Trong thực tế hiện nay, việc xảy ra tranh chấp tài sản bảo đảm (TSBĐ) là vấn đề thường xuyên phát sinh trong hoạt động tín dụng, đặc biệt khi bên vay không thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ. Việc xử lý tranh chấp nếu không tuân thủ đúng quy định pháp luật có thể dẫn đến rủi ro nghiêm trọng, kéo dài thời gian giải quyết và ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên.
Vì vậy, trong bài viết dưới đây, luật sư chuyên môn Luật Thiên Mã sẽ giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn và nắm rõ các trường hợp xử lý tài sản bảo đảm cũng như các “lưu ý vàng” trong quá trình giải quyết tranh chấp là điều cần thiết để đảm bảo hiệu quả và đúng pháp luật.
Các trường hợp tài sản bảo đảm bị xử lý theo quy định pháp luật
Căn cứ Điều 299 Bộ luật Dân sự 2015, tài sản bảo đảm sẽ bị xử lý khi phát sinh các điều kiện nhất định liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ.
Trước hết, trường hợp phổ biến nhất là khi đến hạn thực hiện nghĩa vụ mà bên vay không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ, chẳng hạn như không trả nợ, trả không đầy đủ hoặc trả không đúng thời hạn đã cam kết.
Ngoài ra, tài sản bảo đảm cũng bị xử lý trong trường hợp bên có nghĩa vụ phải thực hiện nghĩa vụ trước thời hạn do vi phạm nghĩa vụ theo thỏa thuận trong hợp đồng hoặc theo quy định của pháp luật, ví dụ như vi phạm điều khoản sử dụng vốn hoặc mất khả năng thanh toán.
Bên cạnh đó, pháp luật còn cho phép xử lý tài sản bảo đảm trong các trường hợp khác do các bên thỏa thuận hoặc theo quy định cụ thể của pháp luật, thể hiện nguyên tắc tôn trọng sự thỏa thuận trong quan hệ dân sự.
>>> Bạn đang gặp khó khăn trong việc xử lý tranh chấp tài sản bảo đảm hoặc cần tư vấn về quy trình thu giữ, đấu giá tài sản? Hãy truy cập ngay Luật Thiên Mã để được đội ngũ luật sư hỗ trợ nhanh chóng, chính xác và phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.
Nguyên tắc xử lý tranh chấp tài sản bảo đảm
Việc xử lý tranh chấp tài sản bảo đảm phải tuân thủ các nguyên tắc được quy định trong Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Các tổ chức tín dụng 2024,
Thứ nhất, nguyên tắc thỏa thuận giữa các bên
Nguyên tắc này nhằm hạn chế phát sinh tranh chấp kéo dài. Đồng thời, việc xử lý phải dựa trên cơ sở hợp đồng bảo đảm hợp pháp, được xác lập đúng quy định và còn hiệu lực pháp lý.
Bên cạnh đó, trình tự, thủ tục xử lý tài sản phải được thực hiện đúng quy định pháp luật
Nguyên tắc này quy định về trình tự, thủ tục xử lý nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.
Lưu ý vàng khi xử lý tranh chấp tài sản bảo đảm
Trong thực tiễn, để xử lý tranh chấp tài sản bảo đảm hiệu quả và hạn chế rủi ro pháp lý, cần đặc biệt lưu ý một số vấn đề quan trọng.
Trước hết, cần kiểm tra chặt chẽ tính pháp lý của hợp đồng bảo đảm
Trong đó phải xác minh chính xác chủ sở hữu tài sản nhằm tránh trường hợp tài sản thuộc sở hữu chung nhưng chỉ một người đứng ra thế chấp, đồng thời phải đảm bảo việc đăng ký giao dịch bảo đảm tại cơ quan có thẩm quyền vì đây là điều kiện quan trọng để được ưu tiên thanh toán khi xử lý tài sản; ngoài ra, hợp đồng bảo đảm cần được công chứng hoặc chứng thực đầy đủ theo quy định để đảm bảo hiệu lực pháp lý.
Tiếp theo, việc xác định đúng quan hệ tranh chấp
Việc xác định đúng quan hệ tranh chấp là yếu tố then chốt trong quá trình giải quyết, bởi nếu tranh chấp phát sinh từ hợp đồng tín dụng thì ngân hàng có quyền khởi kiện yêu cầu thực hiện nghĩa vụ trả nợ và xử lý tài sản bảo đảm, trong khi đó nếu có bên thứ ba tranh chấp về quyền sở hữu tài sản thì cần ưu tiên giải quyết tranh chấp về quyền sở hữu trước khi tiến hành xử lý tài sản nhằm tránh phát sinh rủi ro pháp lý.
Bên cạnh đó, bảo đảm phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật và nội dung thỏa thuận trong hợp đồng.
Theo đó ngân hàng chỉ được thu giữ tài sản khi có điều khoản cho phép trong hợp đồng; trong trường hợp bên thế chấp không hợp tác, ngân hàng không được tự ý cưỡng chế trái pháp luật mà phải khởi kiện ra Tòa án để giải quyết; khi tiến hành thu giữ, cần lập biên bản ghi nhận đầy đủ hiện trạng tài sản để làm căn cứ pháp lý.
Ngoài ra, việc xử lý tài sản bảo đảm thông qua đấu giá cũng cần được thực hiện đúng quy định
Trong đó việc định giá tài sản phải tuân thủ chuẩn mực thẩm định giá và có thể thuê tổ chức thẩm định giá độc lập nhằm đảm bảo tính khách quan; quá trình đấu giá phải được thực hiện thông qua tổ chức đấu giá chuyên nghiệp, đảm bảo công khai, minh bạch và đúng trình tự thủ tục để tránh bị hủy kết quả đấu giá.
Cuối cùng, cần thường xuyên cập nhật án lệ và các quy định pháp lý mới.
Lưu ý này nhằm để áp dụng phù hợp trong từng trường hợp cụ thể, đặc biệt đối với các tình huống phức tạp như tài sản gắn liền với đất nhưng quyền sử dụng đất thuộc về người khác hoặc các tranh chấp liên quan đến tài sản đặc biệt như vàng, qua đó giúp hạn chế sai sót và nâng cao hiệu quả xử lý tranh chấp.
Kết luận từ Luật sư chuyên môn
Xử lý tranh chấp tài sản bảo đảm là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật cũng như sự cẩn trọng trong từng bước thực hiện. Việc nắm rõ các trường hợp xử lý tài sản theo Điều 299 Bộ luật Dân sự 2015 và áp dụng đúng các “lưu ý vàng” sẽ giúp các bên hạn chế tối đa rủi ro pháp lý, đảm bảo quyền lợi hợp pháp và nâng cao hiệu quả xử lý tranh chấp trong thực tiễn.
>>> Bạn đang cần cần kiểm tra pháp lý tài sản, soạn thảo hợp đồng bảo đảm với ngân hàng. Đừng ngần ngại, Hãy liên hệ ngay Luật Thiên Mã để được tư vấn chuyên sâu và bảo vệ tối đa quyền lợi của mình.
