Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con theo quy định. Tuy nhiên, mức cấp dưỡng không phải lúc nào cũng cố định trong suốt thời gian thực hiện nghĩa vụ. Khi người cấp dưỡng mất việc, giảm thu nhập hoặc rơi vào hoàn cảnh kinh tế khó khăn, họ có thể đề nghị thay đổi mức cấp dưỡng nếu có căn cứ phù hợp.
Pháp luật ưu tiên việc các bên tự thỏa thuận về mức cấp dưỡng mới. Nếu không thống nhất được, người có nghĩa vụ cấp dưỡng có thể yêu cầu Tòa án giải quyết. Trong trường hợp khó khăn đến mức không có khả năng thực hiện nghĩa vụ, pháp luật còn cho phép xem xét tạm ngừng cấp dưỡng theo quy định.
Người cấp dưỡng thất nghiệp có được xin giảm mức cấp dưỡng không?
Thất nghiệp có thể là lý do để đề nghị thay đổi mức cấp dưỡng
Theo khoản 2 Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi trước hết do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết. Mức cấp dưỡng được xác định dựa trên thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng.
Do đó, nếu người đang cấp dưỡng bị mất việc và thu nhập giảm đáng kể, đây có thể là căn cứ để đề nghị giảm mức cấp dưỡng đang phải thực hiện.
Ví dụ, trước đây người cha có thu nhập 20 triệu đồng/tháng và đang cấp dưỡng 5 triệu đồng/tháng cho con. Sau đó, người cha mất việc, không còn thu nhập ổn định và chưa tìm được công việc mới. Trong trường hợp này, người cha có thể trao đổi với người trực tiếp nuôi con để đề nghị điều chỉnh mức cấp dưỡng phù hợp với khả năng thực tế.
Tuy nhiên, không nên tự ý ngừng cấp dưỡng chỉ vì đã thất nghiệp. Nếu mức cấp dưỡng đã được xác định bằng bản án, quyết định của Tòa án hoặc thỏa thuận có hiệu lực, người có nghĩa vụ vẫn phải thực hiện cho đến khi có sự thay đổi hợp pháp.
Có thể xin giảm mức cấp dưỡng hoặc tạm ngừng cấp dưỡng
Luật Hôn nhân và gia đình không chỉ cho phép thay đổi mức cấp dưỡng mà còn quy định về việc tạm ngừng cấp dưỡng.
Theo Điều 117, các bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng hoặc tạm ngừng cấp dưỡng khi người có nghĩa vụ lâm vào tình trạng khó khăn về kinh tế mà không có khả năng thực hiện nghĩa vụ. Nếu không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.
Như vậy, trong trường hợp thất nghiệp nhưng vẫn có một phần thu nhập hoặc tài sản có thể bảo đảm việc cấp dưỡng, phương án phù hợp có thể là giảm mức cấp dưỡng thay vì tạm ngừng hoàn toàn.
Ngược lại, nếu người cấp dưỡng thực sự rơi vào hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trong một khoảng thời gian, có thể đề nghị xem xét tạm ngừng cấp dưỡng.
Lưu ý từ Luật sư Đặng Quý Tiên: Việc xin giảm hoặc tạm ngừng cấp dưỡng cần dựa trên tình trạng kinh tế thực tế, không phải chỉ cần đưa ra lý do “đã thất nghiệp” là đương nhiên được chấp nhận. Người yêu cầu nên chuẩn bị tài liệu chứng minh việc mất việc, thu nhập hiện tại, chi phí sinh hoạt, nghĩa vụ tài chính và các yếu tố khác cho thấy mức cấp dưỡng cũ không còn phù hợp.
Cần chứng minh việc thất nghiệp là thực tế và ảnh hưởng đến khả năng cấp dưỡng
Khi đề nghị thay đổi mức cấp dưỡng, người có nghĩa vụ nên chuẩn bị những tài liệu chứng minh hoàn cảnh kinh tế của mình, chẳng hạn:
- Quyết định chấm dứt hợp đồng lao động;
- Thông báo mất việc hoặc tài liệu liên quan đến việc chấm dứt việc làm;
- Tài liệu thể hiện thu nhập hiện tại;
- Sao kê hoặc tài liệu chứng minh tình trạng tài chính nếu cần thiết;
- Chứng từ về các khoản chi phí thiết yếu;
- Tài liệu chứng minh đang tích cực tìm kiếm việc làm nếu có.
Mục đích là chứng minh khả năng thực tế đã thay đổi so với thời điểm mức cấp dưỡng được xác định.
Đồng thời, Tòa án cũng phải cân nhắc nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng, đặc biệt nếu người được cấp dưỡng là con chưa thành niên. Vì vậy, việc người cấp dưỡng thất nghiệp không có nghĩa nghĩa vụ cấp dưỡng mặc nhiên biến mất.
Người cấp dưỡng thất nghiệp có phải tiếp tục cấp dưỡng không?
Về nguyên tắc, có, nếu chưa có thỏa thuận mới hoặc quyết định của Tòa án về việc thay đổi nghĩa vụ.
Việc cấp dưỡng nhằm bảo đảm nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng. Do đó, người có nghĩa vụ không thể tự quyết định dừng trả tiền chỉ vì đang thất nghiệp.
Nếu không còn khả năng thực hiện mức cũ, cách an toàn hơn là:
- Trao đổi với người trực tiếp nuôi con về hoàn cảnh thực tế.
- Thống nhất mức cấp dưỡng mới nếu có thể.
- Lập thỏa thuận rõ ràng về mức cấp dưỡng và thời gian áp dụng.
- Nếu không đạt được thỏa thuận, yêu cầu Tòa án xem xét thay đổi mức cấp dưỡng.
- Trường hợp thực sự không có khả năng thực hiện, có thể đề nghị xem xét tạm ngừng cấp dưỡng theo Điều 117.
Việc chủ động thực hiện các bước trên cũng giúp hạn chế tranh chấp phát sinh do người có nghĩa vụ tự ý ngừng cấp dưỡng.
Ví dụ người cấp dưỡng thất nghiệp xin giảm cấp dưỡng
Anh A và chị B ly hôn, con chung do chị B trực tiếp nuôi dưỡng. Bản án xác định anh A phải cấp dưỡng cho con 4 triệu đồng/tháng.
Sau 2 năm, công ty của anh A giải thể khiến anh mất việc. Anh chưa tìm được công việc mới và hiện chỉ có thu nhập không ổn định từ việc làm thời vụ.
Anh A có thể trao đổi với chị B để đề nghị giảm mức cấp dưỡng từ 4 triệu đồng xuống mức phù hợp hơn với khả năng thực tế. Nếu chị B đồng ý, hai bên có thể thỏa thuận về mức cấp dưỡng mới.
Nếu chị B không đồng ý, anh A có thể yêu cầu Tòa án giải quyết việc thay đổi mức cấp dưỡng và cung cấp tài liệu chứng minh hoàn cảnh kinh tế đã thay đổi.
Trong trường hợp anh A hoàn toàn không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trong một khoảng thời gian, anh có thể đề nghị xem xét tạm ngừng cấp dưỡng theo quy định của pháp luật. Việc có được giảm hoặc tạm ngừng hay không vẫn phụ thuộc vào tình trạng thực tế và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Nếu bạn cần hỗ trợ, hãy đăng ký tư vấn trực tiếp hoặc online với Luật Thiên Mã để được giải đáp chi tiết, xây dựng phương án xử lý tối ưu với chi phí hợp lý, phải chăng và phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Kết luận
Người cấp dưỡng thất nghiệp có thể xin giảm mức cấp dưỡng nếu việc mất việc làm dẫn đến thay đổi đáng kể về thu nhập và có lý do chính đáng. Mức cấp dưỡng mới có thể được các bên thỏa thuận hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết nếu không thống nhất được.
Nếu người cấp dưỡng lâm vào tình trạng khó khăn về kinh tế đến mức không có khả năng thực hiện nghĩa vụ, các bên còn có thể thỏa thuận hoặc yêu cầu Tòa án xem xét tạm ngừng cấp dưỡng. Tuy nhiên, thất nghiệp không đồng nghĩa với việc tự động được miễn hoặc chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng; người có nghĩa vụ không nên tự ý ngừng thực hiện khi chưa có căn cứ pháp lý phù hợp.
