Quyền của bị can mà nhiều người không biết là gì? Trong thực tiễn tố tụng hình sự, nhiều người khi bị khởi tố thường không nắm rõ quyền của mình, dẫn đến việc bỏ lỡ các cơ hội bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 đã quy định rất rõ về quyền của bị can, tuy nhiên nếu không hiểu đúng và áp dụng đúng, người bị buộc tội có thể rơi vào thế bất lợi. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các quyền quan trọng của bị can theo quy định mới nhất 2025 và cách áp dụng trong thực tế.

Quyền của bị can mà nhiều người không biết 

Quyền của bị can mà nhiều người không biết là một trong những nguyên nhân khiến không ít người bị buộc tội rơi vào tình thế bất lợi ngay từ giai đoạn đầu của vụ án. Trên thực tế, khi bị khởi tố, đa số bị can và gia đình thường tập trung vào việc “giải quyết nhanh”, “xin giảm nhẹ” mà quên rằng pháp luật đã trao cho họ những quyền rất quan trọng để tự bảo vệ mình.

Theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bị can không chỉ có nghĩa vụ hợp tác với cơ quan điều tra mà còn có nhiều quyền hợp pháp nhằm đảm bảo quá trình tố tụng diễn ra công bằng, khách quan. Tuy nhiên, nếu không được giải thích đầy đủ hoặc không chủ động tìm hiểu, các quyền này rất dễ bị bỏ qua trong thực tế. Nhiều vụ án có thể đạt kết quả tốt hơn nếu bị can hiểu và sử dụng đúng quyền của mình ngay từ đầu.

Đăng ký ngay để được tư vấn bởi đội ngũ chuyên nghiệp Luật Thiên Mã nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp một cách đầy đủ và đúng luật. Đặt lịch tư vấn

Quyền của bị can 

Điều 60 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định rõ quyền của bị can, trong đó có nhiều quyền quan trọng nhưng thường bị bỏ qua trong thực tế.

Quyền được biết lý do bị khởi tố và nội dung buộc tội

Bị can có quyền được thông báo, giải thích về:

• Quyết định khởi tố bị can
• Hành vi bị buộc tội
• Điều luật áp dụng

Đây là quyền cơ bản giúp bị can hiểu rõ mình đang bị cáo buộc về vấn đề gì, từ đó có hướng bảo vệ phù hợp.

Quyền trình bày lời khai nhưng không buộc phải nhận tội

Một trong những quyền quan trọng nhưng ít người biết là bị can có quyền:

• Trình bày lời khai
• Đưa ra ý kiến của mình

và đặc biệt là không buộc phải nhận tội.

Quy định này nhằm đảm bảo nguyên tắc suy đoán vô tội trong tố tụng hình sự. Tuy nhiên, trong thực tế, nhiều người vì áp lực tâm lý đã tự nhận bất lợi cho mình.

Quyền có luật sư bào chữa

Theo Điều 72 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, bị can có quyền mời luật sư tham gia bào chữa từ giai đoạn khởi tố.

Luật sư sẽ:

• Bảo vệ quyền lợi hợp pháp
• Hướng dẫn cách khai báo đúng
• Tham gia vào các hoạt động tố tụng

Theo luật sư Nguyễn Văn Hùng, việc có luật sư sớm là yếu tố quan trọng giúp tránh những sai sót không thể sửa chữa.

Đăng ký ngay để được tư vấn bởi đội ngũ chuyên nghiệp Luật Thiên Mã, hỗ trợ luật sư tham gia từ giai đoạn đầu vụ án. Đặt lịch tư vấn

Quyền đưa ra chứng cứ, tài liệu, yêu cầu

Bị can có quyền:

• Cung cấp chứng cứ có lợi
• Đưa ra yêu cầu
• Đề nghị cơ quan tố tụng xem xét

Đây là quyền giúp bị can chủ động tham gia vào quá trình chứng minh sự thật của vụ án.

Quyền đọc, ghi chép tài liệu trong hồ sơ vụ án

Theo quy định, bị can có quyền được:

• Đọc tài liệu liên quan
• Ghi chép những nội dung cần thiết

Quyền này giúp đảm bảo tính minh bạch và giúp bị can hiểu rõ tiến trình xử lý vụ án.

Quyền khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng

Nếu thấy có dấu hiệu vi phạm pháp luật, bị can có quyền khiếu nại đối với:

• Quyết định của cơ quan tiến hành tố tụng
• Hành vi của người tiến hành tố tụng

Đây là cơ chế quan trọng để bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Những quyền của bị can thường bị bỏ qua trong thực tế

Dù pháp luật quy định khá đầy đủ, nhưng trên thực tế, nhiều quyền của bị can vẫn bị bỏ qua do thiếu hiểu biết hoặc không được hướng dẫn đúng.

Một số quyền thường bị “quên” bao gồm:

• Quyền không buộc phải nhận tội
• Quyền yêu cầu luật sư ngay từ đầu
• Quyền không tự buộc tội mình
• Quyền yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng nếu có căn cứ

Theo luật sư Dương Văn Quang, việc không sử dụng các quyền này đúng thời điểm có thể khiến bị can rơi vào thế bất lợi trong suốt quá trình giải quyết vụ án.

Gia đình cần làm gì để bảo vệ quyền của bị can?

Gia đình đóng vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo các quyền của bị can được thực hiện đầy đủ. Tuy nhiên, việc hỗ trợ cần thực hiện đúng cách, tránh can thiệp sai quy định.

Gia đình nên:

• Chủ động tìm hiểu quy định pháp luật
• Liên hệ luật sư để được hướng dẫn
• Hỗ trợ thu thập tài liệu có lợi

Quan trọng hơn hết là không nên tự ý xử lý theo cảm tính hoặc nghe theo các thông tin không chính thống.

Đăng ký ngay để được tư vấn bởi đội ngũ chuyên nghiệp Luật Thiên Mã nhằm đảm bảo mọi quyền lợi của bị can được thực hiện đầy đủ theo quy định pháp luật. Đặt lịch tư vấn

Câu hỏi thường gặp

Bị can có bắt buộc phải nhận tội không?

Không. Pháp luật quy định bị can không buộc phải nhận tội.

Bị can có được mời luật sư không?

Có. Bị can có quyền mời luật sư từ giai đoạn khởi tố.

Gia đình có thể can thiệp vào quá trình điều tra không?

Không. Gia đình chỉ có thể hỗ trợ trong phạm vi pháp luật cho phép.

Kết luận từ góc nhìn luật sư

Quyền của bị can mà nhiều người không biết không chỉ là vấn đề lý thuyết mà có ý nghĩa rất lớn trong thực tiễn. Việc hiểu và sử dụng đúng các quyền này có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong quá trình giải quyết vụ án. Nhiều trường hợp đáng lẽ có thể bảo vệ tốt hơn quyền lợi nhưng lại bỏ lỡ cơ hội chỉ vì không nắm rõ quyền của mình.

Đăng ký ngay để được tư vấn bởi đội ngũ chuyên nghiệp Luật Thiên Mã nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của bạn được bảo vệ tối đa theo đúng quy định pháp luật. Đặt lịch tư vấn