Shipper giao hàng cho các đối tượng lừa đảo có thể vô tình trở thành một mắt xích trong quá trình thực hiện hành vi phạm tội. Tuy nhiên, không phải cứ giao hàng cho người phạm tội là shipper đương nhiên bị xử lý hoặc phải chịu trách nhiệm hình sự.
Vậy làm shipper giao hàng cho đường dây lừa đảo có bị liên đới không? Điều quan trọng là phải xác định shipper có biết hàng hóa, giao dịch hoặc hoạt động phía sau đơn hàng có liên quan đến hành vi lừa đảo hay không, đồng thời xem xét mức độ tham gia và ý thức của người giao hàng.
Làm shipper giao hàng cho đường dây lừa đảo có bị liên đới không?
Về nguyên tắc, người giao hàng thực hiện công việc vận chuyển thông thường không phải chịu trách nhiệm về hành vi phạm tội của người thuê hoặc người gửi hàng nếu bản thân không biết và không cố ý hỗ trợ hành vi phạm tội.
Tuy nhiên, nếu shipper biết rõ đối tượng đang thực hiện hành vi lừa đảo nhưng vẫn nhận giao hàng, thu tiền, chuyển tiền hoặc thực hiện các công việc khác nhằm giúp đường dây hoàn tất việc chiếm đoạt tài sản thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Điều 17 Bộ luật Hình sự quy định đồng phạm là trường hợp có từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. Người đồng phạm có thể là người tổ chức, người thực hành, người xúi giục hoặc người giúp sức.
Shipper không biết đơn hàng liên quan đến lừa đảo có bị phạt không?
Nếu shipper chỉ nhận đơn giao hàng thông thường thông qua ứng dụng hoặc người thuê, không biết đơn hàng có liên quan đến hành vi lừa đảo và cũng không có thỏa thuận hỗ trợ việc phạm tội thì về nguyên tắc không thể chỉ dựa vào việc đã giao hàng để xác định shipper là đồng phạm.
Ví dụ, A nhận đơn giao một kiện hàng đến địa chỉ do khách cung cấp. A chỉ thực hiện việc nhận và giao hàng, không biết người gửi đang sử dụng kiện hàng để thực hiện một vụ lừa đảo. Trong trường hợp này, việc A giao hàng không đồng nghĩa với việc A phải chịu trách nhiệm về hành vi của người gửi.
Biết rõ đường dây lừa đảo nhưng vẫn giao hàng thì sao?
Trường hợp shipper biết rõ người thuê mình đang thực hiện hành vi lừa đảo nhưng vẫn tiếp tục giao hàng nhằm giúp các đối tượng hoàn tất việc chiếm đoạt thì mức độ trách nhiệm pháp lý sẽ khác.
Chẳng hạn, shipper biết người gửi đang giả danh nhân viên ngân hàng để lừa nạn nhân chuyển tiền, đồng thời biết kiện hàng được sử dụng làm công cụ để tạo lòng tin với nạn nhân nhưng vẫn nhận giao nhiều lần và được trả tiền để thực hiện công việc này.
Nếu có đủ căn cứ chứng minh shipper biết và cố ý hỗ trợ đường dây lừa đảo, cơ quan chức năng có thể xem xét người này với vai trò đồng phạm hoặc người giúp sức, tùy thuộc vào hành vi cụ thể.
Shipper thu tiền của nạn nhân rồi chuyển cho đối tượng có bị liên đới không?
Nếu shipper chỉ thu hộ tiền theo hoạt động giao hàng hợp pháp và không biết giao dịch có dấu hiệu lừa đảo thì chưa thể chỉ dựa vào việc thu tiền để xác định trách nhiệm hình sự.
Ngược lại, nếu shipper biết rõ số tiền mình thu là tiền do các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt nhưng vẫn cố tình thu, giữ hoặc chuyển lại tiền theo chỉ đạo thì hành vi có thể được xem xét ở mức độ nghiêm trọng hơn.
Đặc biệt, nếu shipper được hưởng phần trăm trên số tiền thu được, thường xuyên thực hiện nhiều giao dịch bất thường hoặc có trao đổi với các đối tượng về việc che giấu nguồn tiền thì đây có thể là những tình tiết quan trọng để cơ quan chức năng xác định vai trò của người này.
Khi nào shipper có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Để xem xét trách nhiệm hình sự của shipper, cơ quan chức năng phải đánh giá toàn bộ hành vi và chứng cứ liên quan, không chỉ căn cứ vào việc shipper từng giao hàng cho người phạm tội.
Nếu shipper biết rõ thủ đoạn gian dối và cố ý hỗ trợ để người khác chiếm đoạt tài sản thì có thể bị xem xét với vai trò đồng phạm trong Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự. Điều luật này quy định các mức hình phạt khác nhau tùy giá trị tài sản bị chiếm đoạt và các tình tiết của vụ án.
Chẳng hạn, nếu một nhóm người giả danh nhân viên doanh nghiệp để lừa nạn nhân chuyển tiền, sau đó thuê shipper đến nhận tiền hoặc giao hàng nhằm tạo lòng tin. Shipper biết rõ kế hoạch này nhưng vẫn tham gia nhiều lần và nhận tiền công thì cơ quan điều tra có thể xem xét vai trò của shipper trong toàn bộ vụ án.
Lưu ý từ Luật sư Nguyễn Văn Hùng: Không nên đánh đồng việc “giao hàng cho người phạm tội” với “đồng phạm”. Yếu tố đặc biệt quan trọng là nhận thức và ý chí của shipper. Nếu thực sự không biết hành vi phạm tội và chỉ thực hiện công việc giao nhận bình thường thì cần có căn cứ chứng minh sự vô tình này. Ngược lại, khi đã biết rõ hoạt động lừa đảo mà vẫn tiếp tục hỗ trợ thì việc cho rằng “tôi chỉ là shipper” không đương nhiên loại trừ trách nhiệm pháp lý.
Shipper cần làm gì khi phát hiện đơn hàng có dấu hiệu lừa đảo?
Khi nhận thấy đơn hàng có dấu hiệu bất thường, shipper nên chủ động bảo vệ mình bằng cách:
- Lưu lại thông tin người thuê giao hàng;
- Giữ lịch sử đơn hàng trên ứng dụng;
- Lưu tin nhắn, cuộc gọi và nội dung trao đổi;
- Không tự ý chuyển tiền hoặc sử dụng tiền của người khác;
- Không tiếp tục thực hiện đơn hàng nếu biết rõ đơn hàng liên quan đến hành vi phạm tội;
- Thông báo cho đơn vị vận chuyển hoặc nền tảng cung cấp dịch vụ;
- Trình báo cơ quan Công an nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo.
Nếu đã vô tình thực hiện một số giao dịch cho đường dây mà sau đó mới biết có dấu hiệu phạm tội, shipper nên giữ lại toàn bộ lịch sử giao dịch và trao đổi. Những tài liệu này có thể giúp làm rõ thời điểm shipper biết về hành vi phạm tội và mức độ tham gia thực tế.
Ví dụ về shipper giao hàng cho đường dây lừa đảo
A là shipper tự do và nhận đơn giao một gói hàng từ B đến khách hàng. A không biết B đang sử dụng thông tin giả để lừa khách hàng chuyển tiền. Sau khi giao hàng xong, A nhận tiền công vận chuyển như bình thường.
Trong trường hợp này, nếu không có căn cứ cho thấy A biết hoặc cố ý hỗ trợ hành vi lừa đảo thì không thể chỉ dựa vào việc A giao hàng để kết luận A là đồng phạm.
Trường hợp khác, B nói rõ với A rằng đang thực hiện một đường dây lừa đảo và nhờ A nhiều lần đến nhận tiền từ các nạn nhân. A biết rõ sự việc nhưng vẫn thực hiện và được trả tiền theo từng lần giao nhận. Khi đó, A có thể bị cơ quan chức năng xem xét về vai trò giúp sức trong vụ án nếu có đủ chứng cứ chứng minh sự cố ý tham gia.
Nếu bạn cần hỗ trợ, hãy đăng ký tư vấn trực tiếp hoặc online với Luật Thiên Mã để được giải đáp chi tiết, xây dựng phương án xử lý tối ưu với chi phí hợp lý, phải chăng và phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Kết luận
Làm shipper giao hàng cho đường dây lừa đảo không phải lúc nào cũng bị liên đới. Nếu shipper không biết, không bàn bạc và không cố ý hỗ trợ hành vi phạm tội thì việc thực hiện công việc giao hàng thông thường không đồng nghĩa với việc phải chịu trách nhiệm hình sự.
Ngược lại, nếu shipper biết rõ đường dây đang lừa đảo nhưng vẫn cố tình giao hàng, nhận tiền, chuyển tiền hoặc thực hiện các công việc khác để giúp hoàn tất hành vi chiếm đoạt thì có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm. Vì vậy, shipper cần đặc biệt thận trọng với những đơn hàng có dấu hiệu bất thường và không nên tiếp tục tham gia khi đã biết rõ mục đích phạm tội.
