Hợp đồng thương mại cần những điều khoản bắt buộc nào là câu hỏi quan trọng đối với doanh nghiệp và cá nhân khi tham gia giao dịch mua bán, cung ứng dịch vụ hoặc hợp tác kinh doanh. Trên thực tế, rất nhiều hợp đồng bị tranh chấp hoặc gặp rủi ro pháp lý không phải vì nội dung sai, mà vì thiếu các điều khoản quan trọng hoặc quy định không rõ ràng. Theo Bộ luật Dân sự 2015 sửa đổi bổ sung 2025, đặc biệt là Điều 385 về khái niệm hợp đồng và Điều 398 về nội dung của hợp đồng, các bên có quyền thỏa thuận về nội dung nhưng phải bảo đảm không vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội. Đồng thời, trong hoạt động thương mại, Luật Thương mại 2005 sửa đổi bổ sung 2025, cũng điều chỉnh các quan hệ mua bán hàng hóa và cung ứng dịch vụ, yêu cầu hợp đồng phải xác định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam không quy định một danh sách “điều khoản bắt buộc” áp dụng chung cho mọi hợp đồng thương mại, mà thay vào đó xác định các yếu tố cốt lõi để hợp đồng có hiệu lực, bao gồm chủ thể, nội dung và hình thức theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015 sửa đổi bổ sung 2025. Điều này dẫn đến việc nhiều người hiểu nhầm rằng thiếu một số điều khoản như phạt vi phạm hoặc bồi thường sẽ khiến hợp đồng vô hiệu, trong khi thực tế không phải như vậy. Việc hợp đồng có bị vô hiệu hay không phụ thuộc vào việc có vi phạm điều kiện có hiệu lực hay không, chứ không phải chỉ do thiếu điều khoản. Bài viết dưới đây sẽ phân tích rõ các điều khoản quan trọng trong hợp đồng thương mại, căn cứ pháp lý cụ thể, trường hợp hợp đồng bị vô hiệu và những lưu ý quan trọng để tránh rủi ro pháp lý theo kinh nghiệm của luật sư Luật Thiên Mã.
Hợp đồng thương mại cần những điều khoản bắt buộc nào?
Hợp đồng thương mại cần những điều khoản bắt buộc nào là vấn đề nhiều người hiểu chưa đúng. Pháp luật hiện hành không quy định một danh sách cố định các điều khoản bắt buộc áp dụng cho mọi hợp đồng.
Theo Điều 398 Bộ luật Dân sự 2015, nội dung hợp đồng do các bên tự thỏa thuận, nhưng thường bao gồm các nội dung cơ bản như đối tượng, số lượng, chất lượng, giá cả, phương thức thanh toán, thời hạn, quyền và nghĩa vụ của các bên.
Trong thực tiễn, để hợp đồng có tính chặt chẽ và hạn chế tranh chấp, các điều khoản sau gần như luôn phải có, dù không phải “bắt buộc theo luật”:
- Điều khoản về đối tượng hợp đồng (hàng hóa/dịch vụ cụ thể)
- Điều khoản về giá và phương thức thanh toán
Ngoài ra, các điều khoản như thời hạn thực hiện, quyền và nghĩa vụ, phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại cũng rất quan trọng để bảo vệ quyền lợi của các bên.
Theo luật sư Đặng Quý Tiên, sai lầm phổ biến là nhiều doanh nghiệp chỉ quan tâm đến giá trị hợp đồng mà bỏ qua các điều khoản xử lý vi phạm, dẫn đến bất lợi khi xảy ra tranh chấp.
Đăng ký ngay để được tư vấn bởi đội ngũ chuyên nghiệp Luật Thiên Mã nhằm xây dựng hợp đồng chặt chẽ và đúng pháp luật. Đặt lịch tư vấn
Thiếu điều khoản có làm hợp đồng vô hiệu không?
Đây là điểm rất quan trọng: thiếu điều khoản không đồng nghĩa với hợp đồng vô hiệu.
Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, một hợp đồng chỉ bị vô hiệu khi không đáp ứng các điều kiện có hiệu lực, bao gồm:
- Chủ thể có năng lực pháp luật và năng lực hành vi
- Nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội
Như vậy, nếu hợp đồng chỉ thiếu một số điều khoản như phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại hoặc giải quyết tranh chấp thì hợp đồng vẫn có hiệu lực, nhưng sẽ gây khó khăn khi xử lý tranh chấp.
Trong trường hợp thiếu nội dung quan trọng, pháp luật có thể áp dụng quy định mặc định để bổ sung, ví dụ quy định về nghĩa vụ thanh toán hoặc trách nhiệm bồi thường.
Các trường hợp hợp đồng thương mại bị vô hiệu
Theo Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 123–129), hợp đồng có thể bị vô hiệu trong các trường hợp như vi phạm điều cấm của luật, giả tạo, bị lừa dối hoặc do người ký không có thẩm quyền.
Trong thực tế, hợp đồng thương mại thường bị vô hiệu khi nội dung vi phạm pháp luật hoặc khi một bên không có quyền ký kết hợp đồng. Việc thiếu điều khoản hiếm khi là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến vô hiệu.
Những lưu ý quan trọng để tránh rủi ro pháp lý
Khi soạn thảo hợp đồng thương mại, điều quan trọng không phải là có bao nhiêu điều khoản mà là các điều khoản có rõ ràng, cụ thể và phù hợp pháp luật hay không. Các bên nên đặc biệt chú ý đến việc mô tả đối tượng hợp đồng, điều kiện thanh toán và cơ chế xử lý vi phạm.
Ngoài ra, cần kiểm tra kỹ thẩm quyền ký kết của người đại diện để tránh rủi ro hợp đồng bị vô hiệu.
Đăng ký ngay để được tư vấn bởi đội ngũ chuyên nghiệp Luật Thiên Mã nhằm rà soát và hoàn thiện hợp đồng thương mại của bạn. Đặt lịch tư vấn
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng không có điều khoản phạt vi phạm có sao không?
Không làm hợp đồng vô hiệu, nhưng sẽ khó xử lý khi có vi phạm.
Thiếu điều khoản thanh toán có vô hiệu không?
Không, nhưng có thể áp dụng quy định pháp luật để xác định nghĩa vụ thanh toán.
Khi nào hợp đồng bị vô hiệu?
Khi vi phạm điều kiện có hiệu lực theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015.
Có bắt buộc phải lập hợp đồng bằng văn bản không?
Tùy loại giao dịch, một số trường hợp bắt buộc, còn lại có thể bằng lời nói hoặc hành vi.
Có nên nhờ luật sư soạn hợp đồng không?
Rất nên để đảm bảo đầy đủ điều khoản và đúng quy định pháp luật.
Kết luận từ góc nhìn luật sư
Hợp đồng thương mại cần những điều khoản bắt buộc nào không phải là vấn đề “có hay không”, mà là mức độ đầy đủ và rõ ràng của nội dung hợp đồng. Pháp luật không yêu cầu danh sách điều khoản cố định, nhưng yêu cầu hợp đồng phải đáp ứng điều kiện có hiệu lực theo Bộ luật Dân sự 2015.
Trong thực tiễn, nhiều tranh chấp phát sinh do:
- Thiếu điều khoản quan trọng
- Nội dung không rõ ràng
- Không kiểm tra thẩm quyền ký kết
Đăng ký ngay để được tư vấn bởi đội ngũ chuyên nghiệp Luật Thiên Mã nhằm đảm bảo hợp đồng của bạn chặt chẽ, đúng luật và hạn chế tối đa rủi ro pháp lý. Đặt lịch tư vấn
