Nhiều người được thuê nhận tiền vào tài khoản rồi chuyển tiếp cho người khác với lời quảng cáo rằng chỉ cần “nhận tiền hộ, chuyển tiền hộ” là có thể kiếm thêm thu nhập. Tuy nhiên, nếu số tiền nhận được thực chất là tiền do các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt thì người đứng giữa cũng có thể bị cơ quan chức năng xác minh, điều tra.
Vậy chỉ nhận tiền và chuyển tiền hộ đường dây lừa đảo có bị xử lý không? Việc có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không phụ thuộc vào nhận thức, mục đích và vai trò thực tế của người nhận, chuyển tiền. Nếu biết rõ hoạt động lừa đảo nhưng vẫn cố ý hỗ trợ, người này có thể phải chịu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm.
Chỉ nhận tiền và chuyển tiền hộ đường dây lừa đảo có bị xử lý không?
Chỉ nhận tiền và chuyển tiền hộ không đương nhiên là hành vi phạm tội. Tuy nhiên, trong trường hợp người nhận tiền biết rõ nguồn tiền là do lừa đảo mà có nhưng vẫn cố tình nhận, rút hoặc chuyển tiền theo yêu cầu của các đối tượng thì hành vi có thể được xem xét là giúp sức cho hoạt động phạm tội.
Theo Điều 17 Bộ luật Hình sự, đồng phạm là trường hợp có từ hai người trở lên cố ý cùng thực hiện một tội phạm. Người đồng phạm có thể là người tổ chức, người thực hành, người xúi giục hoặc người giúp sức.
Do đó, dù không trực tiếp gọi điện, nhắn tin hoặc đưa ra thông tin gian dối với nạn nhân, người nhận và chuyển tiền vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm nếu có căn cứ chứng minh họ biết và cố ý hỗ trợ cho việc chiếm đoạt tài sản.
Biết rõ tiền lừa đảo nhưng vẫn chuyển tiền
Nếu một người biết rõ số tiền được chuyển vào tài khoản là tiền do đường dây lừa đảo chiếm đoạt nhưng vẫn đồng ý nhận và chuyển tiếp theo chỉ đạo thì đây có thể là hành vi giúp sức.
Ví dụ, A được B thuê nhận tiền từ nhiều tài khoản rồi chuyển đến các tài khoản khác. Ban đầu A không biết mục đích của B. Sau khi phát hiện B đang lừa đảo người khác, A vẫn tiếp tục nhận và chuyển tiền vì được hưởng tiền công theo từng giao dịch.
Trong trường hợp này, cơ quan chức năng có thể xem xét vai trò của A trong đường dây. Nếu có đủ căn cứ xác định A biết rõ hành vi phạm tội nhưng vẫn cố ý hỗ trợ, A có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm.
Không trực tiếp lừa nạn nhân có bị đi tù không?
Việc không trực tiếp tiếp xúc với nạn nhân không đồng nghĩa với việc chắc chắn không bị xử lý hình sự.
Một đường dây lừa đảo thường có thể phân chia thành nhiều khâu như tìm kiếm nạn nhân, tạo tài khoản giả, liên hệ với nạn nhân, nhận tiền, rút tiền hoặc chuyển tiền qua các tài khoản trung gian. Người thực hiện một trong các khâu này có thể bị xem xét trách nhiệm nếu biết và cố ý tham gia vào hoạt động phạm tội.
Tuy nhiên, trách nhiệm của mỗi người phải được đánh giá dựa trên vai trò và mức độ tham gia cụ thể. Không phải cứ tài khoản từng nhận tiền lừa đảo là chủ tài khoản đương nhiên trở thành đồng phạm.
Vô tình nhận tiền lừa đảo rồi chuyển đi có phạm tội không?
Nếu một người thực sự không biết khoản tiền mình nhận được có nguồn gốc từ hành vi phạm tội và cũng không có sự thỏa thuận, bàn bạc hoặc cố ý hỗ trợ cho đường dây thì chưa thể chỉ dựa vào việc nhận và chuyển tiền để kết luận người đó phạm tội.
Chẳng hạn, A được người quen nhờ nhận một khoản tiền rồi chuyển lại vào tài khoản khác và A tin rằng đây là giao dịch hợp pháp. Sau đó A mới biết khoản tiền có liên quan đến một vụ lừa đảo. Trong trường hợp này, cần xác định rõ thời điểm A biết về nguồn tiền và những hành động của A sau khi biết.
Lưu ý từ Luật sư Nguyễn Văn Hùng : Người được nhờ nhận hoặc chuyển tiền nên đặc biệt thận trọng nếu giao dịch có dấu hiệu bất thường như nhận tiền từ rất nhiều người không quen biết, được trả công theo tỷ lệ số tiền chuyển, được yêu cầu chuyển tiền qua nhiều tài khoản hoặc không được giải thích rõ nguồn gốc khoản tiền. Nếu nghi ngờ tiền có liên quan đến hành vi phạm tội, không nên tiếp tục rút hoặc chuyển tiền theo yêu cầu mà nên lưu giữ toàn bộ tin nhắn, chứng từ giao dịch để giải trình khi cần thiết.
Người nhận và chuyển tiền có thể bị xử lý về tội gì?
Tùy thuộc vào hành vi thực tế và chứng cứ thu thập được, người nhận và chuyển tiền có thể bị xem xét trách nhiệm về các tội danh khác nhau.
Nếu người này biết rõ thủ đoạn lừa đảo và cố ý hỗ trợ việc nhận, chuyển tiền nhằm giúp các đối tượng thực hiện hành vi chiếm đoạt thì có thể bị xem xét với vai trò đồng phạm trong Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự.
Điều 174 quy định nhiều khung hình phạt căn cứ vào giá trị tài sản chiếm đoạt và các tình tiết của vụ án. Trường hợp phạm tội nghiêm trọng, mức phạt có thể lên đến 20 năm tù hoặc tù chung thân.
Trong một số trường hợp khác, nếu người nhận tiền không tham gia vào quá trình lừa đảo nhưng sau đó biết rõ tài sản có được từ hành vi phạm tội mà vẫn thực hiện các hành vi nhằm che giấu hoặc xử lý tài sản, cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét trách nhiệm về tội danh phù hợp với hành vi thực tế.
Vì vậy, không thể xác định chính xác tội danh chỉ từ thông tin “nhận tiền và chuyển tiền hộ”. Cần xem xét toàn bộ quá trình, từ việc người này được thuê như thế nào, có biết nguồn tiền hay không, có được hưởng lợi không và đã thực hiện những hành vi gì.
Ví dụ về nhận tiền và chuyển tiền hộ đường dây lừa đảo
A được B thuê nhận tiền vào tài khoản cá nhân rồi chuyển đến các tài khoản khác. B nói đây là hoạt động thanh toán hàng hóa và trả cho A 5% trên tổng số tiền chuyển.
Sau một thời gian, A phát hiện B sử dụng thủ đoạn giả danh nhân viên công ty để lừa nhiều người chuyển tiền. Mặc dù biết rõ sự việc, A vẫn tiếp tục nhận tiền, chuyển tiền và rút tiền theo yêu cầu của B.
Trong trường hợp này, việc A không trực tiếp lừa các nạn nhân không có nghĩa A chắc chắn được miễn trách nhiệm. Nếu cơ quan chức năng chứng minh được A biết rõ hành vi phạm tội nhưng vẫn cố ý hỗ trợ thì A có thể bị xem xét với vai trò đồng phạm.
Ngược lại, nếu A hoàn toàn không biết nguồn tiền bất hợp pháp và chỉ thực hiện một giao dịch mà mình tin là hợp pháp thì cần có căn cứ khác để xác định A có lỗi hay không. Việc đánh giá phải dựa trên chứng cứ cụ thể chứ không chỉ dựa vào việc tiền đã đi qua tài khoản của A.
Người bị lôi kéo nhận tiền hộ nên làm gì?
Nếu nhận thấy mình có thể đã vô tình tham gia vào việc nhận hoặc chuyển tiền liên quan đến đường dây lừa đảo, người liên quan nên nhanh chóng dừng các giao dịch bất thường và bảo quản chứng cứ.
Các tài liệu cần lưu giữ gồm:
- Tin nhắn trao đổi với người thuê nhận, chuyển tiền;
- Thông tin tài khoản đã nhận và chuyển tiền;
- Sao kê ngân hàng;
- Nội dung thỏa thuận về tiền công;
- Số điện thoại, tài khoản mạng xã hội của người thuê;
- Nội dung chỉ đạo chuyển tiền;
- Thông tin về những người đã chuyển tiền vào tài khoản.
Không nên tự ý xóa tin nhắn hoặc lịch sử giao dịch vì những thông tin này có thể giúp chứng minh mức độ nhận thức và vai trò thực tế của người nhận tiền.
Nếu phát hiện tiền có dấu hiệu liên quan đến hành vi lừa đảo, nên chủ động trình báo cơ quan Công an và cung cấp đầy đủ thông tin, tài liệu liên quan. Việc chủ động hợp tác và cung cấp chứng cứ có thể giúp cơ quan chức năng làm rõ vai trò của từng người trong vụ việc.
Nếu bạn cần hỗ trợ, hãy đăng ký tư vấn trực tiếp hoặc online với Luật Thiên Mã để được giải đáp chi tiết, xây dựng phương án xử lý tối ưu với chi phí hợp lý, phải chăng và phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Kết luận
Chỉ nhận tiền và chuyển tiền hộ đường dây lừa đảo vẫn có thể bị xử lý nếu người thực hiện biết rõ nguồn tiền và mục đích phạm tội nhưng vẫn cố ý hỗ trợ. Khi đó, tùy vai trò và mức độ tham gia, người này có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm hoặc về tội danh khác theo quy định pháp luật.
Ngược lại, nếu thực sự không biết khoản tiền có nguồn gốc từ hành vi phạm tội, không có sự bàn bạc và không cố ý hỗ trợ đường dây lừa đảo thì không thể chỉ dựa vào việc tài khoản từng nhận và chuyển tiền để kết luận người đó phạm tội. Vì vậy, người nhận tiền hộ cần thận trọng với các giao dịch bất thường và lưu giữ đầy đủ chứng cứ để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
