Trong quá trình giải quyết tranh chấp đất đai, nếu các bên xảy ra xô xát và một người cố ý đánh, dùng hung khí hoặc thực hiện hành vi khác làm người còn lại bị thương thì vẫn có thể bị xử lý hình sự. Việc hai bên đang tranh chấp về quyền sử dụng đất không làm mất đi trách nhiệm đối với hành vi xâm phạm sức khỏe người khác.
Tùy tỷ lệ tổn thương cơ thể, công cụ sử dụng, tính chất hành vi và các tình tiết liên quan, người gây thương tích có thể bị truy cứu về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác theo Điều 134 Bộ luật Hình sự. Một số trường hợp còn có thể xem xét quy định về phòng vệ chính đáng hoặc trạng thái tinh thần bị kích động mạnh.
Gây thương tích trong tranh chấp đất bị xử lý hình sự như thế nào?
Khi nào có thể bị truy cứu về Tội cố ý gây thương tích?
Điều 134 Bộ luật Hình sự quy định người cố ý gây thương tích cho người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%, hoặc dưới 11% nhưng thuộc một số trường hợp đặc biệt, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Hình phạt cơ bản là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Ngay cả khi thương tích dưới 11%, người gây thương tích vẫn có thể bị xử lý hình sự nếu hành vi thuộc các trường hợp như:
- Dùng vũ khí, vật liệu nổ hoặc hung khí nguy hiểm;
- Dùng axit hoặc hóa chất nguy hiểm;
- Có tổ chức;
- Có tính chất côn đồ;
- Đối với người không có khả năng tự vệ;
- Thuê người khác gây thương tích hoặc gây thương tích do được thuê;
- Một số trường hợp đặc biệt khác được Điều 134 quy định.
Vì vậy, trong tranh chấp đất đai, việc đánh nhau bằng dao, gậy, cuốc, xẻng hoặc các công cụ có tính chất nguy hiểm có thể khiến hành vi bị xem xét trách nhiệm hình sự ngay cả khi tỷ lệ tổn thương cơ thể của người bị hại chưa đến 11%.
Mức hình phạt phụ thuộc vào tỷ lệ thương tích và tính chất hành vi
Nếu tỷ lệ tổn thương cơ thể hoặc các tình tiết định khung nghiêm trọng hơn, mức hình phạt có thể tăng đáng kể. Chẳng hạn, trường hợp gây thương tích từ 31% đến 60% có thể thuộc khung hình phạt tù từ 2 năm đến 6 năm; tỷ lệ từ 61% trở lên hoặc gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng có thể thuộc các khung hình phạt cao hơn.
Đặc biệt, nếu trong lúc tranh chấp đất, người thực hiện hành vi sử dụng hung khí nguy hiểm và có tính chất côn đồ thì đây có thể là những tình tiết làm tăng trách nhiệm hình sự. Thực tiễn xét xử cũng có trường hợp hành vi sử dụng hung khí gây thương tích được xác định theo khoản 2 Điều 134 do có tình tiết dùng hung khí nguy hiểm hoặc có tính chất côn đồ.
Ví dụ: A và B tranh chấp ranh giới một thửa đất. Trong lúc hai bên cãi nhau, A dùng gậy sắt đánh nhiều lần vào người B khiến B bị tổn thương cơ thể 15%. Trường hợp này, ngoài việc giải quyết tranh chấp đất đai, cơ quan có thẩm quyền có thể xem xét trách nhiệm hình sự của A về hành vi cố ý gây thương tích.
Có được coi là phòng vệ chính đáng không?
Không phải cứ xảy ra xô xát trong tranh chấp đất là người đánh lại đều phạm tội.
Theo Điều 22 Bộ luật Hình sự, phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả cần thiết đối với người đang có hành vi xâm phạm quyền, lợi ích chính đáng của mình hoặc của người khác. Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm. Ngược lại, nếu chống trả rõ ràng quá mức cần thiết thì có thể bị xác định là vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng và phải chịu trách nhiệm theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Do đó, khi đánh giá một vụ việc, cơ quan tiến hành tố tụng không chỉ xem xét tỷ lệ thương tích mà còn phải làm rõ ai là người tấn công trước, mức độ nguy hiểm của hành vi tấn công, cách thức chống trả và thời điểm chấm dứt việc chống trả.
Lưu ý từ Luật sư Nguyễn Văn Hùng: Trong các vụ xô xát xuất phát từ tranh chấp đất, việc một bên cho rằng mình “bị khiêu khích” hoặc “đánh để bảo vệ đất” không đương nhiên được coi là phòng vệ chính đáng. Cần căn cứ vào diễn biến thực tế, lời khai, camera, nhân chứng, vật chứng và kết quả giám định thương tích để xác định trách nhiệm của từng người.
Tranh chấp đất và hành vi gây thương tích được giải quyết như thế nào?
Tranh chấp quyền sử dụng đất và hành vi gây thương tích là hai vấn đề pháp lý có thể được xem xét độc lập.
Nếu hai bên tranh chấp về ranh giới, nguồn gốc hoặc quyền sử dụng đất thì phần tranh chấp đất được giải quyết theo quy định của pháp luật đất đai. Trong khi đó, nếu một bên cố ý đánh gây thương tích cho bên còn lại thì hành vi xâm phạm sức khỏe có thể được xử lý theo pháp luật hình sự nếu đáp ứng các dấu hiệu cấu thành tội phạm.
Người bị thương nên lưu giữ các tài liệu như:
- Hồ sơ khám, chữa bệnh;
- Kết quả giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể;
- Hình ảnh, video ghi lại vụ việc;
- Camera an ninh tại khu vực xảy ra xô xát;
- Tin nhắn, ghi âm, lời đe dọa trước hoặc sau vụ việc;
- Thông tin của người chứng kiến;
- Biên bản hoặc tài liệu liên quan đến tranh chấp đất.
Những tài liệu này có thể giúp cơ quan có thẩm quyền xác định nguyên nhân, diễn biến vụ việc và mức độ lỗi của từng bên.
Có phải cứ gây thương tích là sẽ đi tù không?
Không phải mọi trường hợp gây thương tích đều đương nhiên bị phạt tù. Hình phạt cụ thể phụ thuộc vào tỷ lệ tổn thương cơ thể, phương thức thực hiện, hậu quả, nhân thân và các tình tiết của vụ án.
Đối với trường hợp thuộc khoản 1 Điều 134, pháp luật cho phép áp dụng cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Những trường hợp nghiêm trọng hơn có thể bị áp dụng các khung hình phạt tù cao hơn.
Ngoài trách nhiệm hình sự, người gây thương tích còn có thể phải bồi thường các thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm theo quy định của pháp luật dân sự, tùy thiệt hại thực tế và căn cứ phát sinh trách nhiệm.
Nếu bạn cần hỗ trợ, hãy đăng ký tư vấn trực tiếp hoặc online với Luật Thiên Mã để được giải đáp chi tiết, xây dựng phương án xử lý tối ưu với chi phí hợp lý, phải chăng và phù hợp với từng trường hợp cụ thể.
Kết luận
Gây thương tích cho người khác trong lúc tranh chấp đất hoàn toàn có thể bị xử lý hình sự. Cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào tỷ lệ tổn thương cơ thể, công cụ sử dụng, diễn biến xô xát và các tình tiết cụ thể để xác định hành vi có cấu thành Tội cố ý gây thương tích hay không.
Nếu người gây thương tích thực hiện hành vi để tự vệ thì cần phân biệt rõ giữa phòng vệ chính đáng và vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. Vì vậy, khi xảy ra xô xát liên quan đến tranh chấp đất, các bên nên tránh tự giải quyết bằng bạo lực và sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp theo quy định pháp luật.
