Mạng xã hội như Facebook, TikTok, Zalo đã trở thành “ngôi nhà thứ hai” của hàng triệu người Việt. Tuy nhiên, sự tự do trên không gian ảo thường bị hiểu lầm thành quyền được mạt sát, công kích cá nhân. Nhiều người vẫn hồn nhiên tin rằng: “Dùng nick ảo chửi bới thì ai mà biết”, hoặc “Chửi trên mạng thôi mà, có làm gì đâu?”. Theo số liệu từ Bộ Thông tin và Truyền thông giai đoạn 2024-2025, số vụ xử phạt hành chính và khởi tố hình sự liên quan đến phát ngôn trên không gian mạng đã tăng hơn 45% so với các năm trước. Vậy cụ thể, chửi bới, xúc phạm người khác trên mạng có bị xử lý không? Mức phạt tiền là bao nhiêu và khi nào thì phải ngồi tù?

Hành vi xúc phạm người khác trên mạng xã hội dưới góc độ pháp luật

Trước khi tìm hiểu về mức phạt, chúng ta cần định nghĩa rõ thế nào là hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm trên không gian mạng theo quy định hiện hành.

Thế nào là xúc phạm danh dự, nhân phẩm?

Xúc phạm danh dự, nhân phẩm là hành vi dùng ngôn ngữ, hình ảnh hoặc các phương thức khác nhằm hạ thấp nhân cách, giá trị đạo đức hoặc uy tín của một cá nhân trong mắt cộng đồng.

Các hình thức phổ biến trên mạng xã hội hiện nay

Dựa trên kinh nghiệm thực tế từ các vụ việc pháp lý gần đây, hành vi này thường núp bóng dưới các dạng:

• Chửi bới trực tiếp: Dùng lời lẽ thô tục, lăng mạ trong các bài viết (post) hoặc bình luận (comment).
• Bôi nhọ qua hình ảnh: Chế ảnh (meme), cắt ghép video nhằm mục đích giễu cợt, làm nhục người khác.
• Tấn công hội đồng: Kêu gọi cộng đồng mạng vào “tấn công” trang cá nhân, doanh nghiệp của người khác mà không có bằng chứng xác thực.
• Công khai thông tin đời tư: Tiết lộ bí mật đời tư, số điện thoại, địa chỉ nhà (doxing) kèm theo những lời lẽ nhục mạ.

Căn cứ pháp lý cốt lõi: Luật An ninh mạng

Mọi hành vi trên không gian mạng tại Việt Nam đều chịu sự điều chỉnh của Luật An ninh mạng. Cụ thể, tại Điểm a Khoản 1 Điều 18, pháp luật nghiêm cấm việc sử dụng không gian mạng để thực hiện hành vi: “Xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác”. Đây là nền tảng để các cơ quan chức năng ra quyết định xử phạt.

Xử phạt hành chính: Tiền mất, tật mang vì “anh hùng bàn phím”

Đa số các vụ việc chửi bới trên mạng hiện nay, nếu chưa gây ra hậu quả quá nghiêm trọng như khiến nạn nhân tự sát hoặc gây rối loạn trật tự công cộng quy mô lớn, sẽ được xử lý theo khung hành chính.

Mức phạt tiền theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP

Đây là văn bản pháp luật “gối đầu giường” của các chuyên gia xử lý tin giả và xúc phạm danh dự. Theo Điều 101 của Nghị định này (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP):

Chi tiết các mức phạt tài chính năm 2026

• Phạt tiền từ 10.000.000đ đến 20.000.000đ: Áp dụng đối với hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân.
• Lưu ý về đối tượng: Mức phạt trên áp dụng đối với tổ chức. Đối với cá nhân vi phạm, mức phạt tiền bằng 1/2 mức phạt tiền đối với tổ chức (tức là từ 5.000.000đ đến 10.000.000đ). Tuy nhiên, thực tế năm 2025-2026, các cơ quan chức năng thường áp dụng mức kịch khung nếu vi phạm có tính chất cố ý và lặp lại.

Biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc

Ngoài việc nộp tiền phạt vào ngân sách nhà nước, người vi phạm còn buộc phải:

• Gỡ bỏ hoàn toàn các thông tin sai sự thật, thông tin xúc phạm đã đăng tải.
• Đính chính và xin lỗi công khai trên chính nền tảng đã vi phạm (nếu có yêu cầu từ cơ quan chức năng).

Luật sư Đặng Quý Tiên lưu ý thêm: “Việc xin lỗi không chỉ là hình thức, nếu người vi phạm không thực hiện nghiêm túc, nạn nhân có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án can thiệp hoặc tiếp tục khởi kiện dân sự đòi bồi thường.”

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi lời chửi bới trở thành tội ác

Khi hành vi xúc phạm vượt quá giới hạn “mâu thuẫn cá nhân” và gây ra những tổn thương sâu sắc về tinh thần hoặc vật chất, Bộ luật Hình sự sẽ vào cuộc.

Tội làm nhục người khác (Điều 155 Bộ luật Hình sự)

Đây là tội danh phổ biến nhất mà các “streamer” hoặc “hot mạng xã hội” thường mắc phải khi sa đà vào việc bóc phốt, lăng mạ người khác.

Các khung hình phạt cụ thể

Khung 1: Phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000đ đến 30.000.000đ hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

Khung 2 (Thường áp dụng cho mạng xã hội): Phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp:

• Sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội.
• Phạm tội 02 lần trở lên.
• Đối với 02 người trở lên.

Khung 3: Phạt tù từ 02 năm đến 05 năm nếu gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc làm nạn nhân tự sát.

Tội vu khống (Điều 156 Bộ luật Hình sự)

Nếu bạn không chỉ chửi mà còn “dựng chuyện”, “thêu dệt” những thông tin không có thật (ví dụ: tố người khác làm gái, tố người khác ăn chặn tiền từ thiện mà không có bằng chứng) thì sẽ bị khép vào tội Vu khống.

• Mức phạt: Có thể lên đến 07 năm tù nếu gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Quy trình xử lý chuyên nghiệp khi bạn là nạn nhân của “bạo lực mạng”

Nếu bạn đang bị tấn công, đừng hoảng loạn và tuyệt đối không chửi bới ngược lại. Hãy thực hiện theo quy trình “sạch” sau đây để đưa kẻ thủ ác ra ánh sáng.

Bước 1 – Thu thập chứng cứ điện tử (Cực kỳ quan trọng)

Bằng chứng trên mạng rất dễ bị xóa. Bạn cần:

• Chụp ảnh màn hình toàn bộ bài viết, bình luận, trang cá nhân của đối phương.
• Lập vi bằng: Đây là cách biến các ảnh chụp màn hình thành chứng cứ có giá trị pháp lý cao nhất tại tòa án. Hãy liên hệ các văn phòng Thừa phát lại để thực hiện việc này ngay lập tức.

Bước 2 – Gửi yêu cầu gỡ bỏ và tố cáo lên nền tảng

Sử dụng công cụ Report của Facebook, TikTok. Đồng thời, nếu biết danh tính thật, hãy gửi yêu cầu (qua luật sư) yêu cầu họ chấm dứt hành vi.

Bước 3 – Trình báo cơ quan chức năng

Gửi đơn tố cáo kèm theo vi bằng và các chứng cứ liên quan đến:

• Cơ quan Công an quận/huyện nơi bạn cư trú hoặc nơi người vi phạm cư trú.
• Thanh tra Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh/thành phố.

KẾT LUẬN

Hành vi chửi bới, xúc phạm người khác trên mạng năm 2026 không còn là chuyện “ảo” mà là vấn đề pháp lý thực thụ với những hình phạt nghiêm khắc. Từ phạt hành chính 10-20 triệu đồng cho đến những bản án tù nghiêm khắc theo Điều 155, 156 Bộ luật Hình sự, cái giá phải trả cho việc lăng mạ người khác là rất lớn.

Nếu bạn đang bị tấn công và cần một điểm tựa pháp lý vững chắc, hãy liên hệ ngay với Công ty Luật Thiên Mã để được hỗ trợ bảo vệ danh dự và uy tín kịp thời.

Đặt lịch tư vấn