Nhiều người cho rằng khi con đủ 18 tuổi thì nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ đương nhiên chấm dứt. Tuy nhiên, pháp luật hôn nhân và gia đình có quy định ngoại lệ đối với con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Trong trường hợp này, việc con đã đủ tuổi thành niên không làm mất quyền được cha, mẹ cấp dưỡng nếu đáp ứng đủ điều kiện luật định.

Vậy con đã thành niên nhưng mất khả năng lao động có còn được cấp dưỡng không? Cha mẹ có phải tiếp tục cấp dưỡng sau khi con đủ 18 tuổi, mức cấp dưỡng được xác định như thế nào và nếu cha hoặc mẹ không thực hiện nghĩa vụ thì con có thể yêu cầu Tòa án giải quyết hay không? Bài viết dưới đây phân tích cụ thể các quy định hiện hành.

Con đã thành niên có còn được cha mẹ cấp dưỡng không?

Có, nếu đáp ứng đủ điều kiện theo pháp luật.

Khoản 1 Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình quy định cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho:

• Con chưa thành niên;
• Con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Quy định này vẫn được thể hiện trong Văn bản hợp nhất 121/VBHN-VPQH năm 2025 về Luật Hôn nhân và gia đình.

Như vậy, 18 tuổi không phải lúc nào cũng là thời điểm chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ.

Nếu con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và đồng thời không có tài sản để tự bảo đảm cuộc sống thì cha, mẹ vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng trong trường hợp thuộc Điều 110.

Hai điều kiện phải đồng thời được đáp ứng

Đối với con đã thành niên, cần lưu ý hai điều kiện:

Thứ nhất, con không có khả năng lao động.

Điều này có thể xuất phát từ tình trạng khuyết tật, bệnh tật hoặc nguyên nhân khác khiến người con thực tế không có khả năng lao động để tự tạo thu nhập.

Thứ hai, con không có tài sản để tự nuôi mình.

Hai điều kiện này phải được xem xét đồng thời. Nếu một người đã thành niên không có việc làm nhưng vẫn có khả năng lao động thì chưa thể chỉ dựa vào việc “không có thu nhập” để xác định cha mẹ tiếp tục có nghĩa vụ cấp dưỡng theo Điều 110.

Mất khả năng lao động có đồng nghĩa chắc chắn được cấp dưỡng không?

Không phải trong mọi trường hợp.

Việc một người đã thành niên mất khả năng lao động mới chỉ đáp ứng một trong những điều kiện được đặt ra tại Điều 110.

Pháp luật còn yêu cầu người đó không có tài sản để tự nuôi mình.

Ví dụ, A đã 25 tuổi và do bệnh tật nên không còn khả năng lao động. Tuy nhiên, A có một khoản tiền tiết kiệm hoặc tài sản khác đủ để bảo đảm nhu cầu thiết yếu của bản thân.

Trong trường hợp này, không thể chỉ dựa vào tình trạng mất khả năng lao động để kết luận cha mẹ đương nhiên phải cấp dưỡng. Cần xem xét thêm điều kiện về tài sản và hoàn cảnh thực tế của A.

Ngược lại, nếu A vừa không có khả năng lao động, vừa không có tài sản để tự nuôi mình thì thuộc trường hợp được pháp luật bảo vệ về nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ.

Cha mẹ có phải cấp dưỡng cho con sau khi con đủ 18 tuổi không?

Có thể có.

Điều 110 không giới hạn nghĩa vụ cấp dưỡng đối với con đã thành niên theo một độ tuổi cụ thể. Điều kiện trọng tâm là người con không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Do đó, việc con 18 tuổi, 20 tuổi, 30 tuổi hoặc lớn hơn không phải là yếu tố duy nhất quyết định nghĩa vụ cấp dưỡng.

Ví dụ:

• Con 18 tuổi, khỏe mạnh, có khả năng lao động nhưng đang thất nghiệp: không đương nhiên thuộc trường hợp cấp dưỡng theo Điều 110.
• Con 25 tuổi, bị khuyết tật nặng không có khả năng lao động và không có tài sản tự nuôi mình: có thể thuộc trường hợp được cha mẹ cấp dưỡng.
• Con 35 tuổi, không có khả năng lao động nhưng có tài sản đủ để tự bảo đảm cuộc sống: cần xem xét điều kiện “không có tài sản để tự nuôi mình”.

Sau ly hôn, cha có còn phải cấp dưỡng cho con đã thành niên mất khả năng lao động?

Có thể vẫn phải cấp dưỡng.

Ly hôn chỉ chấm dứt quan hệ vợ chồng, không làm chấm dứt quan hệ cha, mẹ và con.

Theo Điều 69 và Điều 71 Luật Hôn nhân và gia đình, cha mẹ vẫn có nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Đặc biệt, Điều 110 quy định nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ đối với con trong trường hợp cha mẹ không sống chung với con hoặc sống chung nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng.

Vì vậy, trường hợp cha mẹ đã ly hôn, người con ở với mẹ còn người cha không sống chung với con, nếu người con đáp ứng điều kiện của Điều 110 thì nghĩa vụ cấp dưỡng của người cha vẫn có thể tiếp tục.

Lưu ý từ Luật sư Nguyễn Văn Hùng: Không nên xác định nghĩa vụ cấp dưỡng chỉ dựa vào tuổi của người con. Khi con đã thành niên, cần chứng minh đồng thời tình trạng không có khả năng lao động và việc không có tài sản để tự nuôi mình. Đây là những yếu tố quan trọng khi thỏa thuận hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết nghĩa vụ cấp dưỡng.

Mức cấp dưỡng cho con đã thành niên được xác định thế nào?

Pháp luật không quy định một mức tiền cố định áp dụng cho mọi trường hợp.

Theo Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình, mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận dựa trên:

• Thu nhập của người có nghĩa vụ cấp dưỡng;
• Khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng;
• Nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng.

Nếu các bên không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.

Ví dụ, con đã thành niên bị mất khả năng lao động cần chi phí điều trị, thuốc men, ăn uống và sinh hoạt hằng tháng. Khi xác định mức cấp dưỡng, không chỉ xem xét mức lương của cha hoặc mẹ mà còn phải xem xét nhu cầu thiết yếu thực tế của người con.

Cha mẹ có thể cùng cấp dưỡng không?

Có.

Nếu cả cha và mẹ đều có nghĩa vụ cấp dưỡng, các bên có thể thỏa thuận mức đóng góp phù hợp với thu nhập và khả năng thực tế của từng người.

Điều 109 Luật Hôn nhân và gia đình quy định trường hợp nhiều người cùng có nghĩa vụ cấp dưỡng cho một người thì những người này thỏa thuận về phương thức và mức đóng góp phù hợp với thu nhập, khả năng thực tế của mỗi người và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng. Nếu không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.

Do đó, không mặc nhiên hiểu rằng cha phải chịu toàn bộ chi phí nếu người mẹ cũng có điều kiện và cùng có nghĩa vụ chăm sóc, nuôi dưỡng con.

Cấp dưỡng được thực hiện theo phương thức nào?

Theo Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình, việc cấp dưỡng có thể được thực hiện:

• Hàng tháng;
• Hàng quý;
• Nửa năm;
• Hàng năm;
• Một lần.

Các bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng. Trong trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng gặp khó khăn về kinh tế và không có khả năng thực hiện nghĩa vụ, các bên có thể thỏa thuận về việc tạm ngừng cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

Vì vậy, cấp dưỡng cho người con đã thành niên mất khả năng lao động không nhất thiết phải thực hiện theo hình thức chuyển tiền hàng tháng. Phương thức cụ thể có thể được các bên thỏa thuận phù hợp với hoàn cảnh.

Khi nào nghĩa vụ cấp dưỡng chấm dứt?

Điều 118 Luật Hôn nhân và gia đình quy định nghĩa vụ cấp dưỡng chấm dứt trong nhiều trường hợp, trong đó có trường hợp:

Người được cấp dưỡng đã thành niên và có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình.

Quy định này rất đáng chú ý.

Ví dụ, một người trước đây đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản nên được cha mẹ cấp dưỡng. Sau một thời gian, sức khỏe được phục hồi và người đó có khả năng lao động, tự tạo thu nhập.

Khi đó, điều kiện để tiếp tục cấp dưỡng theo Điều 110 không còn và nghĩa vụ cấp dưỡng có thể chấm dứt theo Điều 118.

Tương tự, nếu người con có tài sản đủ để tự bảo đảm cuộc sống thì cũng cần xem xét việc chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng.

Cha hoặc mẹ không cấp dưỡng thì con có thể yêu cầu Tòa án không?

Có.

Nếu người có nghĩa vụ cấp dưỡng trốn tránh hoặc không thực hiện nghĩa vụ, người được cấp dưỡng hoặc người đại diện hợp pháp có thể yêu cầu Tòa án giải quyết theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình.

Điều 119 quy định người được cấp dưỡng, cha, mẹ hoặc người giám hộ của người đó và một số chủ thể khác có quyền yêu cầu Tòa án buộc người không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ phải thực hiện việc cấp dưỡng.

Đối với người con đã thành niên, nếu người con có đủ khả năng tự mình thực hiện quyền tố tụng thì có thể yêu cầu giải quyết theo quy định. Trường hợp người con mất năng lực hành vi dân sự hoặc không thể tự thực hiện quyền của mình thì cần xem xét vấn đề đại diện, giám hộ theo quy định pháp luật.

Cần chuẩn bị những giấy tờ, chứng cứ gì?

Tùy vụ việc, có thể cần các tài liệu chứng minh:

• Giấy khai sinh xác định quan hệ cha, mẹ và con;
• Giấy tờ tùy thân của người yêu cầu;
• Hồ sơ y tế hoặc tài liệu có giá trị chứng minh tình trạng không có khả năng lao động;
• Tài liệu chứng minh người con không có tài sản để tự nuôi mình;
• Tài liệu thể hiện nhu cầu thiết yếu của người con;
• Tài liệu chứng minh thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng nếu có;
• Bản án hoặc quyết định trước đây của Tòa án về quan hệ hôn nhân, con chung và cấp dưỡng nếu có.

Việc chứng minh tình trạng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình có ý nghĩa quan trọng khi xác định quyền được cấp dưỡng của người con đã thành niên.

Ví dụ thực tế

Con 20 tuổi bị mất khả năng lao động

A 20 tuổi, đã thành niên nhưng bị bệnh khiến không còn khả năng lao động. A không có thu nhập và không có tài sản để tự bảo đảm nhu cầu sinh hoạt.

Cha mẹ A đã ly hôn và A đang sống với mẹ.

Trong trường hợp này, việc A đã 20 tuổi không làm đương nhiên chấm dứt nghĩa vụ của người cha. Nếu các điều kiện tại Điều 110 được đáp ứng, người cha vẫn có nghĩa vụ cấp dưỡng cho A.

Con 25 tuổi nhưng vẫn có khả năng lao động

B 25 tuổi, không có việc làm ổn định và không có thu nhập thường xuyên nhưng sức khỏe bình thường, vẫn có khả năng lao động.

Việc B không có việc làm không đồng nghĩa với việc B thuộc trường hợp “không có khả năng lao động” theo Điều 110.

Do đó, không thể chỉ căn cứ vào việc B thất nghiệp để yêu cầu cha mẹ tiếp tục cấp dưỡng với tư cách con đã thành niên.

Con đã thành niên có tài sản để tự nuôi mình

C 30 tuổi, sức khỏe không tốt và khả năng lao động bị hạn chế nhưng có tài sản đủ để bảo đảm nhu cầu thiết yếu của bản thân.

Trường hợp này cần xem xét điều kiện về tài sản. Nếu C có tài sản để tự nuôi mình thì không đáp ứng đầy đủ điều kiện quy định tại Điều 110.

Những điểm cần nhớ

Khi xác định con đã thành niên có còn được cấp dưỡng hay không, cần lưu ý:

• Đủ 18 tuổi không phải lúc nào cũng chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ.
• Con đã thành niên có thể được cấp dưỡng nếu không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.
• Hai điều kiện này cần được xem xét đồng thời.
• Chỉ thất nghiệp hoặc không có thu nhập không đồng nghĩa với mất khả năng lao động.
• Cha mẹ đã ly hôn vẫn có thể phải cấp dưỡng cho con nếu đáp ứng điều kiện luật định.
• Mức cấp dưỡng dựa trên thu nhập, khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng.
• Nghĩa vụ cấp dưỡng có thể chấm dứt khi người con đã thành niên có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình.
• Nếu người có nghĩa vụ trốn tránh cấp dưỡng, người có quyền có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.

>> Đặt lịch tư vấn với luật sư của chúng tôi và trải nghiệm dịch vụ pháp lý uy tín, nơi mọi vấn đề của bạn sẽ được giải quyết hiệu quả và nhanh chóng!

Đặt lịch tư vấn

Kết luận

Con đã thành niên nhưng mất khả năng lao động vẫn có thể được cha, mẹ cấp dưỡng. Theo Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình, điều kiện quan trọng là người con đã thành niên phải đồng thời không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Vì vậy, việc con đã đủ 18 tuổi không phải căn cứ duy nhất để xác định nghĩa vụ cấp dưỡng của cha mẹ đã chấm dứt.

Nếu cha mẹ không tự thỏa thuận được mức hoặc phương thức cấp dưỡng, người được cấp dưỡng hoặc người có quyền yêu cầu có thể đề nghị Tòa án giải quyết. Khi đó, cần chuẩn bị tài liệu chứng minh tình trạng không có khả năng lao động, điều kiện tài sản của người con, nhu cầu thiết yếu và khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng để bảo đảm việc giải quyết phù hợp với quy định pháp luật.