Theo Bộ Công Thương, số lượng website và gian hàng thương mại điện tử tại Việt Nam đã vượt hàng trăm nghìn nền tảng, với tốc độ tăng trưởng mỗi năm trên 20%. Tuy nhiên, đi kèm với sự bùng nổ này là hàng loạt vi phạm pháp lý như bán hàng giả, lừa đảo online, giả mạo thương hiệu và thu thập trái phép dữ liệu người dùng.
Thực tế cho thấy nhiều cá nhân và doanh nghiệp tham gia thương mại điện tử nhưng chưa hiểu rõ những hành vi bị cấm trong hoạt động thương mại điện tử, dẫn đến việc vô tình vi phạm hoặc bị xử phạt nặng, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Việc nắm rõ quy định pháp luật không chỉ giúp bạn tránh rủi ro mà còn là nền tảng để xây dựng hoạt động kinh doanh bền vững trong môi trường số. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất pháp lý, các nhóm hành vi bị cấm và cách phòng tránh hiệu quả.
Thế nào là hoạt động thương mại điện tử theo quy định pháp luật
Theo khoản 1 Điều 3 Nghị định 52/2013/NĐ-CP, hoạt động thương mại điện tử là việc tiến hành một phần hoặc toàn bộ quy trình của hoạt động thương mại bằng phương tiện điện tử có kết nối Internet, mạng viễn thông hoặc các mạng mở khác.
Hiểu đơn giản, bất kỳ hoạt động mua bán, cung cấp dịch vụ nào diễn ra trên:
- Website bán hàng
- Sàn thương mại điện tử
- Mạng xã hội (Facebook, TikTok, Zalo…)
Đều được xem là hoạt động thương mại điện tử và chịu sự điều chỉnh của pháp luật.
Điều này có nghĩa là dù bạn là cá nhân bán hàng nhỏ lẻ hay doanh nghiệp lớn, nếu kinh doanh online thì đều phải tuân thủ các quy định pháp lý liên quan.
Những hành vi bị cấm trong hoạt động thương mại điện tử theo quy định mới nhất
Theo Điều 4 Nghị định 52/2013/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 85/2021/NĐ-CP), các hành vi bị cấm được chia thành 4 nhóm chính dưới đây.
Các hành vi bị cấm trong hoạt động kinh doanh thương mại điện tử
Đây là nhóm vi phạm phổ biến nhất, liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh.
| Hành vi vi phạm | Mô tả thực tế |
| Kinh doanh đa cấp trái phép | Lợi dụng thương mại điện tử để vận hành mô hình đa cấp khi chưa được cấp phép |
| Kinh doanh hàng giả, hàng cấm | Bán hàng nhái thương hiệu, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ |
| Huy động vốn trái phép | Dùng danh nghĩa dự án online để kêu gọi đầu tư |
| Cung cấp dịch vụ chưa đăng ký | Lập sàn TMĐT, app bán hàng nhưng không đăng ký với cơ quan quản lý |
| Khai báo sai thông tin | Gian dối khi đăng ký website hoặc dịch vụ TMĐT |
Ví dụ thực tế: Một cá nhân lập website bán hàng và cho phép người khác mở gian hàng nhưng không đăng ký với Bộ Công Thương. Đây được xem là hành vi cung cấp dịch vụ thương mại điện tử trái phép và có thể bị xử phạt.
Nếu bạn đang vận hành website hoặc sàn bán hàng, việc rà soát pháp lý là rất cần thiết để tránh các vi phạm không đáng có.
>>> Đăng ký tư vấn với Luật Thiên Mã để được kiểm tra và hướng dẫn đúng quy định.
Các hành vi bị cấm về thông tin trên website thương mại điện tử
Thông tin minh bạch là yếu tố cốt lõi trong thương mại điện tử. Tuy nhiên, nhiều website lại vi phạm ở chính yếu tố này.
Các hành vi bị cấm bao gồm:
- Giả mạo thông tin đăng ký website
- Không công bố đầy đủ thông tin theo quy định
- Sử dụng biểu trưng chứng nhận khi chưa được cấp phép
- Gây nhầm lẫn về thương hiệu thông qua logo, đường dẫn
- Cung cấp thông tin sai lệch so với nội dung đã công bố
Ví dụ: Một website gắn logo “đã được Bộ Công Thương xác nhận” nhưng thực tế chưa đăng ký. Đây là hành vi gian dối, có thể bị xử phạt và buộc gỡ bỏ.
Các hành vi bị cấm trong giao dịch thương mại điện tử
Đây là nhóm hành vi ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng và dễ phát sinh tranh chấp.
Các hành vi điển hình:
- Lừa đảo khách hàng (không giao hàng, giao sai sản phẩm)
- Giả mạo thông tin người bán khác
- Can thiệp vào thiết bị người dùng để ép truy cập website
Ví dụ: Một website tự động chuyển hướng người dùng sang trang khác khi họ truy cập hoặc cố tình giữ người dùng lại bằng cách chặn nút thoát. Đây là hành vi vi phạm pháp luật.
Các hành vi vi phạm khác trong thương mại điện tử
Ngoài các nhóm trên, pháp luật còn nghiêm cấm các hành vi liên quan đến dữ liệu và cạnh tranh không lành mạnh.
Các hành vi bao gồm:
- Đánh cắp hoặc mua bán thông tin cá nhân khách hàng
- Tiết lộ bí mật kinh doanh của đối tác
- Sao chép giao diện website để gây nhầm lẫn
- Giả mạo thương hiệu nhằm trục lợi
Ví dụ: Một shop online sao chép toàn bộ giao diện của thương hiệu lớn để bán hàng kém chất lượng. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn có thể bị khởi kiện bồi thường thiệt hại.
Trách nhiệm quản lý nhà nước trong hoạt động thương mại điện tử
Theo quy định của pháp luật, Bộ Công Thương là cơ quan chịu trách nhiệm chính trong việc quản lý hoạt động thương mại điện tử trên toàn quốc.
Bên cạnh đó:
- Các Bộ, ngành liên quan phối hợp quản lý
- UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp kiểm tra, xử lý vi phạm tại địa phương
Điều này cho thấy hoạt động thương mại điện tử đang được quản lý rất chặt chẽ, không còn là “vùng xám” như trước đây. Do đó, mọi hành vi vi phạm đều có nguy cơ bị phát hiện và xử lý.
Vì sao doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý các hành vi bị cấm trong thương mại điện tử
Việc vi phạm các quy định pháp luật trong thương mại điện tử có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng:
- Bị xử phạt hành chính với mức phạt cao
- Bị đình chỉ hoạt động website hoặc gian hàng
- Mất uy tín thương hiệu
- Phát sinh tranh chấp với khách hàng hoặc đối tác
Quan trọng hơn, trong một số trường hợp nghiêm trọng như lừa đảo hoặc kinh doanh hàng giả, cá nhân và doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Nếu bạn đang kinh doanh online hoặc chuẩn bị triển khai nền tảng thương mại điện tử, việc kiểm tra và chuẩn hóa pháp lý ngay từ đầu là điều cần thiết. Đăng ký tư vấn ngay với Luật Thiên Mã để được hỗ trợ nhanh chóng và chính xác.
Kết luận từ luật sư
Những hành vi bị cấm trong hoạt động thương mại điện tử không chỉ là quy định mang tính hình thức mà còn là “hàng rào pháp lý” nhằm bảo vệ sự minh bạch của thị trường và quyền lợi của người tiêu dùng. Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, việc tuân thủ pháp luật không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc đối với mọi cá nhân, tổ chức tham gia.
Từ góc độ thực tiễn, nhiều rủi ro pháp lý hoàn toàn có thể phòng tránh nếu doanh nghiệp chủ động rà soát quy định, xây dựng hệ thống vận hành đúng pháp luật và có sự đồng hành của đơn vị tư vấn pháp lý chuyên sâu.
Luật Thiên Mã với kinh nghiệm trong tư vấn và xử lý các vấn đề pháp lý trong lĩnh vực thương mại điện tử luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn đánh giá rủi ro, hoàn thiện hồ sơ và xây dựng mô hình kinh doanh an toàn, hiệu quả với chi phí hợp lý.
>> Đăng ký tư vấn với Luật Thiên Mã ngay hôm nay để được đội ngũ luật sư đồng hành bảo vệ quyền lợi của bạn một cách toàn diện và bền vững.
