Quy định về giám định hàng hóa thương mại mới nhất là nội dung pháp lý quan trọng trong hoạt động mua bán, vận chuyển và xuất nhập khẩu hàng hóa, đặc biệt trong bối cảnh tranh chấp thương mại ngày càng gia tăng. Trên thực tế, không ít doanh nghiệp gặp rủi ro khi hàng hóa bị hư hỏng, thiếu hụt hoặc không đúng chất lượng nhưng lại không có căn cứ pháp lý vững chắc để yêu cầu bồi thường do không thực hiện giám định hoặc giám định không đúng quy định. Theo Luật Thương mại 2005 sửa đổi bổ sung 2025 từ Điều 257 đến Điều 266 quy định cụ thể về giám định hàng hóa thương mại, bao gồm khái niệm, quyền và nghĩa vụ của tổ chức giám định, giá trị pháp lý của chứng thư giám định và các trường hợp giám định lại. Theo đó, giám định hàng hóa là hoạt động do tổ chức giám định thực hiện nhằm xác định tình trạng thực tế của hàng hóa theo yêu cầu của các bên, và kết quả được thể hiện bằng chứng thư giám định – tài liệu có giá trị quan trọng trong giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn hiểu sai rằng chứng thư giám định có giá trị tuyệt đối, trong khi thực tế giá trị này còn phụ thuộc vào thỏa thuận hợp đồng và điều kiện giám định cụ thể. Ngoài ra, pháp luật cũng quy định rõ trách nhiệm bồi thường của tổ chức giám định nếu kết quả sai gây thiệt hại. Việc hiểu đúng và áp dụng đúng quy định về giám định hàng hóa không chỉ giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro mà còn là cơ sở quan trọng để bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp luật liên quan, cách áp dụng trong thực tế và những lưu ý quan trọng theo kinh nghiệm của luật sư Luật Thiên Mã.

Quy định về giám định hàng hóa thương mại là gì?

Quy định về giám định hàng hóa thương mại mới nhất được xác định tại Luật Thương mại 2005 (Điều 257–266).

Theo Điều 257, giám định hàng hóa là hoạt động thương mại do tổ chức giám định thực hiện nhằm xác định tình trạng thực tế của hàng hóa theo yêu cầu của thương nhân hoặc các bên liên quan. Nội dung giám định có thể bao gồm chất lượng, số lượng, quy cách, xuất xứ hoặc các yếu tố khác tùy theo thỏa thuận.

Trong thực tiễn, hoạt động này thường được thực hiện trước khi giao nhận hàng hoặc khi phát sinh tranh chấp. Theo luật sư Nguyễn Văn Hùng, việc giám định ngay từ đầu giao dịch sẽ giúp doanh nghiệp có chứng cứ rõ ràng, thay vì chờ đến khi tranh chấp mới tiến hành, lúc đó giá trị chứng minh thường bị hạn chế.

Đăng ký ngay để được tư vấn bởi đội ngũ chuyên nghiệp Luật Thiên Mã nhằm xây dựng quy trình giám định phù hợp và đúng pháp luật. Đặt lịch tư vấn

Giá trị pháp lý của chứng thư giám định

Theo Điều 262 Luật Thương mại 2005, kết quả giám định phải được lập thành chứng thư giám định. Đây là tài liệu ghi nhận kết quả đánh giá của tổ chức giám định đối với hàng hóa tại thời điểm kiểm tra.

Chứng thư giám định có giá trị làm căn cứ để các bên thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, đồng thời là chứng cứ quan trọng khi giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, giá trị của chứng thư không phải lúc nào cũng mang tính tuyệt đối mà còn phụ thuộc vào thỏa thuận của các bên trong hợp đồng và tính khách quan của quá trình giám định.

Trong nhiều vụ tranh chấp, tòa án hoặc trọng tài có thể xem xét lại chứng thư giám định nếu có căn cứ cho rằng kết quả không chính xác hoặc không khách quan.

Quyền và nghĩa vụ của tổ chức giám định

Theo Điều 259 và Điều 260 Luật Thương mại 2005, tổ chức giám định có nghĩa vụ thực hiện việc giám định một cách độc lập, trung thực và đúng chuyên môn. Họ phải chịu trách nhiệm về kết quả giám định và tính chính xác của chứng thư đã cấp.

Nếu kết quả giám định sai gây thiệt hại, tổ chức giám định có thể phải bồi thường theo quy định pháp luật. Đây là điểm rất quan trọng nhưng thường bị doanh nghiệp bỏ qua khi lựa chọn đơn vị giám định.

Theo luật sư Dương Văn Quang, việc lựa chọn tổ chức giám định uy tín không chỉ giúp đảm bảo chất lượng kết quả mà còn tăng giá trị pháp lý của chứng thư khi xảy ra tranh chấp.

Giám định lại và xử lý khi có tranh chấp

Theo Điều 263 Luật Thương mại 2005, trong trường hợp có nghi ngờ về kết quả giám định ban đầu, các bên có quyền yêu cầu giám định lại. Việc giám định lại có thể do cùng tổ chức hoặc tổ chức khác thực hiện, tùy theo thỏa thuận hoặc yêu cầu của cơ quan giải quyết tranh chấp.

Trong thực tế, giám định lại thường xảy ra khi:

• Kết quả giám định có dấu hiệu không khách quan
• Có mâu thuẫn giữa các bên về chất lượng hàng hóa

Việc giám định lại giúp đảm bảo tính công bằng và khách quan trong quá trình giải quyết tranh chấp.

Những lưu ý quan trọng trong thực tiễn

Trong hoạt động thương mại, giám định hàng hóa không chỉ là thủ tục kỹ thuật mà còn là công cụ pháp lý quan trọng để phòng ngừa rủi ro. Do đó, các bên nên quy định rõ điều khoản giám định trong hợp đồng, bao gồm thời điểm giám định, đơn vị giám định và giá trị pháp lý của chứng thư.

Đăng ký ngay để được tư vấn bởi đội ngũ chuyên nghiệp Luật Thiên Mã nhằm rà soát hợp đồng và hạn chế rủi ro pháp lý trong giao dịch thương mại. Đặt lịch tư vấn

Câu hỏi thường gặp

Giám định hàng hóa có bắt buộc không?

Không bắt buộc trong mọi trường hợp, nhưng rất cần thiết khi có tranh chấp hoặc giao dịch giá trị lớn.

Chứng thư giám định có giá trị tuyệt đối không?

Không. Giá trị phụ thuộc vào thỏa thuận và tính khách quan của việc giám định.

Có thể yêu cầu giám định lại không?

Có, theo Điều 263 Luật Thương mại 2005.

Ai chịu chi phí giám định?

Do các bên thỏa thuận hoặc theo quyết định của cơ quan giải quyết tranh chấp.

Nếu giám định sai thì xử lý thế nào?

Tổ chức giám định phải chịu trách nhiệm bồi thường nếu gây thiệt hại.

Kết luận từ góc nhìn luật sư 

Quy định về giám định hàng hóa thương mại mới nhất được quy định đầy đủ tại Luật Thương mại 2005 (Điều 257–266) và vẫn là căn cứ pháp lý quan trọng trong thực tiễn hiện nay.

Nhiều doanh nghiệp gặp rủi ro do không hiểu rõ:

• Giá trị pháp lý của chứng thư giám định
• Quyền yêu cầu giám định lại
• Trách nhiệm của tổ chức giám định

Đăng ký ngay để được tư vấn bởi đội ngũ chuyên nghiệp Luật Thiên Mã nhằm đảm bảo quyền lợi và kiểm soát rủi ro trong giao dịch thương mại. Đặt lịch tư vấn