Sáng đi làm, chiều nhận thông báo nghỉ việc ngay lập tức” – đây là thực trạng cay đắng mà nhiều người lao động đang phải đối mặt. Trong bối cảnh kinh tế biến động, không ít doanh nghiệp đã chọn cách “đi tắt đón đầu” bằng cách sa thải nhân sự mà không tuân thủ bất kỳ quy trình pháp lý nào, hoặc đơn giản là cho nghỉ việc không một lý do chính đáng.
Tuy nhiên, bạn cần nhớ rằng: Hợp đồng lao động không phải là một tờ giấy có thể xé bỏ tùy tiện. Pháp luật Việt Nam bảo vệ quyền được làm việc của bạn cực kỳ nghiêm ngặt. Vậy khi bị công ty cho nghỉ việc không lý do, bạn có đòi bồi thường được không? Dưới đây là phân tích chi tiết về lộ trình đòi lại công bằng cho bạn.
Bản chất của hành vi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật
Để biết mình có được bồi thường hay không, bạn phải hiểu rõ thế nào là sa thải đúng luật và sai luật.
Thế nào là đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật?
Theo Điều 39 Bộ luật Lao động 2019, đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật là trường hợp người sử dụng lao động (NSDLĐ) chấm dứt hợp đồng nhưng không thuộc các trường hợp được quyền đơn phương theo quy định hoặc không tuân thủ thời gian báo trước.
Đặc điểm của việc sa thải “không lý do”
Việc cho nghỉ việc không lý do thường mang các đặc điểm vi phạm sau:
- Không có căn cứ: NSDLĐ không chứng minh được người lao động (NLĐ) thường xuyên không hoàn thành nhiệm vụ, bị kỷ luật sa thải, hoặc do thiên tai, hỏa hoạn theo Điều 36.
- Vi phạm thời gian báo trước: Theo Khoản 2 Điều 36, NSDLĐ phải báo trước ít nhất 45 ngày (hợp đồng không xác định thời hạn) hoặc 30 ngày (hợp đồng xác định thời hạn). Sa thải ngay lập tức là sai hoàn toàn về quy trình.
- Hình thức thông báo: Chỉ thông báo qua tin nhắn, email hoặc nói miệng mà không có quyết định bằng văn bản có đóng dấu.
Lưu ý từ Luật sư Đặng Quý Tiên: “Sai lầm lớn nhất của NLĐ là khi bị đuổi việc thì tự ái bỏ về ngay. Trong luật, nếu bạn tự ý nghỉ 5 ngày cộng dồn trong 1 tháng mà không có lý do, công ty sẽ dùng chính lỗi đó để sa thải bạn đúng luật. Hãy cứ đi làm bình thường cho đến khi nhận được văn bản chính thức.”
Quyền lợi và mức bồi thường cụ thể bạn nhận được
Nếu công ty cho bạn nghỉ việc trái luật, căn cứ Điều 41 Bộ luật Lao động 2019, công ty phải gánh chịu các nghĩa vụ tài chính rất nặng.
Nghĩa vụ nhận trở lại làm việc
NSDLĐ phải nhận NLĐ trở lại làm việc theo hợp đồng đã giao kết. Phải trả tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) trong những ngày NLĐ không được làm việc.
Mức bồi thường khi NLĐ không muốn quay lại làm việc
Nếu bạn đã “cạn tình” và không muốn quay lại cái môi trường tệ bạc đó, bạn sẽ nhận được:
- Tiền lương trong những ngày không được làm việc.
- Ít nhất 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động để bồi thường cho việc vi phạm.
- Trợ cấp thôi việc theo quy định tại Điều 46 (nếu đủ điều kiện thâm niên).
Mức bồi thường khi công ty không muốn nhận lại
Trong trường hợp công ty không muốn nhận bạn và bạn đồng ý, ngoài các khoản trên, hai bên thỏa thuận khoản bồi thường thêm nhưng ít nhất bằng 02 tháng tiền lương.
Tổng cộng: Bạn có thể nhận được từ 4 – 6 tháng lương chỉ cho các khoản bồi thường vi phạm, chưa tính lương những ngày chờ đợi.
Quy trình đòi bồi thường chuẩn “pháp lý”
Đừng chỉ biết kêu ca trên mạng xã hội, hãy hành động theo đúng trình tự để cầm chắc phần thắng.
Bước 1: Thu thập bằng chứng “sống”
Bạn cần lưu giữ: Hợp đồng lao động, bảng lương, tin nhắn đuổi việc, ghi âm cuộc họp sa thải.
Lưu ý của Luật sư Đặng Quý Tiên: “Hãy chụp lại màn hình các phần mềm quản lý công việc (Slack, Jira, Email) chứng minh bạn vẫn đang hoàn thành tốt nhiệm vụ trước khi công ty khóa tài khoản của bạn.”
Bước 2: Khiếu nại trực tiếp hoặc qua Công đoàn (Điều 188)
Gửi văn bản yêu cầu Ban giám đốc làm rõ lý do sa thải và yêu cầu bồi thường theo Điều 41. Đây là bước đệm quan trọng để thể hiện thiện chí trước khi kiện tụng.
Bước 3: Hòa giải thông qua Hòa giải viên lao động
Theo quy định, tranh chấp về đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không bắt buộc phải qua hòa giải (có thể kiện thẳng ra Tòa), nhưng hòa giải là cách nhanh nhất để lấy tiền bồi thường mà không mất thời gian theo kiện 1-2 năm.
Bước 4: Khởi kiện tại Tòa án nhân dân
Nếu hòa giải không thành, hãy nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nơi công ty đặt trụ sở. Người lao động được miễn tạm ứng án phí, án phí đối với các tranh chấp về đòi tiền lương, bồi thường (theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14).
Các trường hợp công ty được quyền cho bạn nghỉ (Để tránh kiện ngược)
Bạn cũng cần tỉnh táo xem mình có vi phạm các điều sau không, nếu có thì việc công ty cho nghỉ là đúng luật (Điều 36):
- Thường xuyên không hoàn thành công việc theo tiêu chí đánh giá (phải có quy chế rõ ràng).
- Bị ốm đau, tai nạn đã điều trị quá thời hạn quy định (12 tháng liên tục với HĐ không xác định thời hạn).
- NLĐ không có mặt tại nơi làm việc sau thời hạn tạm hoãn hợp đồng.
- NLĐ tự ý bỏ việc 05 ngày làm việc liên tục trở lên mà không có lý do chính đáng.
Kết luận: Đừng để mình là nạn nhân của sự thiếu hiểu biết
Việc bị công ty cho nghỉ việc không lý do không phải là dấu chấm hết cho sự nghiệp, mà có thể là một cơ hội để bạn nhận được một khoản tài chính xứng đáng cho sự cống hiến bấy lâu. Hãy nhớ: Luật pháp đứng về phía người lao động nếu bạn biết cách thu thập bằng chứng và kiên trì theo đuổi.
Chúng tôi hy vọng bài viết đã tiếp thêm sức mạnh cho bạn trong cuộc chiến đòi lại công bằng. Đừng sợ hãi sự lớn mạnh của doanh nghiệp, vì “thượng tôn pháp luật” là nguyên tắc cao nhất. Hãy liên hệ ngay với công ty Luật Thiên Mã để được hỗ trợ chính xác và nhanh nhất.
Đặt lịch tư vấn
