Trong thực tế, không ít trường hợp người vi phạm giao thông, bị kiểm tra hành chính hoặc đang được lực lượng Công an thực hiện nhiệm vụ đã có hành vi chửi bới, đe dọa, giằng co, đánh, đấm hoặc dùng hung khí tấn công cán bộ Công an. Đây không đơn thuần là hành vi thiếu kiểm soát mà tùy tính chất, mục đích và hậu quả, người thực hiện có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Đặc biệt, cần phân biệt Tội chống người thi hành công vụ theo Điều 330 Bộ luật Hình sự với Tội cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự. Việc xác định đúng tội danh phụ thuộc vào mục đích của hành vi, cách thức tấn công và mức độ thương tích thực tế của người Công an.
Hành hung công an có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
Có. Nếu hành vi hành hung Công an đang thực hiện nhiệm vụ có đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Một trong những tội danh thường được xem xét là Tội chống người thi hành công vụ, quy định tại Điều 330 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017.
Theo khoản 1 Điều 330, người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác để cản trở người thi hành công vụ thực hiện công vụ hoặc ép buộc họ thực hiện hành vi trái pháp luật thì có thể bị:
- Phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm; hoặc
- Phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Như vậy, nếu một người đánh Công an nhằm mục đích ngăn cản việc thực hiện nhiệm vụ, hành vi có thể bị xem xét về Tội chống người thi hành công vụ.
Nhận xét của Luật sư Đặng Quý Tiên: “Không phải cứ có hành vi đánh Công an là mặc nhiên xử lý theo Điều 330. Cơ quan tiến hành tố tụng phải đánh giá toàn bộ diễn biến để xác định người vi phạm đánh nhằm cản trở hoạt động công vụ hay nhằm trực tiếp gây thương tích cho người thi hành công vụ.”
Tội chống người thi hành công vụ theo Điều 330 bị phạt bao nhiêu?
Điều 330 Bộ luật Hình sự chia thành 2 khung hình phạt chính.
Khung cơ bản: Phạt tù đến 03 năm
Theo khoản 1 Điều 330, người phạm tội có thể bị cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Ví dụ, Công an đang thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, xử lý vi phạm nhưng người vi phạm có hành vi xô đẩy, đánh hoặc dùng vũ lực nhằm buộc cán bộ dừng việc thực hiện nhiệm vụ.
Nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện có thể bị xử lý theo khoản 1 Điều 330.
Khung tăng nặng: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm
Theo khoản 2 Điều 330, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm nếu thuộc một trong các trường hợp:
- Có tổ chức;
- Phạm tội 02 lần trở lên;
- Xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội;
- Gây thiệt hại về tài sản từ 50 triệu đồng trở lên;
- Tái phạm nguy hiểm.
Như vậy, mức phạt cao nhất của riêng Tội chống người thi hành công vụ theo Điều 330 là 07 năm tù.
Đánh Công an gây thương tích có bị xử lý theo Điều 134 không?
Có thể.
Đây là điểm đặc biệt quan trọng khi đánh giá trách nhiệm hình sự.
Theo Điều 134 Bộ luật Hình sự, hành vi cố ý gây thương tích cho người khác có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%, hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong những trường hợp luật định.
Đáng chú ý, điểm k khoản 1 Điều 134 quy định trường hợp phạm tội “đối với người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân”.
Điều này có nghĩa, trong một số trường hợp, dù tỷ lệ thương tích dưới 11%, người tấn công vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi thuộc trường hợp quy định tại điểm k khoản 1 Điều 134.
Ví dụ, một người dùng gậy đánh Công an đang thực hiện nhiệm vụ khiến cán bộ bị thương tích 5%. Nếu các điều kiện của Điều 134 được xác định đầy đủ, hành vi vẫn có thể bị xử lý hình sự.
Phân biệt chống người thi hành công vụ và cố ý gây thương tích cho Công an
Hai tội danh này dễ bị nhầm lẫn vì đều có thể xảy ra khi người dân sử dụng vũ lực với Công an đang làm nhiệm vụ.
| Tiêu chí | Điều 330 – Chống người thi hành công vụ | Điều 134 – Cố ý gây thương tích |
|---|---|---|
| Mục đích chính | Cản trở việc thực hiện công vụ | Gây thương tích, tổn hại sức khỏe |
| Hậu quả thương tích | Không phải dấu hiệu bắt buộc | Là yếu tố quan trọng để xác định trách nhiệm |
| Đối tượng | Người đang thi hành công vụ | Bất kỳ người nào, trong đó có người đang thi hành công vụ |
| Trường hợp đặc biệt | Dùng vũ lực để cản trở công vụ | Gây thương tích cho người đang thi hành công vụ |
| Khung hình phạt | Cao nhất 07 năm tù | Có thể cao hơn đáng kể tùy hậu quả |
Bộ Công an cũng lưu ý rằng trường hợp hành vi chống người thi hành công vụ gây thương tích cho người đang thi hành công vụ có thể được xem xét theo Điều 134 với tình tiết định khung tương ứng.
Luật sư Nguyễn Văn Hùng phân tích: “Ranh giới giữa Điều 330 và Điều 134 nằm ở việc đánh giá bản chất hành vi. Nếu người vi phạm dùng vũ lực nhằm cản trở Công an thực hiện nhiệm vụ thì có thể cấu thành Điều 330; nếu mục đích và diễn biến thể hiện việc cố ý gây thương tích cho người thi hành công vụ thì Điều 134 cần được xem xét.”
Đánh Công an nhưng thương tích dưới 11% có bị đi tù không?
Có thể.
Không nên hiểu rằng thương tích dưới 11% thì chắc chắn không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Nếu hành vi nhằm cản trở người Công an đang thực hiện công vụ, người thực hiện có thể bị xem xét theo Điều 330, bởi điều luật này không đặt ra điều kiện phải có một tỷ lệ thương tích nhất định.
Trong trường hợp hành vi gây thương tích cho người đang thi hành công vụ, điểm k khoản 1 Điều 134 cũng có thể được áp dụng ngay cả khi tỷ lệ tổn thương cơ thể dưới 11%, nếu đáp ứng các điều kiện của điều luật.
Vì vậy, con số phần trăm thương tích chỉ là một trong những yếu tố cần xem xét, không phải căn cứ duy nhất để kết luận có bị truy cứu hình sự hay không.
Dùng hung khí đánh Công an bị xử lý thế nào?
Việc sử dụng hung khí có thể khiến tính chất vụ việc nghiêm trọng hơn.
Nếu người thực hiện dùng dao, gậy, vật sắc nhọn hoặc vật khác có khả năng gây nguy hiểm để tấn công Công an, cơ quan tiến hành tố tụng sẽ xem xét:
- Mục đích sử dụng hung khí;
- Hành vi có nhằm cản trở công vụ hay không;
- Mức độ nguy hiểm của phương tiện;
- Thương tích thực tế;
- Số người bị tấn công;
- Các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ khác.
Đối với Tội cố ý gây thương tích, Điều 134 quy định việc sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người là một trong những tình tiết định khung.
Do đó, việc dùng hung khí tấn công Công an có thể khiến trách nhiệm hình sự nghiêm trọng hơn đáng kể so với hành vi xô đẩy hoặc chống đối thông thường.
Nếu đánh Công an rồi bỏ chạy có bị xử lý hình sự không?
Việc bỏ chạy sau khi hành hung không làm mất trách nhiệm hình sự nếu hành vi trước đó đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Cơ quan chức năng vẫn có thể xác minh:
- Người thực hiện hành vi;
- Camera an ninh;
- Video do người dân ghi lại;
- Lời khai của người chứng kiến;
- Hồ sơ khám thương;
- Vật chứng;
- Các tài liệu, dữ liệu điện tử liên quan.
Do đó, việc rời khỏi hiện trường không đồng nghĩa với việc hành vi được miễn trách nhiệm.
Hành hung Công an có được hưởng án treo không?
Có thể nhưng không đương nhiên.
Việc có được hưởng án treo hay không phải căn cứ vào mức hình phạt cụ thể và các điều kiện theo Điều 65 Bộ luật Hình sự, cùng các quy định hướng dẫn có liên quan.
Tòa án sẽ xem xét nhiều yếu tố như:
- Mức án được tuyên;
- Nhân thân người phạm tội;
- Tình tiết giảm nhẹ;
- Tình tiết tăng nặng;
- Nơi cư trú và khả năng tự cải tạo;
- Các điều kiện khác theo quy định.
Vì vậy, không thể chỉ dựa vào việc người phạm tội lần đầu hoặc đã xin lỗi Công an để khẳng định chắc chắn được hưởng án treo.
Những tình tiết có thể ảnh hưởng đến mức hình phạt
Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án sẽ xem xét các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Chẳng hạn, người phạm tội có thể được xem xét nếu:
- Thành khẩn khai báo;
- Ăn năn hối cải;
- Tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả;
- Tích cực hợp tác với cơ quan chức năng;
- Có các tình tiết giảm nhẹ khác theo Điều 51 Bộ luật Hình sự.
Ngược lại, hành vi có tổ chức, tái phạm nguy hiểm hoặc các tình tiết định khung tương ứng có thể khiến mức hình phạt nghiêm khắc hơn.
Cần làm gì nếu lỡ hành hung Công an?
Nếu vụ việc đã xảy ra, người liên quan không nên tiếp tục chống đối, đe dọa hoặc tìm cách xóa chứng cứ.
Có thể thực hiện các bước:
- Chấp hành yêu cầu hợp pháp của cơ quan chức năng;
- Không tiếp tục có hành vi cản trở hoặc đe dọa;
- Chủ động cung cấp thông tin trung thực;
- Khắc phục hậu quả nếu có thiệt hại;
- Yêu cầu luật sư tư vấn nếu vụ việc có dấu hiệu hình sự;
- Thu thập các tài liệu liên quan để xác định chính xác diễn biến sự việc.
Việc đánh giá trách nhiệm cần dựa trên toàn bộ diễn biến, không nên chỉ căn cứ vào một đoạn video hoặc một lời kể riêng lẻ.
Nếu bạn cần hỗ trợ, hãy đăng ký tư vấn trực tiếp hoặc online với Luật Thiên Mã để được giải đáp chi tiết, xây dựng phương án xử lý tối ưu với chi phí hợp lý, phải chăng và phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Kết luận
Hành hung Công an đang thi hành nhiệm vụ hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tùy mục đích và hậu quả, người thực hiện có thể bị xem xét về Tội chống người thi hành công vụ theo Điều 330 hoặc Tội cố ý gây thương tích theo Điều 134 Bộ luật Hình sự. Điều 330 có mức phạt cao nhất đến 07 năm tù, trong khi Điều 134 có thể áp dụng mức hình phạt nghiêm khắc hơn nếu thương tích và các tình tiết định khung đạt mức luật định.
