Trong thời kỳ hôn nhân, người vợ có thể có tài sản riêng như nhà đất được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc tài sản có trước khi kết hôn. Pháp luật cho phép vợ tự mình định đoạt tài sản riêng và cũng cho phép vợ chồng thỏa thuận nhập tài sản riêng của một bên vào khối tài sản chung. Tuy nhiên, sau khi đã tự nguyện nhập tài sản riêng vào tài sản chung, việc một bên muốn lấy lại toàn bộ tài sản đó không phải lúc nào cũng được chấp nhận.
Vậy vợ tự nguyện nhập tài sản riêng vào tài sản chung có được rút lại không? Về nguyên tắc, nếu việc nhập tài sản đã được thực hiện hợp pháp thì tài sản đã trở thành tài sản chung của vợ chồng. Người vợ không thể chỉ bằng ý chí đơn phương để đưa tài sản trở lại thành tài sản riêng. Việc xử lý sau đó thường phải dựa vào thỏa thuận của hai vợ chồng hoặc căn cứ pháp lý khác, chẳng hạn giao dịch nhập tài sản có vấn đề về hiệu lực.
Vợ có quyền nhập tài sản riêng vào tài sản chung không?
Có.
Khoản 1 Điều 44 Luật Hôn nhân và gia đình quy định vợ, chồng có quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản riêng của mình và có quyền nhập hoặc không nhập tài sản riêng vào tài sản chung.
Điều 46 Luật Hôn nhân và gia đình quy định việc nhập tài sản riêng của vợ, chồng vào tài sản chung được thực hiện theo thỏa thuận của vợ chồng. Nếu tài sản thuộc trường hợp pháp luật yêu cầu giao dịch phải tuân theo hình thức nhất định thì thỏa thuận nhập tài sản cũng phải bảo đảm hình thức đó.
Ví dụ, trước khi kết hôn, người vợ có một căn nhà thuộc quyền sở hữu riêng. Sau khi kết hôn, hai vợ chồng thống nhất đưa căn nhà này vào tài sản chung để cùng quản lý, sử dụng.
Khi đó, căn nhà không còn được xử lý đơn thuần như tài sản riêng của người vợ nữa mà trở thành tài sản chung theo thỏa thuận hợp pháp của vợ chồng.
Đã nhập tài sản riêng vào tài sản chung có được rút lại không?
Về nguyên tắc, không thể đơn phương rút lại.
Điểm quan trọng là cần phân biệt giữa:
- Không nhập tài sản riêng: tài sản tiếp tục thuộc sở hữu riêng của vợ;
- Đã thỏa thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung: tài sản trở thành tài sản chung theo thỏa thuận hợp pháp;
- Muốn đưa tài sản chung trở lại thành tài sản riêng: cần có căn cứ pháp lý phù hợp, không phải chỉ cần một bên tuyên bố “rút lại”.
Pháp luật hiện hành không quy định một cơ chế cho phép người vợ sau khi đã tự nguyện nhập tài sản riêng vào tài sản chung được đơn phương rút lại bất cứ lúc nào.
Do đó, nếu người vợ đã tự nguyện ký văn bản hợp lệ xác nhận nhập tài sản riêng vào tài sản chung thì việc thay đổi ý chí sau đó không tự động làm mất hiệu lực của thỏa thuận.
Nếu chồng đồng ý thì có thể đưa tài sản về riêng không?
Có thể xem xét.
Nếu cả hai vợ chồng cùng thống nhất thay đổi việc phân chia, quản lý hoặc định đoạt tài sản thì có thể lập thỏa thuận mới phù hợp với quy định pháp luật.
Tuy nhiên, hình thức của thỏa thuận phụ thuộc vào loại tài sản.
Đối với tài sản mà pháp luật yêu cầu giao dịch phải tuân theo hình thức nhất định, Điều 46 yêu cầu thỏa thuận nhập tài sản vào tài sản chung cũng phải bảo đảm hình thức đó.
Đặc biệt đối với nhà đất, cần chú ý đến quy định về hình thức của giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Tòa án nhân dân tối cao cũng đã có nội dung phân tích riêng về trường hợp nhập quyền sở hữu nhà, quyền sử dụng đất là tài sản riêng vào tài sản chung của vợ chồng, trong đó viện dẫn Điều 46 Luật Hôn nhân và gia đình và quy định của Bộ luật Dân sự về hình thức hợp đồng liên quan đến quyền sử dụng đất.
Vì vậy, nếu hai vợ chồng thống nhất đưa nhà đất đã nhập vào tài sản chung trở lại thành tài sản riêng của vợ, cần xem xét đúng hình thức văn bản và thủ tục đăng ký tương ứng, thay vì chỉ thỏa thuận miệng.
Nếu tài sản riêng là đất thì có thể “rút lại” bằng cách nào?
Giả sử người vợ có một thửa đất được cha mẹ tặng cho riêng.
Sau khi kết hôn, vợ tự nguyện thỏa thuận nhập thửa đất vào tài sản chung của hai vợ chồng. Sau một thời gian, người vợ muốn lấy lại toàn bộ thửa đất với lý do đây là tài sản do cha mẹ tặng cho riêng.
Nếu việc nhập tài sản trước đó đã được thực hiện hợp pháp thì nguồn gốc ban đầu của thửa đất không tự động làm đất trở lại thành tài sản riêng.
Lúc này cần xem xét:
- Hai vợ chồng có thỏa thuận nhập tài sản hay không;
- Thỏa thuận có được lập đúng hình thức pháp luật yêu cầu không;
- Quyền sử dụng đất đã được đăng ký thay đổi như thế nào;
- Có thỏa thuận mới giữa vợ và chồng hay không;
- Có căn cứ yêu cầu tuyên giao dịch trước đó vô hiệu hay không.
Điều này cũng phù hợp với nguyên tắc tại Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình: quyền sử dụng đất có được sau khi kết hôn được xác định là tài sản chung trong những trường hợp luật định, còn tài sản riêng được xác định theo các căn cứ tương ứng; khi có tranh chấp mà không có căn cứ chứng minh tài sản là riêng thì tài sản được coi là tài sản chung.
Nếu hai vợ chồng ly hôn thì tài sản đã nhập được chia thế nào?
Nếu việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung đã hợp pháp thì khi ly hôn, tài sản đó về nguyên tắc được xem xét trong khối tài sản chung của vợ chồng.
Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình quy định khi ly hôn, nếu vợ chồng không thỏa thuận được thì Tòa án giải quyết việc chia tài sản chung; về nguyên tắc tài sản chung được chia đôi nhưng phải tính đến hoàn cảnh gia đình, công sức đóng góp, bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.
Điều này có nghĩa là:
Tài sản riêng ban đầu → tự nguyện nhập vào tài sản chung → trở thành tài sản chung → khi ly hôn được giải quyết theo nguyên tắc chia tài sản chung, chứ không mặc nhiên trả toàn bộ cho người vợ chỉ vì người vợ là chủ sở hữu ban đầu.
Tuy nhiên, việc chia tài sản cụ thể vẫn phải căn cứ vào thỏa thuận của vợ chồng, loại tài sản, công sức đóng góp và các yếu tố mà Điều 59 quy định.
Ví dụ: Vợ nhập nhà riêng vào tài sản chung rồi muốn lấy lại
Trước khi kết hôn, A được cha mẹ tặng cho riêng một căn nhà trị giá 3 tỷ đồng.
Sau khi kết hôn, A và chồng lập thỏa thuận đưa căn nhà vào tài sản chung để cả hai cùng sử dụng. Sau đó, A thay đổi ý định và yêu cầu chồng ký giấy xác nhận căn nhà vẫn thuộc riêng A.
Nếu người chồng đồng ý và việc xử lý tài sản được thực hiện đúng hình thức pháp luật thì hai bên có thể thỏa thuận lại.
Ngược lại, nếu người chồng không đồng ý thì A không thể chỉ dựa vào nguồn gốc tài sản là được cha mẹ tặng cho riêng trước hôn nhân để đơn phương lấy lại toàn bộ căn nhà. A cần chứng minh có căn cứ pháp lý làm thay đổi hoặc vô hiệu hóa thỏa thuận nhập tài sản trước đó.
Nếu chồng bán tài sản chung mà không hỏi ý kiến vợ thì sao?
Sau khi tài sản riêng đã được nhập hợp pháp vào tài sản chung, người vợ cần chú ý rằng quyền định đoạt tài sản không còn được xem xét đơn thuần dưới tư cách tài sản riêng của mình.
Đối với tài sản chung, việc chiếm hữu, sử dụng và định đoạt phải tuân thủ các quy định về tài sản chung của vợ chồng.
Đặc biệt với nhà, đất, việc một bên tự ý thực hiện giao dịch có thể làm phát sinh tranh chấp về quyền của bên còn lại. Khi đó cần xem xét loại giao dịch, tình trạng đăng ký tài sản, sự đồng ý của vợ hoặc chồng và quyền lợi của người thứ ba.
Vì vậy, nếu người vợ đã nhập nhà đất vào tài sản chung thì nên lưu giữ văn bản thỏa thuận, giấy tờ sở hữu và các tài liệu liên quan để bảo vệ quyền lợi của mình khi phát sinh tranh chấp.
Lưu ý từ Luật sư Nguyễn Văn Hùng: “Tài sản riêng ban đầu” và “tài sản riêng tại thời điểm tranh chấp” là hai vấn đề khác nhau. Nếu người vợ đã tự nguyện nhập tài sản vào khối tài sản chung bằng một thỏa thuận hợp pháp thì việc chứng minh tài sản có nguồn gốc từ trước hôn nhân hoặc được tặng cho riêng không đương nhiên giúp lấy lại toàn bộ tài sản. Muốn yêu cầu xác định lại là tài sản riêng, cần có căn cứ pháp lý cụ thể và chứng cứ tương ứng.
Cần chuẩn bị gì nếu muốn lấy lại tài sản đã nhập vào tài sản chung?
Nếu phát sinh tranh chấp, người vợ nên tập hợp:
- Giấy tờ chứng minh nguồn gốc tài sản trước khi nhập;
- Hợp đồng tặng cho, di chúc hoặc giấy tờ nhận thừa kế nếu tài sản có nguồn gốc từ cha mẹ;
- Văn bản thỏa thuận nhập tài sản riêng vào tài sản chung;
- Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà;
- Hồ sơ công chứng, chứng thực;
- Chứng từ thể hiện quá trình chuyển giao hoặc đăng ký tài sản;
- Tin nhắn, email hoặc tài liệu thể hiện ý chí của hai vợ chồng;
- Chứng cứ liên quan nếu cho rằng giao dịch được xác lập không tự nguyện hoặc giả tạo.
Việc xác định đúng người đang có quyền đối với tài sản, nội dung thỏa thuận và hình thức giao dịch có ý nghĩa quan trọng khi lựa chọn yêu cầu giải quyết tranh chấp.
>> Đặt lịch tư vấn với luật sư của chúng tôi và trải nghiệm dịch vụ pháp lý uy tín, nơi mọi vấn đề của bạn sẽ được giải quyết hiệu quả và nhanh chóng!
Kết luận
Vợ tự nguyện nhập tài sản riêng vào tài sản chung thì về nguyên tắc không thể đơn phương rút lại chỉ vì sau đó thay đổi ý định. Điều 46 Luật Hôn nhân và gia đình xác định việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung được thực hiện theo thỏa thuận của vợ chồng và phải tuân thủ hình thức pháp luật yêu cầu đối với những tài sản có giao dịch phải theo hình thức nhất định.
Nếu cả hai vợ chồng cùng đồng ý, có thể xem xét lập thỏa thuận mới để xử lý tài sản phù hợp với quy định pháp luật. Trường hợp người vợ cho rằng việc nhập tài sản trước đây không tự nguyện, bị giả tạo hoặc vi phạm điều kiện có hiệu lực của giao dịch thì có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xem xét hiệu lực của giao dịch trên cơ sở chứng cứ cụ thể.
