Đứng trước tình cảnh công ty vi phạm hợp đồng lao động, phần lớn người lao động chọn cách im lặng nghỉ việc vì sợ phiền phức hoặc không biết bắt đầu từ đâu. Nhưng bạn cần biết rằng, mỗi ngày bạn im lặng là một ngày quyền lợi của bạn bị xâm phạm. Bài viết này, với sự tham vấn từ Luật sư Đặng Quý Tiên, sẽ là kim chỉ nam giúp bạn hiểu rõ luật, biết cách thu thập bằng chứng và lộ trình đòi lại công bằng một cách chuyên nghiệp nhất.
Khái niệm vi phạm hợp đồng lao động
Vi phạm hợp đồng lao động là việc người sử dụng lao động (NSDLĐ) không thực hiện, thực hiện không đầy đủ hoặc thực hiện không đúng các nghĩa vụ đã được thỏa thuận trong HĐLĐ hoặc quy định của pháp luật lao động hiện hành.
Các hình thức vi phạm phổ biến hiện nay
Dựa trên số liệu tranh chấp lao động năm 2024-2025, các lỗi vi phạm thường gặp nhất bao gồm:
Vi phạm về tiền lương:
Trả lương không đúng hạn, trả thiếu lương so với thỏa thuận (Điều 94 BLLĐ 2019).
Vi phạm về vị trí công việc:
Tự ý chuyển NLĐ làm công việc khác so với hợp đồng quá thời hạn 60 ngày làm việc cộng dồn trong một năm mà không có sự đồng ý của NLĐ (Điều 29 BLLĐ 2019).
Vi phạm về bảo hiểm:
Trốn đóng hoặc đóng không đủ BHXH, BHYT, BHTN cho NLĐ.
Vi phạm về thời giờ làm việc:
Ép làm thêm giờ vượt quá quy định mà không có sự đồng ý hoặc không trả đủ lương tăng ca.
Lưu ý từ Luật sư Đặng Quý Tiên: “Rất nhiều công ty lách luật bằng cách ghi vào hợp đồng các điều khoản mơ hồ như ‘làm theo sự phân công của cấp trên’. Tuy nhiên, sự phân công đó vẫn phải nằm trong phạm vi chuyên môn được mô tả trong hợp đồng ban đầu. Nếu bạn là kế toán mà bị ép đi làm kinh doanh, đó là vi phạm!”
Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng của NLĐ khi công ty vi phạm
Khi công ty không thực hiện đúng cam kết, NLĐ có một “vũ khí” cực mạnh: Quyền được nghỉ việc mà không cần báo trước trong một số trường hợp.
Quyền nghỉ việc không cần báo trước (Điều 35)
Căn cứ theo Điểm b, c Khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019, NLĐ có quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ mà không cần báo trước nếu:
- Không được bố trí theo đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc đã thỏa thuận.
- Không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng thời hạn.
Quyền lợi được hưởng khi nghỉ việc đúng luật
Nếu bạn nghỉ việc vì lý do công ty vi phạm, bạn vẫn được hưởng đầy đủ:
- Trợ cấp thôi việc: Đối với thời gian làm việc từ đủ 12 tháng trở lên (Điều 46).
- Tiền lương và các quyền lợi khác: Phải được thanh toán đầy đủ trong vòng 14-30 ngày kể từ ngày chấm dứt HĐ (Điều 48).
- Bồi thường thiệt hại: Nếu hành vi vi phạm của công ty gây thiệt hại thực tế (cần chứng minh).
Lộ trình 4 bước bảo vệ quyền lợi khi công ty vi phạm
Đừng nóng nảy nghỉ việc ngay, hãy thực hiện theo trình tự pháp lý để chiếm thế thượng phong nếu ra Tòa.
Bước 1: Thu thập và lưu trữ bằng chứng (H3)
Đây là bước sống còn. Bạn cần có:
- Bản sao HĐLĐ, các phụ lục hợp đồng.
- Sao kê bảng lương, tin nhắn nhắc nợ lương, email giao việc sai chuyên môn.
Kinh nghiệm từ Luật sư Đặng Quý Tiên: “Hãy chủ động gửi một email nhắc nhở công ty về việc thực hiện hợp đồng. Phản hồi (hoặc sự im lặng) của công ty đối với email này chính là bằng chứng xác thực nhất về việc họ cố ý vi phạm.”
Bước 2: Đối thoại và Khiếu nại nội bộ
Gửi đơn khiếu nại lên Ban Giám đốc hoặc Công đoàn cơ sở. Theo Nghị định 24/2018/NĐ-CP, đây là bước khiếu nại lần đầu. Công ty phải có trách nhiệm trả lời khiếu nại của bạn bằng văn bản.
Bước 3: Khiếu nại lên Thanh tra Lao động
Nếu công ty không giải quyết, bạn gửi đơn đến Chánh Thanh tra Sở Lao động – Thương binh và Xã hội nơi công ty đặt trụ sở. Thanh tra sẽ tiến hành kiểm tra và xử phạt hành chính công ty nếu phát hiện sai phạm.
Bước 4: Khởi kiện tại Tòa án nhân dân
Đây là biện pháp cuối cùng nhưng hiệu quả nhất để đòi tiền bồi thường.
- Theo Điều 190 BLLĐ 2019, thời hiệu yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là 01 năm kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm.
- NLĐ được miễn tạm ứng án phí khi kiện đòi lương và bảo hiểm.
Mức xử phạt hành chính đối với công ty vi phạm (Thông tin pháp lý)
Để tăng sức nặng khi đàm phán với công ty, bạn hãy dẫn chiếu các mức phạt theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP:
- Vi phạm về tiền lương: Phạt từ 5 – 50 triệu đồng tùy số lượng NLĐ bị vi phạm.
- Không đóng BHXH: Phạt từ 12% – 15% tổng số tiền phải đóng (tối đa 75 triệu đồng).
- Chuyển NLĐ làm việc khác trái luật: Phạt tiền từ 3 – 7 triệu đồng.
Kết luận:
Hợp đồng lao động không chỉ là tờ giấy để xin việc, nó là “lá chắn” bảo vệ cuộc sống của bạn. Khi công ty vi phạm hợp đồng lao động, việc im lặng không giúp bạn có một công việc tốt hơn, nó chỉ làm tiền đề cho những vi phạm tiếp theo. Hãy bình tĩnh, thu thập bằng chứng và tìm kiếm sự trợ giúp pháp lý từ những chuyên gia
Công Ty Luật Thiên Mã luôn đồng hành cùng người lao động Việt Nam trên hành trình tìm kiếm sự công bằng và minh bạch trong quan hệ lao động, hãy liên hệ ngay với chúng tôi khi bạn gặp khó khăn.
Đặt lịch tư vấn
