Giấy khám sức khỏe thường là một trong những giấy tờ được yêu cầu khi người lao động hoàn thiện hồ sơ xin việc. Vì muốn tiết kiệm thời gian hoặc che giấu tình trạng sức khỏe, một số người có thể lựa chọn làm giả giấy khám sức khỏe để xin việc, mua giấy khám sức khỏe giả hoặc tự chỉnh sửa nội dung trên giấy do cơ sở y tế cấp. Hành vi này có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý, đặc biệt nếu giấy giả được sử dụng để thực hiện hành vi trái pháp luật.

Không phải mọi trường hợp giấy khám sức khỏe có thông tin sai đều đương nhiên bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cần xác định giấy tờ có phải tài liệu giả của cơ quan, tổ chức hay không, người sử dụng có biết đó là giấy giả không, giấy được dùng vào mục đích gì và hành vi có đáp ứng các điều kiện của Điều 341 Bộ luật Hình sự hay không. Trường hợp cụ thể còn có thể phát sinh trách nhiệm khác tùy vào hậu quả và cách thức thực hiện.

Làm giả giấy khám sức khỏe để xin việc có bị truy cứu hình sự không?

Có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Giấy khám sức khỏe được cấp bởi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền và thể hiện kết quả khám, kết luận về tình trạng sức khỏe của người được khám. Pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh có quy định về việc cấp giấy khám sức khỏe và trách nhiệm của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đối với kết quả khám.

Nếu một người tự tạo ra giấy khám sức khỏe giả, sửa chữa giấy thật hoặc sử dụng giấy khám sức khỏe giả để hoàn thiện hồ sơ xin việc nhằm thực hiện hành vi trái pháp luật, hành vi có thể được xem xét theo Điều 341 Bộ luật Hình sự về Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức; tội sử dụng con dấu hoặc tài liệu giả của cơ quan, tổ chức.

Điều quan trọng là phải phân biệt hành vi làm giả với hành vi sử dụng giấy tờ giả. Một người không trực tiếp làm ra giấy giả nhưng biết rõ đó là giấy giả và vẫn sử dụng để xin việc cũng có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu đáp ứng điều kiện của Điều 341.

Điều 341 Bộ luật Hình sự quy định thế nào về giấy khám sức khỏe giả?

Điều 341 hiện hành xử lý hai nhóm hành vi chính:

• Làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức;
• Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật.

Đối với trường hợp làm giả giấy khám sức khỏe, vấn đề pháp lý thường nằm ở việc giấy này được tạo ra như một tài liệu mang danh nghĩa của cơ sở y tế nhưng không được cơ sở đó cấp hợp pháp.

Ví dụ, A không đi khám nhưng thuê người tạo một giấy khám sức khỏe có tên, chữ ký và con dấu của một cơ sở y tế. Sau đó A sử dụng giấy này trong hồ sơ xin việc. Nếu có đủ căn cứ, hành vi của A có thể được xem xét về việc làm giả và sử dụng tài liệu giả.

Ngược lại, nếu A chỉ mua giấy giả từ người khác nhưng biết rõ giấy không phải do cơ sở y tế cấp và vẫn sử dụng để hoàn thiện hồ sơ xin việc, A có thể bị xem xét về hành vi sử dụng tài liệu giả.

Mức phạt khi làm giả giấy khám sức khỏe để xin việc

Theo khoản 1 Điều 341 Bộ luật Hình sự, người làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng tài liệu, giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật có thể bị:

• Phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 100 triệu đồng;
• Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm;
• Hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm.

Đây là khung hình phạt cơ bản. Mức xử lý cụ thể phụ thuộc vào hành vi và các tình tiết của vụ việc.

Trường hợp có tình tiết định khung tăng nặng

Khoản 2 Điều 341 quy định phạt tù từ 02 năm đến 05 năm nếu thuộc một trong các trường hợp như:

• Có tổ chức;
• Phạm tội 02 lần trở lên;
• Làm từ 02 đến 05 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác;
• Sử dụng tài liệu giả để thực hiện tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng;
• Thu lợi bất chính từ 10 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng;
• Tái phạm nguy hiểm.

Như vậy, nếu một người không chỉ làm một giấy khám sức khỏe giả cho bản thân mà còn nhận tiền để làm giả nhiều giấy cho người khác, số lượng tài liệu và khoản thu lợi có thể trở thành căn cứ để xem xét khung hình phạt tương ứng.

Trường hợp có thể bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm

Khoản 3 Điều 341 quy định mức phạt tù từ 03 năm đến 07 năm nếu:

• Làm 06 con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác trở lên;
• Sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ giả để thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng;
• Thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên.

Ngoài hình phạt chính, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng theo khoản 4 Điều 341.

Mua giấy khám sức khỏe giả để xin việc có bị xử lý không?

Có thể.

Không phải chỉ người trực tiếp tạo ra giấy khám sức khỏe giả mới có nguy cơ bị xử lý. Người mua cũng có thể bị xem xét nếu biết rõ giấy tờ là giả nhưng vẫn sử dụng để thực hiện hành vi trái pháp luật.

Ví dụ, A không muốn đi khám sức khỏe nên liên hệ với một người trên mạng để mua giấy khám sức khỏe có sẵn chữ ký và con dấu của cơ sở y tế. A biết giấy này không được cấp sau một lần khám thực tế nhưng vẫn nộp cho doanh nghiệp trong hồ sơ xin việc.

Trong trường hợp này, việc A không trực tiếp chỉnh sửa hoặc in giấy không đồng nghĩa với việc A chắc chắn không chịu trách nhiệm. Hành vi sử dụng tài liệu giả được Điều 341 quy định độc lập với hành vi làm giả.

Lưu ý từ Luật sư Nguyễn Văn Hùng: Việc mua giấy khám sức khỏe không đồng nghĩa trong mọi trường hợp người mua chắc chắn bị truy cứu hình sự. Cần chứng minh người đó biết giấy là giả và đã sử dụng giấy để thực hiện hành vi trái pháp luật. Vì vậy, nguồn gốc giấy tờ, nhận thức của người sử dụng và mục đích sử dụng là những yếu tố quan trọng khi đánh giá trách nhiệm.

Chỉnh sửa giấy khám sức khỏe thật để xin việc có bị xử lý hình sự không?

Có thể.

Trường hợp người lao động đã đi khám và được cấp giấy khám sức khỏe thật nhưng sau đó tự ý sửa nội dung, chẳng hạn sửa kết luận sức khỏe, thay đổi kết quả xét nghiệm hoặc thay đổi ngày cấp, cần phân biệt với trường hợp tạo ra một tài liệu giả hoàn toàn.

Bộ luật Hình sự có Điều 340 về Tội sửa chữa và sử dụng giấy chứng nhận, các tài liệu của cơ quan, tổ chức. Điều luật này xử lý hành vi sửa chữa, làm sai lệch nội dung giấy chứng nhận hoặc tài liệu của cơ quan, tổ chức và sử dụng giấy tờ đó trong những trường hợp luật định.

Theo khoản 1 Điều 340, người thực hiện hành vi thuộc các điều kiện của điều luật có thể bị cảnh cáo, phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Do đó, khi người lao động sử dụng một giấy khám sức khỏe thật nhưng tự ý chỉnh sửa nội dung rồi đưa vào hồ sơ xin việc, cần xem xét Điều 340 thay vì mặc nhiên áp dụng Điều 341.

Không đi khám nhưng mua giấy khám sức khỏe thật của bệnh viện có được không?

Không.

Một giấy khám sức khỏe hợp lệ phải phản ánh kết quả khám thực tế theo quy định chuyên môn. Việc một người không đi khám nhưng tìm cách có được giấy mang tên mình từ nguồn không hợp pháp không biến giấy đó thành giấy khám sức khỏe hợp lệ.

Thông tư hướng dẫn khám sức khỏe của Bộ Y tế quy định về nội dung và việc thực hiện khám sức khỏe; hiện văn bản hợp nhất số 06/VBHN-BYT năm 2023 là một trong các văn bản hướng dẫn được công bố trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ.

Nếu giấy được tạo lập không đúng thẩm quyền hoặc bị làm giả, người sử dụng cần đối mặt với rủi ro pháp lý tương ứng.

Làm giả giấy khám sức khỏe để xin việc nhưng chưa được nhận vào làm thì sao?

Việc người lao động chưa được nhận vào làm không đồng nghĩa chắc chắn không bị xử lý hình sự.

Điều 341 tập trung vào hành vi làm giả tài liệu hoặc sử dụng tài liệu giả để thực hiện hành vi trái pháp luật. Vì vậy, cần xem xét hành vi đã thực hiện đến đâu và giấy tờ giả được sử dụng như thế nào.

Ví dụ, A nộp hồ sơ xin việc kèm giấy khám sức khỏe giả nhưng doanh nghiệp phát hiện ngay trước khi ký hợp đồng lao động. Việc A chưa thực sự được tuyển dụng không tự động loại trừ trách nhiệm nếu hành vi đã đáp ứng đầy đủ các dấu hiệu của Điều 341.

Ngược lại, nếu A mới chuẩn bị một mẫu giấy giả nhưng chưa sử dụng và hành vi chưa đáp ứng các dấu hiệu của tội phạm cụ thể thì cần đánh giá theo quy định về giai đoạn thực hiện tội phạm, không thể chỉ dựa vào việc A có ý định sử dụng giấy giả.

Dùng giấy khám sức khỏe giả xin việc có phải chịu trách nhiệm nếu doanh nghiệp không bị thiệt hại?

Có thể.

Trách nhiệm theo Điều 341 không chỉ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có bị thiệt hại về tiền hay tài sản hay không. Khoản 1 Điều 341 quy định hành vi sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ giả để thực hiện hành vi trái pháp luật.

Do đó, việc doanh nghiệp không bị mất tiền không đồng nghĩa hành vi sử dụng giấy khám sức khỏe giả chắc chắn không bị xử lý.

Tuy nhiên, cơ quan có thẩm quyền vẫn phải chứng minh các yếu tố cấu thành tội phạm, trong đó có bản chất của tài liệu, hành vi sử dụng và mục đích của người thực hiện.

Người làm giả giấy khám sức khỏe cho người khác có bị xử lý không?

Có thể bị xử lý với mức độ nghiêm trọng hơn tùy số lượng giấy, khoản thu lợi và cách thức thực hiện.

Ví dụ, A nhận tiền từ nhiều người để làm giấy khám sức khỏe giả, sau đó sử dụng thông tin của các bệnh viện, phòng khám có thật để tạo giấy tờ và cung cấp cho khách hàng.

Nếu hành vi đủ dấu hiệu của Điều 341, A có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự. Đặc biệt, số lượng giấy tờ giả và khoản thu lợi bất chính có thể ảnh hưởng đến việc xác định khung hình phạt.

Trong thực tế, việc xác định một giấy khám sức khỏe giả là một tài liệu giả và cách tính số lượng tài liệu để định khung phải căn cứ vào tình tiết cụ thể của vụ án. Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh cũng từng phân tích vấn đề này trong thực tiễn áp dụng Điều 341.

Cơ sở y tế cấp giấy khám sức khỏe giả có bị xử lý không?

Nếu người có trách nhiệm tại cơ sở y tế cố tình lập hoặc xác nhận kết quả khám sức khỏe không đúng thực tế, trách nhiệm pháp lý cần được xem xét theo hành vi cụ thể và vai trò của từng người.

Trường hợp có người lợi dụng chức vụ, quyền hạn để cấp giấy tờ không đúng quy định hoặc tham gia vào việc làm giả tài liệu, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét Điều 341 hoặc các quy định hình sự khác nếu có đủ dấu hiệu.

Không nên mặc nhiên kết luận rằng cứ giấy khám sức khỏe không đúng thực tế thì tất cả nhân viên của cơ sở y tế đều phải chịu trách nhiệm. Cần xác định người nào trực tiếp thực hiện, người nào biết, người nào chỉ ký theo quy trình và người nào có sự cố ý tham gia.

Làm giả giấy khám sức khỏe để xin việc có bị sa thải không?

Ngoài nguy cơ bị xử lý hình sự hoặc hành chính, việc sử dụng giấy khám sức khỏe giả còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quan hệ lao động.

Nếu người lao động sử dụng tài liệu giả để hoàn thiện hồ sơ tuyển dụng, doanh nghiệp có thể xem xét việc xử lý theo nội quy lao động, hợp đồng lao động và quy định pháp luật có liên quan tùy trường hợp.

Đặc biệt, nếu vị trí tuyển dụng yêu cầu điều kiện sức khỏe nhất định mà người lao động cố tình che giấu thông tin bằng giấy tờ giả, doanh nghiệp có thể xem xét các biện pháp phù hợp sau khi xác minh sự việc.

Trường hợp hành vi gây thiệt hại thực tế, người lao động còn có thể phải chịu trách nhiệm bồi thường nếu có đủ căn cứ theo pháp luật dân sự hoặc pháp luật lao động.

Một số tình huống thực tế

Tự photoshop giấy khám sức khỏe để xin việc

A lấy mẫu giấy khám sức khỏe của một bệnh viện trên mạng, sau đó dùng phần mềm chỉnh sửa họ tên, kết quả khám và kết luận sức khỏe rồi in ra nộp cho công ty.

Nếu giấy được tạo ra nhằm giả mạo tài liệu của bệnh viện và A sử dụng giấy đó để thực hiện hành vi trái pháp luật, hành vi có thể được xem xét theo Điều 341.

Mua giấy khám sức khỏe giả trên mạng

B không đi khám nhưng mua một giấy khám sức khỏe giả từ người bán trên mạng rồi nộp cùng hồ sơ xin việc.

Nếu B biết rõ đây là giấy giả và sử dụng nó để thực hiện hành vi trái pháp luật, B có thể bị xem xét về hành vi sử dụng tài liệu giả.

Người bán giấy cũng có thể bị xử lý nếu có đủ căn cứ chứng minh hành vi làm giả, cung cấp tài liệu giả và các tình tiết liên quan.

Chỉ khai sai tình trạng sức khỏe trong hồ sơ

C không sử dụng giấy khám sức khỏe giả nhưng tự khai không đúng một số thông tin sức khỏe trong hồ sơ xin việc.

Trường hợp này không thể tự động coi là hành vi làm giả tài liệu theo Điều 341. Cần xác định C có sử dụng tài liệu giả hay không và hành vi thực tế có vi phạm quy định pháp luật khác hay không.

Điều này cho thấy khai sai thông tin cá nhân và làm giả giấy khám sức khỏe của cơ sở y tế là hai vấn đề pháp lý khác nhau.

Cần làm gì nếu đã sử dụng giấy khám sức khỏe giả?

Nếu đã sử dụng giấy khám sức khỏe giả, người lao động không nên tiếp tục làm giả thêm tài liệu hoặc cung cấp thông tin sai lệch để che giấu nguồn gốc giấy tờ.

Nên rà soát lại giấy đã sử dụng, cách thức có được giấy, người cung cấp, các trao đổi liên quan và thời điểm nộp hồ sơ. Những thông tin này có thể giúp xác định chính xác người sử dụng có biết giấy là giả hay không và hành vi đã được thực hiện ở mức độ nào.

Nếu đã được cơ quan chức năng yêu cầu giải trình hoặc làm việc, cần cung cấp thông tin trung thực và có thể tham khảo ý kiến luật sư để đánh giá trách nhiệm pháp lý cụ thể.

>> Đặt lịch tư vấn với luật sư của chúng tôi và trải nghiệm dịch vụ pháp lý uy tín, nơi mọi vấn đề của bạn sẽ được giải quyết hiệu quả và nhanh chóng!

Đặt lịch tư vấn

Kết luận

Làm giả giấy khám sức khỏe để xin việc có thể bị xử lý hình sự nếu hành vi đáp ứng các dấu hiệu của Tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức hoặc Tội sử dụng con dấu, tài liệu giả theo Điều 341 Bộ luật Hình sự. Khung cơ bản có thể bị phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm; trường hợp có tình tiết định khung tăng nặng, mức phạt tù có thể lên đến 07 năm.

Trường hợp người lao động sửa giấy khám sức khỏe thật để thay đổi kết quả hoặc nội dung thì cần phân biệt với hành vi làm giả hoàn toàn, bởi Điều 340 Bộ luật Hình sự có quy định riêng về sửa chữa và sử dụng giấy chứng nhận, tài liệu của cơ quan, tổ chức. Vì vậy, để xác định chính xác trách nhiệm, cần xem xét nguồn gốc giấy khám sức khỏe, cách thức chỉnh sửa hoặc tạo lập, nhận thức của người sử dụng và mục đích đưa giấy vào hồ sơ xin việc.