Danh dự, nhân phẩm và uy tín của cá nhân được pháp luật bảo vệ. Khi bị người khác chửi bới, bôi nhọ, phát tán thông tin sai sự thật hoặc đăng tải nội dung xúc phạm trên mạng xã hội, người bị ảnh hưởng có quyền yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định pháp luật.

Trong những trường hợp phù hợp, người bị xúc phạm có thể lập mẫu đơn tố cáo xúc phạm danh dự nhân phẩm hoặc đơn tố giác về hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật để gửi cơ quan có thẩm quyền. Việc lựa chọn đúng loại đơn, trình bày rõ sự việc và lưu giữ chứng cứ sẽ giúp quá trình tiếp nhận, xác minh được thuận lợi hơn.

Bài viết dưới đây, Luật Thiên Mã cung cấp mẫu đơn tham khảo, hướng dẫn cách làm đơn tố cáo xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác, cách xử lý trường hợp bị bôi nhọ trên Facebook và những lưu ý pháp lý quan trọng.

1. Khi nào cần làm đơn tố cáo xúc phạm danh dự nhân phẩm?

Đơn tố cáo xúc phạm danh dự nhân phẩm là cách gọi phổ biến của văn bản dùng để phản ánh hành vi bị cho là xâm phạm danh dự, nhân phẩm hoặc uy tín của cá nhân. Tùy tính chất vụ việc, người bị ảnh hưởng có thể cần gửi đơn tố giác về tội phạm, yêu cầu xử lý hành chính hoặc thực hiện thủ tục dân sự.

Một số tình huống thường gặp gồm:

• Bị xúc phạm trực tiếp: Người khác sử dụng lời nói, hành động hoặc nội dung hạ thấp danh dự, nhân phẩm của người bị ảnh hưởng.
• Bị bôi nhọ trên mạng xã hội: Người khác đăng bài, hình ảnh, video hoặc bình luận có nội dung xúc phạm, làm ảnh hưởng đến danh dự, uy tín.
• Bị vu khống: Người khác bịa đặt hoặc loan truyền thông tin mà họ biết rõ là sai sự thật, gây ảnh hưởng đến danh dự hoặc quyền, lợi ích hợp pháp.
• Bị phát tán thông tin riêng tư: Hình ảnh, dữ liệu hoặc thông tin cá nhân bị sử dụng, công khai trái pháp luật và gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người liên quan.
• Bị xúc phạm trong môi trường làm việc hoặc học tập: Hành vi diễn ra nhiều lần, trước nhiều người hoặc gây ảnh hưởng đáng kể đến đời sống cá nhân.

Không phải mọi lời nói khó nghe hoặc mâu thuẫn cá nhân đều đương nhiên cấu thành tội phạm. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét nội dung, bối cảnh, mức độ, mục đích, hậu quả và các chứng cứ liên quan để xác định hướng xử lý phù hợp.

2. Mẫu đơn tố cáo xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác

Dưới đây là mẫu đơn tham khảo dành cho người cho rằng mình bị xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc bị bôi nhọ, vu khống. Người làm đơn cần điều chỉnh nội dung theo tình huống thực tế và xác định thủ tục phù hợp trước khi nộp.

MẪU ĐƠN TỐ GIÁC VỀ HÀNH VI CÓ DẤU HIỆU VI PHẠM PHÁP LUẬT

Về việc xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

…, ngày … tháng … năm …

Kính gửi: ………………………………………………………………….

I. THÔNG TIN NGƯỜI LÀM ĐƠN

Họ và tên: ………………………………………………………………………

Ngày, tháng, năm sinh: ………………………………………………………

Số giấy tờ tùy thân (nếu cần): …………………………………………….

Địa chỉ liên hệ: ………………………………………………………………..

Số điện thoại/email: …………………………………………………………

II. THÔNG TIN NGƯỜI BỊ PHẢN ÁNH/TỐ GIÁC

Họ và tên (nếu biết): …………………………………………………………

Địa chỉ hoặc nơi cư trú (nếu biết): ………………………………………..

Số điện thoại, tài khoản mạng xã hội hoặc thông tin nhận diện khác: …………………………………………………………………………………..

III. NỘI DUNG SỰ VIỆC

Tôi làm đơn này để trình bày sự việc có dấu hiệu xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình như sau:

Vào khoảng … giờ … phút, ngày … tháng … năm …, tại ……………………………………………………………………………………, ông/bà/tài khoản có thông tin ………………………………………………………. đã thực hiện hành vi sau:

……………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………….

Nội dung lời nói, bài viết, hình ảnh hoặc hành vi mà tôi cho rằng đã xâm phạm danh dự, nhân phẩm của mình là:

……………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………….

Sự việc được thực hiện bằng hình thức: ………………………………….

Địa điểm hoặc nền tảng xảy ra sự việc: ………………………………….

Người chứng kiến hoặc người biết về sự việc (nếu có): …………….

Hậu quả hoặc ảnh hưởng đối với tôi:

……………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………….

Tôi cho rằng hành vi nêu trên có dấu hiệu vi phạm pháp luật vì các lý do sau:

……………………………………………………………………………………….

……………………………………………………………………………………….

IV. TÀI LIỆU, CHỨNG CỨ KÈM THEO

1. Ảnh chụp màn hình, đường dẫn bài viết hoặc bình luận liên quan.
2. Hình ảnh, video, bản ghi âm hoặc dữ liệu điện tử khác (nếu có).
3. Thông tin người làm chứng hoặc người biết về sự việc.
4. Tài liệu thể hiện ảnh hưởng, thiệt hại thực tế (nếu có).
5. Tài liệu khác: ……………………………………………………………….

V. ĐỀ NGHỊ GIẢI QUYẾT

Kính đề nghị Quý cơ quan tiếp nhận thông tin, xem xét tài liệu kèm theo, xác minh sự việc và xử lý theo thẩm quyền, quy định pháp luật.

Đề nghị xem xét các biện pháp phù hợp để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tôi; trường hợp có đủ căn cứ, đề nghị xử lý hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.

Tôi cam đoan nội dung trình bày trong đơn là trung thực theo hiểu biết của mình và chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin, tài liệu đã cung cấp.

Kính đề nghị Quý cơ quan xem xét, giải quyết.

Người làm đơn

(Ký và ghi rõ họ tên)

……………………………………………………

Lưu ý: Đây là mẫu tham khảo, không phải biểu mẫu bắt buộc dùng chung cho mọi trường hợp. Nếu sự việc có dấu hiệu tội phạm, người làm đơn có thể cần sử dụng đơn tố giác về tội phạm hoặc thực hiện thủ tục yêu cầu khởi tố theo quy định tương ứng. Tên gọi của đơn không quyết định duy nhất cách cơ quan có thẩm quyền xử lý.

3. Mẫu đơn tố cáo xúc phạm danh dự trên mạng xã hội

Khi bị người khác đăng tải bài viết, hình ảnh, video hoặc bình luận xúc phạm trên Facebook, TikTok, diễn đàn hay nền tảng trực tuyến khác, người bị ảnh hưởng nên ghi nhận đầy đủ thông tin trước khi yêu cầu xử lý.

Mẫu đơn tố cáo xúc phạm danh dự trên mạng xã hội có thể sử dụng cấu trúc tại mục 2, đồng thời bổ sung các thông tin đặc thù sau:

• Tên nền tảng xảy ra sự việc.
• Tên tài khoản, đường dẫn trang cá nhân hoặc thông tin nhận diện tài khoản liên quan.
• Đường dẫn bài viết, bình luận, video hoặc nội dung được đăng tải.
• Thời điểm đăng tải và thời điểm phát hiện.
• Nội dung cụ thể bị cho là xúc phạm hoặc sai sự thật.
• Phạm vi lan truyền và những ảnh hưởng có thể chứng minh.
• Thông tin về việc đã báo cáo nội dung với nền tảng, nếu có.

Người làm đơn nên mô tả chính xác nội dung bị phản ánh, thay vì chỉ ghi chung chung rằng tài khoản đó “bôi nhọ danh dự”. Nếu có nhiều bài viết hoặc nhiều tài khoản liên quan, nên lập danh mục riêng để cơ quan tiếp nhận dễ đối chiếu.

Việc đăng nội dung lên mạng xã hội không tự động cấu thành tội phạm. Cần xem xét nội dung cụ thể, tính chất hành vi và các điều kiện pháp luật có liên quan.

4. Mẫu đơn tố cáo bôi nhọ danh dự trên Facebook

Nếu bị bôi nhọ danh dự trên Facebook, người bị ảnh hưởng có thể sử dụng mẫu đơn tham khảo tại mục 2 và bổ sung thông tin về tài khoản, bài đăng, bình luận hoặc tin nhắn liên quan.

Cách ghi nội dung tố cáo bôi nhọ trên Facebook

Thông tin tài khoản: Ghi tên hiển thị, đường dẫn trang cá nhân hoặc trang đăng nội dung, ảnh đại diện và các thông tin nhận diện có thể kiểm chứng.

Nội dung bị phản ánh: Trích dẫn chính xác phần nội dung liên quan hoặc mô tả nội dung hình ảnh, video. Nếu có nhiều bài viết, ghi ngày đăng và đường dẫn tương ứng.

Diễn biến sự việc: Trình bày theo thứ tự thời gian, bao gồm thời điểm phát hiện, việc trao đổi với người đăng nếu có và những diễn biến tiếp theo.

Ảnh hưởng thực tế: Nêu rõ sự việc ảnh hưởng đến công việc, quan hệ xã hội, đời sống cá nhân hoặc quyền lợi hợp pháp như thế nào. Chỉ đưa ra những thiệt hại có căn cứ, tránh phóng đại.

Yêu cầu giải quyết: Đề nghị cơ quan có thẩm quyền xác minh và xử lý theo quy định. Nếu cần cải chính, gỡ bỏ nội dung hoặc yêu cầu bồi thường, người bị ảnh hưởng nên nêu rõ yêu cầu và thực hiện thủ tục phù hợp.

Ví dụ về cách trình bày sự việc

“Ngày … tháng … năm …, tài khoản Facebook có tên … đăng tải bài viết tại đường dẫn … Nội dung bài viết có đoạn … Tôi cho rằng nội dung này không đúng sự thật/xúc phạm danh dự của mình vì … Sự việc đã được chia sẻ hoặc bình luận bởi … Tôi gửi kèm ảnh chụp màn hình, đường dẫn bài viết và các tài liệu liên quan để đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét.”

Đây chỉ là ví dụ về cách diễn đạt. Người làm đơn cần thay thế bằng sự kiện thực tế, không sao chép nội dung nếu không phù hợp với vụ việc của mình.

5. Cách làm đơn tố cáo xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác

Để đơn có nội dung rõ ràng và thuận tiện cho việc tiếp nhận, người làm đơn nên thực hiện theo các bước sau.

Bước 1: Xác định đúng loại đơn

Nếu hành vi có dấu hiệu tội phạm, có thể gửi đơn tố giác về tội phạm đến cơ quan có thẩm quyền. Nếu mục tiêu là yêu cầu gỡ bỏ nội dung, cải chính thông tin hoặc bồi thường thiệt hại, người bị ảnh hưởng có thể cần thực hiện thêm thủ tục dân sự hoặc yêu cầu xử lý theo quy định hành chính.

Không nên mặc định mọi trường hợp đều phải dùng tên “đơn tố cáo”. Cần căn cứ vào nội dung sự việc và mục tiêu cần giải quyết.

Bước 2: Ghi thông tin người làm đơn và người bị phản ánh

Ghi đầy đủ thông tin liên hệ của người làm đơn. Với người bị phản ánh, cung cấp thông tin nhận diện mà mình có căn cứ xác định.

Nếu chỉ biết tài khoản mạng xã hội hoặc số điện thoại, hãy ghi đúng thông tin đó và nêu rõ chưa xác minh được danh tính thật. Không tự suy đoán hoặc cáo buộc nhầm người.

Bước 3: Trình bày diễn biến theo trình tự thời gian

Đơn cần làm rõ hành vi xảy ra khi nào, ở đâu, bằng hình thức nào, nội dung cụ thể là gì và ai có liên quan. Nếu sự việc diễn ra nhiều lần, nên chia thành từng mốc thời gian để dễ theo dõi.

Bước 4: Chuẩn bị chứng cứ

Tùy vụ việc, chứng cứ có thể gồm:

• Ảnh chụp màn hình thể hiện nội dung, tên tài khoản và thời gian.
• Đường dẫn trực tiếp đến bài viết, video hoặc bình luận.
• Bản sao tin nhắn, email hoặc dữ liệu trao đổi.
• Tệp hình ảnh, video hoặc bản ghi âm được thu thập hợp pháp.
• Thông tin người làm chứng.
• Tài liệu chứng minh thiệt hại thực tế, nếu có.

Nên giữ nguyên dữ liệu gốc và sao lưu ở nhiều nơi an toàn. Với nội dung trên mạng xã hội, việc chỉ chụp phần lời nói mà không lưu thông tin tài khoản hoặc đường dẫn có thể gây khó khăn khi xác minh.

Bước 5: Nêu yêu cầu cụ thể

Người làm đơn có thể đề nghị tiếp nhận, xác minh và xử lý theo thẩm quyền. Nếu mong muốn cải chính, gỡ bỏ nội dung hoặc bồi thường, cần nêu rõ yêu cầu và căn cứ liên quan.

Không nên tự đặt ra mức xử phạt hoặc khẳng định chắc chắn người bị phản ánh đã phạm tội. Việc xác định trách nhiệm thuộc cơ quan có thẩm quyền trên cơ sở chứng cứ và pháp luật.

6. Nộp đơn tố cáo xúc phạm danh dự nhân phẩm ở đâu?

Nơi gửi đơn phụ thuộc vào tính chất hành vi và yêu cầu giải quyết của người bị ảnh hưởng.

Công an xã, phường

• Người dân có thể đến Công an xã, phường để trình báo hoặc cung cấp thông tin về hành vi có dấu hiệu tội phạm. Công an cấp xã là một trong các đầu mối tiếp nhận, phân loại và xử lý tố giác, tin báo về tội phạm theo quy định hiện hành.
• Khi nộp đơn, nên mang theo giấy tờ tùy thân nếu cần, bản đơn đã ký và tài liệu liên quan. Người nộp đơn nên giữ lại bản sao cùng thông tin xác nhận tiếp nhận nếu được cấp.

Cơ quan điều tra có thẩm quyền

• Nếu vụ việc có dấu hiệu tội phạm, người bị ảnh hưởng có thể gửi thông tin đến cơ quan điều tra có thẩm quyền. Cơ quan tiếp nhận sẽ phân loại và xử lý hoặc chuyển thông tin theo quy định.
• Trong đơn, nên nêu rõ nội dung hành vi, thời gian, địa điểm hoặc nền tảng xảy ra sự việc và các tài liệu kèm theo. Không nhất thiết phải tự xác định chính xác tội danh trước khi trình báo.

Tòa án có thẩm quyền

• Theo Điều 34 Bộ luật Dân sự năm 2015, cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín của mình và có thể yêu cầu các biện pháp bảo vệ quyền dân sự theo điều kiện luật định.

Vì vậy, nếu mục tiêu là yêu cầu cải chính thông tin, xin lỗi công khai hoặc bồi thường thiệt hại, người bị ảnh hưởng nên cân nhắc thủ tục dân sự phù hợp. Việc nộp đơn đến cơ quan công an không thay thế mọi thủ tục yêu cầu bảo vệ quyền dân sự.

7. Phân biệt xúc phạm danh dự, làm nhục người khác và vu khống

Việc phân biệt các hành vi này giúp người làm đơn mô tả đúng bản chất sự việc, tránh nhầm lẫn giữa mâu thuẫn thông thường và hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Hành vi	Đặc điểm cần xem xét
Xúc phạm danh dự, nhân phẩm	Lời nói hoặc hành vi có thể ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín; mức độ và bối cảnh cần được đánh giá
Làm nhục người khác	Có dấu hiệu xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự; được quy định tại Điều 155 Bộ luật Hình sự
Vu khống	Có hành vi bịa đặt hoặc loan truyền điều biết rõ là sai sự thật nhằm xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp; được quy định tại Điều 156 Bộ luật Hình sự

Điều 155 và Điều 156 Bộ luật Hình sự quy định các tội danh riêng với những dấu hiệu pháp lý cụ thể. Không phải mọi lời nói thiếu lịch sự hoặc mọi thông tin không chính xác đều đương nhiên cấu thành các tội này.

Người làm đơn nên mô tả chính xác nội dung, hoàn cảnh và chứng cứ thay vì tự kết luận người khác phạm tội.

8. Quyền yêu cầu xin lỗi, cải chính và bồi thường khi bị xúc phạm danh dự

Ngoài việc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét hành vi có dấu hiệu vi phạm, người bị ảnh hưởng có thể cân nhắc yêu cầu bảo vệ quyền dân sự.

Theo Điều 34 Bộ luật Dân sự năm 2015, danh dự, nhân phẩm và uy tín của cá nhân được pháp luật bảo vệ. Cá nhân có quyền yêu cầu Tòa án bác bỏ thông tin làm ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm, uy tín; tùy trường hợp, còn có thể yêu cầu xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường thiệt hại theo quy định. <Cite refs={[“turn356501search2″,”turn356501search11”]}/>

Để xem xét yêu cầu bồi thường, người bị ảnh hưởng nên lưu giữ tài liệu chứng minh hành vi, thiệt hại thực tế và mối liên hệ giữa hành vi với thiệt hại. Không phải mọi trường hợp đều được chấp nhận toàn bộ yêu cầu; việc giải quyết phụ thuộc vào căn cứ pháp lý và chứng cứ cụ thể.

Nếu nội dung xúc phạm được đăng tải trên mạng xã hội, người bị ảnh hưởng có thể lưu bằng chứng, báo cáo nội dung với nền tảng và cân nhắc yêu cầu gỡ bỏ hoặc cải chính thông tin. Các biện pháp này có thể được thực hiện song song với việc gửi đơn đến cơ quan có thẩm quyền khi phù hợp.

9. Những lưu ý quan trọng khi làm đơn tố cáo xúc phạm danh dự

Thứ nhất, không đăng tải thông tin trả đũa. Việc công khai thông tin chưa được xác minh hoặc dùng lời lẽ xúc phạm lại có thể làm phát sinh tranh chấp mới.

Thứ hai, giữ nguyên chứng cứ. Không chỉnh sửa ảnh chụp màn hình, cắt ghép video hoặc làm sai lệch tin nhắn. Nếu cần trích xuất dữ liệu, nên giữ cả bản gốc và bản sao.

Thứ ba, phân biệt sự kiện với nhận định cá nhân. Trong đơn, nên ghi rõ nội dung nào là sự việc trực tiếp chứng kiến, nội dung nào là thông tin do người khác cung cấp và nội dung nào là đánh giá của người làm đơn.

Thứ tư, lưu lại quá trình gửi đơn. Giữ bản sao đơn, danh mục tài liệu, phiếu gửi bưu điện hoặc thông tin xác nhận tiếp nhận để tiện theo dõi.

Thứ năm, cân nhắc thời hạn và thủ tục. Một số thủ tục hình sự hoặc dân sự có điều kiện và thời hạn riêng. Nếu vụ việc nghiêm trọng hoặc kéo dài, nên tìm hiểu quy định áp dụng và cân nhắc tư vấn pháp lý.

10. Câu hỏi thường gặp về đơn tố cáo xúc phạm danh dự nhân phẩm

Đơn tố cáo xúc phạm danh dự nhân phẩm có bắt buộc theo mẫu không?

• Mẫu trong bài là tài liệu tham khảo để trình bày sự việc.
• Người làm đơn cần đáp ứng yêu cầu của thủ tục được lựa chọn; không nên mặc định một mẫu duy nhất áp dụng cho mọi trường hợp.

Bị xúc phạm trên Facebook thì có thể tố cáo không?

• Người bị ảnh hưởng có thể cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền nếu cho rằng hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
• Nên lưu đường dẫn, ảnh chụp màn hình, thông tin tài khoản và nội dung cụ thể trước khi gửi đơn.

Đơn tố cáo vu khống xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác cần chứng cứ gì?

• Tùy vụ việc, tài liệu có thể gồm bài viết, bình luận, tin nhắn, đường dẫn, bản ghi hoặc thông tin người làm chứng.
• Với cáo buộc vu khống, cần đặc biệt làm rõ nội dung bị cho là sai sự thật và các căn cứ chứng minh.

Bị xúc phạm danh dự có thể yêu cầu bồi thường không?

• Có thể yêu cầu bảo vệ quyền dân sự và bồi thường nếu đáp ứng điều kiện luật định.
• Người yêu cầu nên chuẩn bị tài liệu chứng minh hành vi, thiệt hại và các căn cứ liên quan.

Có phải cứ bị xúc phạm là người kia phạm tội làm nhục người khác không?

• Không. Điều 155 Bộ luật Hình sự đòi hỏi các dấu hiệu pháp lý cụ thể, trong đó có tính chất xúc phạm nghiêm trọng.
• Cơ quan có thẩm quyền sẽ đánh giá nội dung, bối cảnh và chứng cứ của vụ việc.

Tố cáo người khác xúc phạm danh dự có thể bị xử lý nếu thông tin sai không?

• Người làm đơn cần cung cấp thông tin trung thực và không cố ý bịa đặt.
• Việc cố ý đưa thông tin sai sự thật có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý tùy tính chất, mức độ và căn cứ luật định.

Kết luận

Mẫu đơn tố cáo xúc phạm danh dự nhân phẩm giúp người bị ảnh hưởng trình bày sự việc, cung cấp chứng cứ và đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý. Để đơn có nội dung rõ ràng, cần ghi chính xác hành vi, thời gian, địa điểm hoặc nền tảng xảy ra sự việc, người liên quan và các tài liệu chứng minh.

Đối với trường hợp bị bôi nhọ trên Facebook hoặc mạng xã hội, nên lưu giữ dữ liệu gốc và thông tin nhận diện bài đăng trước khi yêu cầu xử lý. Đồng thời, cần phân biệt thủ tục tố giác về tội phạm với yêu cầu cải chính, xin lỗi hoặc bồi thường theo pháp luật dân sự để lựa chọn phương án bảo vệ quyền lợi phù hợp.