Việc cha mẹ hoặc người chăm sóc khóa trẻ em trong phòng để phạt có thể xuất phát từ mục đích giáo dục, nhưng nếu thực hiện theo cách cô lập, đe dọa, làm trẻ sợ hãi hoặc gây tổn hại về thể chất, tinh thần thì hành vi này có thể vi phạm pháp luật. Đặc biệt, việc khóa cửa khiến trẻ không thể tự do ra ngoài trong một khoảng thời gian nhất định cần được xem xét về mục đích, mức độ, hoàn cảnh và hậu quả thực tế.

Vậy khóa trẻ em trong phòng để phạt có bị xử lý hình sự không? Không phải mọi trường hợp đều mặc nhiên bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, nếu hành vi đủ yếu tố cấu thành tội phạm, người thực hiện có thể bị xử lý về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật, tội hành hạ người khác hoặc tội ngược đãi, hành hạ con, tùy từng trường hợp. Ngoài ra, hành vi chưa đến mức truy cứu hình sự vẫn có thể bị xử phạt hành chính theo quy định về bảo vệ trẻ em.

Khóa trẻ em trong phòng để phạt có vi phạm pháp luật không?

Có thể.

Luật Trẻ em nghiêm cấm các hành vi xâm hại, bạo lực, lạm dụng, bóc lột trẻ em và đặt nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em trong các quyết định liên quan đến trẻ.

Do đó, cha mẹ có quyền chăm sóc, giáo dục con nhưng quyền này không đồng nghĩa với việc được sử dụng mọi hình thức trừng phạt.

Cần phân biệt hai trường hợp:

• Đưa trẻ vào phòng trong thời gian ngắn để trẻ bình tĩnh hoặc bảo đảm an toàn, cửa không bị khóa hoặc trẻ vẫn có thể ra ngoài và không có hành vi đối xử tàn tệ: chưa thể chỉ dựa vào việc “đưa trẻ vào phòng” để kết luận có vi phạm.
• Khóa cửa để ép trẻ ở trong phòng, cô lập, đe dọa hoặc trừng phạt, đặc biệt khi trẻ phản ứng sợ hãi, bị tổn thương hoặc bị nhốt trong thời gian dài: có thể bị xem xét xử lý theo pháp luật.

Nghị định 130/2021/NĐ-CP hiện vẫn còn hiệu lực. Điều 22 của Nghị định này quy định phạt tiền đối với hành vi gây tổn hại về tinh thần, xúc phạm, đe dọa, cách ly ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em; đồng thời xử phạt hành vi cô lập hoặc dùng biện pháp trừng phạt để dạy trẻ gây tổn hại về thể chất, tinh thần.

Khóa trẻ em trong phòng có thể bị xử phạt hành chính thế nào?

Nếu hành vi chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm nhưng xâm phạm quyền và lợi ích của trẻ em, người thực hiện có thể bị xử phạt hành chính.

Khóa, cô lập trẻ gây tổn hại về thể chất hoặc tinh thần

Theo Điều 22 Nghị định 130/2021/NĐ-CP, hành vi gây tổn hại về tinh thần, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, lăng mạ, chửi mắng, đe dọa, cách ly ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.

Mức phạt này cũng áp dụng đối với hành vi cô lập, xua đuổi hoặc dùng biện pháp trừng phạt để dạy trẻ em gây tổn hại về thể chất, tinh thần.

Như vậy, không phải cứ người thực hiện là cha mẹ thì hành vi khóa trẻ để phạt sẽ được miễn xử lý.

Không chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ đúng trách nhiệm

Ngoài hành vi bạo lực hoặc cách ly, pháp luật còn quy định trách nhiệm của cha mẹ và người chăm sóc trong việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ.

Nghị định 130/2021/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 15 triệu đồng đối với cha, mẹ hoặc người chăm sóc trẻ thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng hoặc bỏ mặc trẻ trong những trường hợp được quy định.

Tuy nhiên, cần xác định đúng hành vi vi phạm và điều khoản áp dụng thay vì mặc nhiên áp dụng mức phạt này cho mọi trường hợp khóa trẻ trong phòng.

Khi nào khóa trẻ em trong phòng có thể bị truy cứu hình sự?

Việc khóa trẻ trong phòng có thể chuyển từ vi phạm hành chính sang trách nhiệm hình sự nếu hành vi thỏa mãn đầy đủ các dấu hiệu của một tội phạm cụ thể.

Có thể bị xử lý về tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật

Điều 157 Bộ luật Hình sự quy định người nào bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Đáng chú ý, nếu phạm tội đối với người dưới 18 tuổi, đây là tình tiết thuộc trường hợp có khung hình phạt nghiêm khắc hơn, với mức phạt tù từ 02 năm đến 07 năm theo khoản 2 Điều 157.

Vì vậy, nếu một người cố ý khóa trẻ trong phòng, tước khả năng đi lại hoặc ra khỏi phòng trái pháp luật thì cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét dấu hiệu của tội này.

Tuy nhiên, việc xác định có cấu thành tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật hay không phải căn cứ vào toàn bộ hoàn cảnh, trong đó có mục đích, cách thức, thời gian khóa, mức độ hạn chế tự do và quan hệ giữa người thực hiện với trẻ.

Có thể bị xử lý về tội hành hạ người khác

Trong trường hợp khóa trẻ chỉ là một phần của quá trình đối xử tàn ác, làm nhục hoặc hành hạ trẻ, người thực hiện có thể bị xem xét về tội hành hạ người khác theo Điều 140 Bộ luật Hình sự.

Theo thông tin pháp luật được Cổng Thông tin điện tử Chính phủ phổ biến, Điều 140 quy định người đối xử tàn ác hoặc làm nhục người lệ thuộc mình có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm; trường hợp thuộc tình tiết định khung thì mức phạt có thể cao hơn.

Ví dụ, một người thường xuyên khóa trẻ trong phòng nhiều giờ, không cho trẻ giao tiếp với người khác, kèm theo chửi mắng, đe dọa hoặc các hành vi đối xử tàn ác khác thì việc xử lý không còn đơn thuần được xem là một biện pháp giáo dục.

Có thể liên quan đến tội ngược đãi hoặc hành hạ con

Nếu người thực hiện là cha, mẹ hoặc người có quan hệ thuộc phạm vi Điều 185 Bộ luật Hình sự, hành vi ngược đãi hoặc hành hạ con có thể được xem xét theo tội danh này.

Cơ quan tiến hành tố tụng sẽ không chỉ nhìn vào một lần khóa trẻ mà phải đánh giá tính chất, mức độ, tần suất và hoàn cảnh của hành vi, cũng như mối quan hệ giữa người thực hiện và trẻ.

Lưu ý từ Luật sư Đặng Quý Tiên: Không nên hiểu rằng cứ cha mẹ khóa con trong phòng thì chắc chắn phạm tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật. Ngược lại, cũng không nên cho rằng cha mẹ có quyền “phạt con bằng cách nhốt phòng”. Nếu việc khóa cửa thực sự tước quyền tự do của trẻ, kéo dài, lặp lại hoặc gây tổn hại về thể chất, tinh thần thì người thực hiện có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý tương ứng.

Những yếu tố nào quyết định có bị truy cứu hình sự hay không?

Để đánh giá một trường hợp cụ thể, cần xem xét nhiều yếu tố thay vì chỉ căn cứ vào việc “có khóa cửa”.

Thời gian trẻ bị khóa

Thời gian càng dài, mức độ hạn chế quyền tự do của trẻ càng nghiêm trọng.

Việc khóa trẻ trong vài phút trong một tình huống cụ thể hoàn toàn khác với việc khóa trẻ hàng giờ, qua đêm hoặc thường xuyên khóa trẻ mỗi khi trẻ mắc lỗi.

Mục đích của người thực hiện

Cần xác định người thực hiện khóa trẻ nhằm:

• Bảo đảm trẻ không chạy ra đường hoặc tiếp xúc với nguy hiểm;
• Giúp trẻ bình tĩnh trong thời gian ngắn;
• Hay cố ý trừng phạt, làm trẻ sợ hãi, cô lập hoặc gây đau khổ.

Mục đích không phải yếu tố duy nhất quyết định trách nhiệm hình sự nhưng là một tình tiết quan trọng để đánh giá bản chất hành vi.

Cách thức khóa trẻ

Cần xem xét cửa có bị khóa từ bên ngoài hay không, trẻ có khả năng tự mở cửa hay không, người lớn có giám sát hay không và trong phòng có điều kiện sinh hoạt, ánh sáng, không khí và nước uống phù hợp hay không.

Nếu người lớn khóa trẻ trong căn phòng nguy hiểm, không cho ăn uống, không cho đi vệ sinh hoặc cố tình bỏ mặc trẻ thì mức độ nguy hiểm của hành vi có thể nghiêm trọng hơn.

Hậu quả đối với trẻ

Nếu trẻ bị thương tích, hoảng loạn nghiêm trọng, ảnh hưởng tâm lý hoặc phát sinh hậu quả khác, cơ quan chức năng sẽ phải đánh giá hậu quả này khi xác định trách nhiệm.

Trường hợp hành vi khóa trẻ đi kèm đánh đập hoặc gây thương tích thì còn phải xem xét quy định về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác nếu đủ dấu hiệu cấu thành.

Ví dụ khóa trẻ trong phòng: trường hợp nào có thể bị xử lý?

Trường hợp 1: Đưa trẻ vào phòng để bình tĩnh

Cha mẹ đưa trẻ vào phòng riêng trong thời gian ngắn sau khi trẻ có hành vi nguy hiểm. Cửa không khóa, cha mẹ vẫn ở gần và trẻ có thể ra ngoài khi bình tĩnh.

Chỉ dựa vào những tình tiết này chưa có căn cứ để kết luận cha mẹ phạm tội.

Trường hợp 2: Khóa trẻ trong phòng nhiều giờ để trừng phạt

Một người khóa trẻ trong phòng nhiều giờ vì trẻ không nghe lời, không cho trẻ tự mở cửa và mặc kệ trẻ khóc, hoảng sợ.

Nếu hành vi gây tổn hại về tinh thần, có thể bị xem xét xử phạt hành chính theo quy định về cấm bạo lực, cách ly hoặc dùng biện pháp trừng phạt gây tổn hại cho trẻ.

Nếu mức độ nghiêm trọng và có đủ dấu hiệu của tội phạm, người thực hiện có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trường hợp 3: Thường xuyên nhốt trẻ và đối xử tàn ác

Nếu người chăm sóc thường xuyên khóa trẻ trong phòng, kèm theo chửi mắng, đe dọa, đánh đập hoặc các hành vi đối xử tàn ác khác thì vụ việc có thể được xem xét dưới góc độ hình sự, tùy quan hệ giữa người thực hiện và trẻ cũng như các chứng cứ thu thập được. Pháp luật hình sự có những quy định riêng đối với hành vi hành hạ, ngược đãi người lệ thuộc hoặc con, cháu và người có quan hệ gia đình theo luật định.

Nếu phát hiện trẻ bị khóa trong phòng để trừng phạt phải làm gì?

Nếu trẻ đang bị khóa và có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe hoặc bị đối xử nguy hiểm, ưu tiên trước hết là bảo đảm an toàn cho trẻ.

Sau đó, người phát hiện vụ việc có thể:

• Ghi nhận thời điểm, địa điểm và tình trạng của trẻ;
• Lưu giữ hình ảnh, video hoặc tin nhắn liên quan nếu có;
• Xác định người thực hiện và cách thức trẻ bị khóa;
• Nếu trẻ bị thương, đưa trẻ đi khám và lưu hồ sơ y tế;
• Thông báo cho cha mẹ, người giám hộ hợp pháp hoặc cơ quan có thẩm quyền tùy trường hợp;
• Trường hợp có dấu hiệu tội phạm, có thể trình báo cơ quan công an để được xác minh.

Không nên tự ý sử dụng bạo lực để giải quyết với người đã khóa trẻ, bởi việc này có thể làm phát sinh một tranh chấp hoặc hành vi vi phạm khác.

Có phải cứ khóa trẻ trong phòng là bị bắt, phạt tù không?

Không.

Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý. Pháp luật không quy định theo hướng mọi hành vi khóa trẻ trong phòng đều mặc nhiên cấu thành tội phạm.

Cơ quan có thẩm quyền phải xác định hành vi cụ thể có đủ dấu hiệu của tội phạm hay không. Nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì người thực hiện vẫn có thể bị xử phạt hành chính nếu hành vi thuộc trường hợp bị xử phạt theo Nghị định 130/2021/NĐ-CP.

Ngược lại, nếu hành vi thực sự tước đoạt trái pháp luật quyền tự do của trẻ, đặc biệt khi trẻ dưới 18 tuổi, kéo dài hoặc kèm theo hành vi bạo lực, hành hạ, gây thương tích thì nguy cơ bị xử lý hình sự sẽ cao hơn. Điều 157 Bộ luật Hình sự quy định riêng tình tiết phạm tội đối với người dưới 18 tuổi trong tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật.

>> Đặt lịch tư vấn với luật sư của chúng tôi và trải nghiệm dịch vụ pháp lý uy tín, nơi mọi vấn đề của bạn sẽ được giải quyết hiệu quả và nhanh chóng!

Đặt lịch tư vấn

Kết luận

Khóa trẻ em trong phòng để phạt có bị xử lý hình sự không? Câu trả lời là có thể, nhưng không phải mọi trường hợp đều cấu thành tội phạm. Nếu chỉ đưa trẻ vào phòng trong thời gian ngắn để trẻ bình tĩnh hoặc bảo đảm an toàn mà không tước đoạt trái pháp luật quyền tự do, không gây tổn hại cho trẻ thì chưa thể mặc nhiên coi là hành vi phạm tội. Ngược lại, việc cố ý khóa trẻ, cô lập, đe dọa hoặc đối xử tàn ác có thể bị xử phạt hành chính; trường hợp đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Khi đánh giá một vụ việc cụ thể, cần đặc biệt xem xét tuổi của trẻ, thời gian bị khóa, cửa có bị khóa từ bên ngoài hay không, mục đích của người thực hiện, cách thức đối xử, hậu quả đối với trẻ và các chứng cứ liên quan. Nếu hành vi có dấu hiệu bắt, giữ người trái pháp luật, hành hạ hoặc ngược đãi trẻ, gia đình nên ghi nhận chứng cứ và trình báo cơ quan có thẩm quyền để được xác minh, xử lý theo đúng quy định.