Bảo hiểm xã hội (BHXH) không chỉ là một khoản trích nộp hàng tháng, mà là “tấm lưới an sinh” quyết định quyền lợi thai sản, ốm đau, tai nạn lao động và đặc biệt là lương hưu khi về già của người lao động (NLĐ). Tuy nhiên, thực tế hiện nay, không ít doanh nghiệp dù hàng tháng vẫn trừ tiền BHXH trên lương của nhân viên nhưng lại “ngâm” tiền, không đóng cho cơ quan bảo hiểm.
Khi công ty không đóng BHXH, bạn không chỉ bị từ chối các chế độ ngắn hạn mà còn đối mặt với nguy cơ không được chốt sổ khi nghỉ việc. Vậy công ty không đóng BHXH người lao động cần làm gì? Bài viết này, với sự tham vấn từ Luật sư Dương Văn Quang, sẽ cung cấp lộ trình pháp lý chi tiết để bạn bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.
Khái niệm và trách nhiệm tham gia BHXH bắt buộc
Theo Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, NLĐ làm việc theo HĐLĐ có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. NSDLĐ có trách nhiệm lập hồ sơ và đóng bảo hiểm cho NLĐ theo quy định tại Điều 21.
Thời hạn đóng BHXH theo quy định
Căn cứ Điều 7 Quyết định 595/QĐ-BHXH, hằng tháng, chậm nhất đến ngày cuối cùng của tháng, NSDLĐ phải trích tiền đóng BHXH bắt buộc trên quỹ tiền lương tháng của những NLĐ tham gia BHXH bắt buộc, đồng thời trích từ tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc của từng NLĐ theo mức quy định để đóng cùng một lúc vào quỹ BHXH.
Các hành vi bị nghiêm cấm
Theo Điều 17 Luật BHXH 2014, các hành vi như: Trốn đóng BHXH bắt buộc; Chậm đóng tiền BHXH; Chiếm dụng tiền đóng BHXH của NLĐ… đều là những hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.
Hệ lụy khủng khiếp khi công ty “quỵt” tiền bảo hiểm
Nhiều NLĐ vẫn chủ quan nghĩ rằng “chưa ốm đau thì chưa cần bảo hiểm”. Đây là sai lầm chết người.
Mất quyền lợi thai sản, ốm đau và tai nạn lao động
Nếu công ty nợ tiền bảo hiểm, cơ quan BHXH sẽ dừng chi trả các chế độ ốm đau, thai sản. Căn cứ Điều 31, để hưởng chế độ thai sản, bạn phải đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong vòng 12 tháng trước khi sinh. Nếu công ty không đóng, bạn sẽ không nhận được một đồng trợ cấp nào dù đã làm việc vất vả.
Không được chốt sổ BHXH khi nghỉ việc
Theo Khoản 3 Điều 48 Bộ luật Lao động 2019, NSDLĐ có trách nhiệm hoàn thành thủ tục xác nhận thời gian đóng BHXH (chốt sổ) để trả lại cho NLĐ. Nếu công ty nợ tiền, cơ quan bảo hiểm sẽ không xác nhận quá trình đóng, dẫn đến việc bạn không thể gộp sổ tại công ty mới hoặc làm thủ tục hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Người lao động cần làm gì? Lộ trình 3 bước đòi quyền lợi
Bước 1: Yêu cầu giải trình và đối thoại trực tiếp
Trước tiên, bạn cần sử dụng ứng dụng VssID để chụp lại bằng chứng công ty nợ bảo hiểm. Sau đó, gửi văn bản yêu cầu NSDLĐ giải trình và thanh toán số tiền nợ.
- Cơ sở pháp lý: NLĐ có quyền được cung cấp thông tin về việc đóng BHXH theo Khoản 7 Điều 18 Luật BHXH 2014.
Bước 2: Khiếu nại lên cơ quan có thẩm quyền
Nếu đối thoại không thành công, bạn thực hiện khiếu nại theo 2 cấp:
- Cấp 1: Khiếu nại trực tiếp đến Giám đốc công ty.
- Cấp 2: Nếu không được giải quyết hoặc không đồng ý, gửi đơn khiếu nại đến Chánh Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội theo quy định tại Nghị định 24/2018/NĐ-CP.
Bước 3: Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật hoặc Khởi kiện
Bạn có quyền tố cáo hành vi trốn đóng BHXH của công ty với cơ quan BHXH hoặc cơ quan Công an. Đối với các hành vi trốn đóng từ 6 tháng trở lên hoặc với số tiền lớn, NSDLĐ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Kinh nghiệm từ Luật sư Dương Văn Quang: “Đừng chờ đợi công ty tự giác. Khi thấy nợ bảo hiểm quá 03 tháng, NLĐ nên cùng nhau làm đơn tập thể gửi lên tổ chức Công đoàn hoặc Thanh tra lao động. Sức mạnh đám đông thường khiến doanh nghiệp phải ưu tiên thanh toán nợ bảo hiểm để tránh bị thanh tra toàn diện.”
Chế tài xử phạt doanh nghiệp trốn đóng BHXH (Cập nhật 2026)
Để “nắn gân” doanh nghiệp, bạn cần biết các mức phạt mà họ phải đối mặt:
Xử phạt hành chính
Theo Điều 39 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, hành vi chậm đóng hoặc trốn đóng BHXH có thể bị phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng tại thời điểm lập biên bản (tối đa không quá 75 triệu đồng).
Truy cứu trách nhiệm hình sự
Theo Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi trốn đóng BHXH cho NLĐ với số tiền từ 200 triệu đồng trở lên hoặc trốn đóng cho từ 10 người trở lên có thể bị phạt tù đến 07 năm.
Kết luận: Hành động ngay để bảo vệ tương lai của chính mình
Việc công ty không đóng BHXH là hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến quyền an sinh lâu dài của người lao động. Sự im lặng của bạn chính là cơ hội để doanh nghiệp tiếp tục sai phạm. Hãy nắm vững các quy định tại Điều 21, 122 Luật BHXH và sử dụng các công cụ pháp lý như khiếu nại, tố cáo để đòi lại quyền lợi.
Nếu bạn đang gặp bế tắc trong việc đòi sổ bảo hiểm hoặc công ty chây ì không đóng tiền, đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia pháp lý có tâm và có tầm.
>>Nếu bạn đang gặp phải hoặc đang trong tình huống trên, có thể liên hệ ngay cho Công Ty Luật Thiên Mã đẻ được hỗ trợ, giải quyết một cách nhanh nhất.
Đặt lịch tư vấn
