo pháp luật về xuất nhập cảnh.
Nếu người mẹ là người trực tiếp nuôi con theo bản án hoặc quyết định có hiệu lực và con có đầy đủ giấy tờ xuất cảnh cần thiết, việc cha không đồng ý không tự động tạo thành một lệnh cấm xuất cảnh.
Tuy nhiên, nếu bản án, quyết định của Tòa án hoặc cơ quan có thẩm quyền có quy định hạn chế việc đưa con ra nước ngoài, hoặc thuộc trường hợp pháp luật quy định không được xuất cảnh, thì người mẹ phải tuân thủ.
Người mẹ có cần cha đồng ý khi đưa con ra nước ngoài không?
Đây là vấn đề phải xem xét theo từng trường hợp.
Sau ly hôn, việc xác định ai trực tiếp nuôi con không đồng nghĩa với việc người còn lại mất toàn bộ quyền và nghĩa vụ của cha mẹ. Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình vẫn xác định quyền, nghĩa vụ của cả cha và mẹ đối với con sau ly hôn.
Tuy nhiên, pháp luật về xuất cảnh không đặt ra một nguyên tắc chung rằng mọi trường hợp trẻ em đi nước ngoài cùng mẹ đều bắt buộc phải có văn bản đồng ý của người cha chỉ vì cha mẹ đã từng kết hôn.
Người mẹ cần kiểm tra:
- Con đã có hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị xuất cảnh hay chưa;
- Người mẹ có phải là người trực tiếp nuôi con theo bản án, quyết định của Tòa án hay không;
- Bản án, quyết định ly hôn có hạn chế việc đưa con ra nước ngoài hay không;
- Con đi nước ngoài trong thời gian ngắn hay có ý định chuyển nơi cư trú, học tập lâu dài;
- Nước đến có yêu cầu giấy đồng ý của cha/mẹ còn lại đối với trẻ em đi cùng một phụ huynh hay không.
Đặc biệt, yêu cầu của nước mà trẻ dự định nhập cảnh có thể khác với thủ tục xuất cảnh của Việt Nam. Vì vậy, ngay cả khi pháp luật Việt Nam không yêu cầu chữ ký của cha trong một trường hợp cụ thể, hồ sơ nhập cảnh hoặc thủ tục của hãng hàng không vẫn có thể yêu cầu giấy tờ chứng minh sự đồng ý hoặc quyền nuôi con.
Cha không đồng ý cho con đi nước ngoài phải xử lý thế nào?
Trường hợp cha chỉ phản đối nhưng không có căn cứ pháp lý cụ thể
Nếu người cha chỉ thể hiện quan điểm không đồng ý nhưng không có quyết định của Tòa án hoặc căn cứ pháp luật làm hạn chế quyền xuất cảnh của con, người mẹ có thể chuẩn bị đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền trực tiếp nuôi con và giấy tờ xuất cảnh của con.
Hai bên vẫn nên ưu tiên trao đổi và lập thỏa thuận bằng văn bản về chuyến đi, đặc biệt nếu con đi trong thời gian dài.
Nội dung thỏa thuận có thể thể hiện:
- Mục đích đưa con ra nước ngoài;
- Quốc gia và địa điểm con sẽ đến;
- Thời gian xuất cảnh và thời gian trở về;
- Nơi ở của con;
- Thông tin liên lạc với người cha;
- Cam kết không cản trở quyền thăm nom của người cha sau khi con trở về.
Cách này có thể hạn chế tranh chấp về sau, nhất là khi chuyến đi kéo dài.
Trường hợp cha cho rằng mẹ đưa con đi để không cho cha gặp con
Trường hợp này cần đặc biệt thận trọng.
Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình quy định người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con và không ai được cản trở quyền này. Nếu người trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để gây ảnh hưởng xấu đến việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi có thể yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom.
Vì vậy, nếu người cha có căn cứ cho rằng chuyến đi nước ngoài thực chất nhằm đưa con đi để cắt đứt quan hệ với cha hoặc không đưa con trở về, tranh chấp có thể trở nên nghiêm trọng hơn.
Khi đó, vấn đề cần giải quyết không còn đơn thuần là “có cần chữ ký của cha hay không”, mà là việc đưa con ra nước ngoài có ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của con và quyền của cha hay không.
Lưu ý từ Luật sư Đặng Quý Tiên: Nếu mục đích là đưa con ra nước ngoài học tập hoặc sinh sống lâu dài, không nên áp dụng cách hiểu đơn giản rằng “mẹ được quyền nuôi con thì muốn đưa con đi đâu cũng được”. Cần kiểm tra bản án ly hôn, giấy tờ xuất cảnh, thời gian cư trú ở nước ngoài và quy định của quốc gia nơi con đến để tránh phát sinh tranh chấp về quyền nuôi con hoặc việc đưa trẻ ra nước ngoài trái quy định.
Cha có thể yêu cầu Tòa án giải quyết không?
Có thể yêu cầu Tòa án giải quyết nếu phát sinh tranh chấp liên quan đến quyền, nghĩa vụ đối với con.
Theo Điều 84 Luật Hôn nhân và gia đình, trong những trường hợp luật định, cha hoặc mẹ có thể yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con. Việc thay đổi được xem xét khi có căn cứ, trong đó có trường hợp người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.
Tuy nhiên, việc cha không đồng ý cho con xuất cảnh không đồng nghĩa đương nhiên có căn cứ để thay đổi người trực tiếp nuôi con.
Tòa án phải xem xét hoàn cảnh thực tế và quyền lợi về mọi mặt của trẻ, chẳng hạn:
- Mục đích đưa con ra nước ngoài;
- Thời gian dự kiến ở nước ngoài;
- Điều kiện học tập, sinh sống, chăm sóc con;
- Khả năng bảo đảm việc liên lạc giữa con và cha;
- Việc thực hiện quyền thăm nom của cha;
- Nguy cơ con bị đưa đi và không trở về;
- Các thỏa thuận hoặc nội dung đã được ghi nhận trong bản án ly hôn.
Nếu mẹ muốn đưa con ra nước ngoài lâu dài thì sao?
Đây là trường hợp cần phân biệt với chuyến đi du lịch hoặc thăm thân trong thời gian ngắn.
Nếu người mẹ chỉ đưa con đi du lịch trong thời gian xác định rồi trở về Việt Nam, tranh chấp thường tập trung vào giấy tờ xuất cảnh và quyền thăm nom.
Ngược lại, nếu người mẹ muốn đưa con sang nước ngoài học tập, sinh sống lâu dài hoặc thay đổi nơi cư trú, việc này có thể tác động trực tiếp đến việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của người cha.
Trong trường hợp đó, tốt nhất hai bên nên có thỏa thuận rõ ràng. Nếu không thỏa thuận được và tranh chấp ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của con, các bên có thể yêu cầu Tòa án xem xét theo thẩm quyền.
Đặc biệt, nếu bản án ly hôn trước đó đã ghi nhận các điều kiện cụ thể về nơi cư trú, việc thăm nom hoặc quyền, nghĩa vụ của mỗi bên thì phải đối chiếu trực tiếp với nội dung bản án.
Có thể yêu cầu hạn chế quyền của cha nếu cha liên tục cản trở?
Không phải mọi hành vi phản đối việc con xuất cảnh đều là căn cứ để hạn chế quyền của cha.
Điều 85 Luật Hôn nhân và gia đình quy định các trường hợp cha, mẹ có thể bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên, chẳng hạn có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc xúi giục, ép buộc con làm việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội. Khi có căn cứ, Tòa án có thể quyết định hạn chế một hoặc một số quyền của cha, mẹ trong thời hạn luật định.
Do đó, nếu người cha chỉ không đồng ý với một chuyến đi nhưng vẫn thực hiện đúng quyền, nghĩa vụ của mình đối với con thì chưa thể chỉ dựa vào sự phản đối đó để yêu cầu hạn chế quyền của cha.
Ngược lại, nếu có hành vi nghiêm trọng khác gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của trẻ, người mẹ có thể thu thập chứng cứ và yêu cầu Tòa án xem xét theo Điều 85 và Điều 86.
Ví dụ thực tế
Mẹ đưa con đi du lịch nước ngoài 10 ngày
A và B đã ly hôn, Tòa án giao con cho A trực tiếp nuôi. A muốn đưa con sang Singapore du lịch 10 ngày nhưng B không đồng ý.
Nếu bản án không có nội dung hạn chế việc con xuất cảnh, con có giấy tờ xuất cảnh hợp lệ và không thuộc trường hợp bị tạm hoãn xuất cảnh, việc B không đồng ý không đương nhiên đồng nghĩa con bị cấm xuất cảnh.
Tuy nhiên, A vẫn nên thông báo rõ lịch trình và thời gian đưa con trở về để hạn chế tranh chấp về quyền thăm nom.
Mẹ đưa con sang nước ngoài học tập lâu dài
C cũng được Tòa án giao trực tiếp nuôi con sau ly hôn. Sau đó, C muốn đưa con sang nước ngoài để học tập và sinh sống trong nhiều năm nhưng cha của trẻ phản đối.
Trường hợp này phức tạp hơn vì việc đưa con đi lâu dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến việc cha thực hiện quyền thăm nom và nghĩa vụ đối với con.
Hai bên nên thỏa thuận bằng văn bản. Nếu không thể thỏa thuận, cần xem xét nội dung bản án ly hôn và yêu cầu Tòa án giải quyết vấn đề phát sinh theo quy định pháp luật.
Cha mẹ nên chuẩn bị gì khi giải quyết tranh chấp?
Người mẹ nên chuẩn bị:
- Bản án hoặc quyết định ly hôn đã có hiệu lực;
- Giấy tờ chứng minh mình là người trực tiếp nuôi con;
- Hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị xuất cảnh của con;
- Thông tin về chuyến đi;
- Vé máy bay, lịch trình, nơi lưu trú nếu có;
- Tài liệu chứng minh mục đích chuyến đi;
- Tài liệu thể hiện thời gian dự kiến đưa con trở về Việt Nam.
Người cha nếu phản đối cũng nên đưa ra căn cứ cụ thể, thay vì chỉ thể hiện ý kiến không đồng ý. Chẳng hạn, nếu cho rằng việc đưa con đi nước ngoài ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của trẻ hoặc có nguy cơ con không được đưa về Việt Nam, cần cung cấp tài liệu, chứng cứ để cơ quan có thẩm quyền xem xét.
>> Đặt lịch tư vấn với luật sư của chúng tôi và trải nghiệm dịch vụ pháp lý uy tín, nơi mọi vấn đề của bạn sẽ được giải quyết hiệu quả và nhanh chóng!
Kết luận
Cha không đồng ý cho con xuất cảnh cùng mẹ sau ly hôn không đồng nghĩa với việc người mẹ đương nhiên bị cấm đưa con ra nước ngoài. Sau ly hôn, cả cha và mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ đối với con; người không trực tiếp nuôi có quyền thăm nom con, trong khi người trực tiếp nuôi có quyền chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con theo bản án, quyết định của Tòa án. Việc xuất cảnh phải đồng thời đáp ứng quy định của pháp luật về xuất nhập cảnh và các nội dung cụ thể trong bản án, quyết định có liên quan.
Nếu chuyến đi chỉ mang tính tạm thời, cha mẹ nên ưu tiên thỏa thuận rõ mục đích, thời gian và việc duy trì liên lạc với con. Nếu người mẹ dự định đưa con ra nước ngoài học tập hoặc sinh sống lâu dài mà người cha phản đối, hoặc giữa hai bên phát sinh tranh chấp về quyền nuôi con, cần xem xét cụ thể bản án ly hôn và quyền lợi của trẻ để lựa chọn phương án giải quyết phù hợp tại Tòa án.
