Hàng thừa kế là căn cứ quan trọng để xác định ai được hưởng di sản của người đã chết khi chia thừa kế theo pháp luật. Việc xác định đúng hàng thừa kế giúp làm rõ quyền lợi của vợ, chồng, cha mẹ, con cái, anh chị em và những người thân thích khác khi phân chia nhà đất, tiền gửi ngân hàng hoặc tài sản có giá trị.

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, pháp luật quy định 3 hàng thừa kế theo pháp luật. Những người cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau; người ở hàng sau chỉ được hưởng khi đáp ứng điều kiện luật định về việc không còn người ở hàng trước được hưởng di sản.

Vậy hàng thừa kế gồm những ai? Con dâu có thuộc hàng thừa kế không? Anh chị em ruột, bố mẹ vợ và mẹ kế thuộc hàng thừa kế thứ mấy? Cách chia tài sản, đất đai theo từng hàng được thực hiện như thế nào? Nội dung dưới đây sẽ giải đáp cụ thể.

Nội Dung Bài Viết

1. Hàng thừa kế là gì?

Hàng thừa kế là cách pháp luật phân nhóm những người có quan hệ gia đình, huyết thống, nuôi dưỡng hoặc hôn nhân với người chết để xác định thứ tự hưởng di sản khi áp dụng thừa kế theo pháp luật.

Căn cứ Điều 649 và Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, thừa kế theo pháp luật được áp dụng theo hàng thừa kế, điều kiện và trình tự do pháp luật quy định. Hình thức thừa kế này thường được áp dụng khi người chết không để lại di chúc, di chúc không hợp pháp hoặc thuộc các trường hợp khác được quy định tại Điều 650 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Cần phân biệt hai khái niệm:

Diện thừa kế: Những người có quan hệ với người chết và có thể được xem xét hưởng di sản theo quy định pháp luật.
Hàng thừa kế: Thứ tự ưu tiên giữa các nhóm người được hưởng di sản khi chia thừa kế theo pháp luật.

Không phải tất cả người thân của người chết đều đương nhiên được hưởng di sản. Muốn xác định quyền thừa kế, cần kiểm tra quan hệ pháp lý, hàng thừa kế, thời điểm chết, việc từ chối nhận di sản và các trường hợp không có quyền hưởng di sản.

2. Bộ luật Dân sự quy định về hàng thừa kế như thế nào?

Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định 3 hàng thừa kế theo pháp luật như sau:

2.1. Hàng thừa kế thứ nhất

Hàng thừa kế thứ nhất gồm:

Vợ hoặc chồng của người chết.
Cha đẻ, mẹ đẻ của người chết.
Cha nuôi, mẹ nuôi của người chết.
Con đẻ, con nuôi của người chết.

Đây là hàng được ưu tiên trước khi chia thừa kế theo pháp luật. Nếu có người thuộc hàng thừa kế thứ nhất đủ điều kiện hưởng di sản thì về nguyên tắc, người ở hàng thừa kế thứ hai và thứ ba chưa được hưởng.

Ví dụ: Ông A qua đời không để lại di chúc, có vợ, mẹ đẻ và hai người con. Nếu không có tình tiết đặc biệt làm thay đổi việc chia thừa kế, những người này thuộc hàng thừa kế thứ nhất và được hưởng phần di sản bằng nhau.

>>> Xem chi tiết về: Hàng thừa kế thứ nhất theo quy định pháp luật gồm những ai?

2.2. Hàng thừa kế thứ hai

Hàng thừa kế thứ hai gồm:

Ông nội, bà nội của người chết.
Ông ngoại, bà ngoại của người chết.
Anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết.
Cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại hoặc bà ngoại của cháu.

Hàng thừa kế thứ hai chỉ được hưởng khi không còn người ở hàng thứ nhất được hưởng di sản theo điều kiện tại khoản 3 Điều 651.

Ví dụ: Một người chết không có vợ, con, cha mẹ hoặc không còn người thuộc hàng thứ nhất có quyền hưởng di sản. Khi đó, cần xác định những người thuộc hàng thứ hai để xem xét quyền thừa kế.

2.3. Hàng thừa kế thứ ba

Hàng thừa kế thứ ba gồm:

Cụ nội, cụ ngoại của người chết.
Bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết.
Cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột hoặc dì ruột của cháu.
Chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội hoặc cụ ngoại của chắt.

Người thuộc hàng thừa kế thứ ba chỉ được hưởng khi không còn người ở hàng thứ nhất và hàng thứ hai đủ điều kiện hưởng di sản theo quy định pháp luật.

Sơ đồ 3 hàng thừa kế theo pháp luật

Sơ đồ khái quát theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015

┌─────────────────────────────────────────┐
│ DI SẢN THỪA KẾ │
└────────────────────┬────────────────────┘
│
▼
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ HÀNG THỪA KẾ THỨ NHẤT │
├─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ • Vợ, chồng │
│ • Cha đẻ, mẹ đẻ / Cha nuôi, mẹ nuôi │
│ • Con đẻ / Con nuôi │
└──────────────────────────────────────┬──────────────────────────────────────┘
│ (Chỉ chia cho Hàng 2 khi Hàng 1
│ không còn ai/không được hưởng)
▼
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ HÀNG THỪA KẾ THỨ HAI │
├─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ • Ông nội, bà nội / Ông ngoại, bà ngoại │
│ • Anh ruột, chị ruột, em ruột │
│ • Cháu ruột (mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại) │
└──────────────────────────────────────┬──────────────────────────────────────┘
│ (Chỉ chia cho Hàng 3 khi Hàng 2
│ không còn ai/không được hưởng)
▼
┌─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ HÀNG THỪA KẾ THỨ BA │
├─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ • Cụ nội, cụ ngoại │
│ • Bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột │
│ • Cháu ruột (mà người chết là bác, chú, cậu, cô, dì ruột) │
│ • Chắt ruột (mà người chết là cụ nội, cụ ngoại) │
└─────────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

Hàng sau không tự động được hưởng khi hàng trước chỉ đơn giản là không muốn chia. Cần xác định đúng các căn cứ luật định, chẳng hạn người ở hàng trước đã chết, không có quyền hưởng, bị truất quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản.

3. Nguyên tắc chia tài sản theo hàng thừa kế

Theo khoản 2 và khoản 3 Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, việc chia tài sản theo hàng thừa kế tuân thủ hai nguyên tắc chính.

Thứ nhất, những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau. Nếu một người chết để lại di sản được chia theo pháp luật và có bốn người thuộc hàng thừa kế thứ nhất đủ điều kiện hưởng thì về nguyên tắc, mỗi người được hưởng một phần tư di sản ròng được chia.

Thứ hai, hàng thừa kế sau chỉ được hưởng khi không còn người ở hàng trước được hưởng di sản do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản theo quy định.

Ví dụ cách chia di sản theo hàng thừa kế

Ông B qua đời, không để lại di chúc. Sau khi xác định phần tài sản thuộc quyền của ông B và xử lý các nghĩa vụ liên quan, di sản ròng được chia là 1,2 tỷ đồng. Ông B còn vợ, mẹ đẻ và hai người con. Giả sử cả bốn người đều đủ điều kiện hưởng và không có tình tiết pháp lý đặc biệt:

Người thừa kế	Hàng thừa kế	Phần di sản dự kiến
Vợ ông B	Thứ nhất	300 triệu đồng
Mẹ đẻ ông B	Thứ nhất	300 triệu đồng
Con thứ nhất	Thứ nhất	300 triệu đồng
Con thứ hai	Thứ nhất	300 triệu đồng
Tổng cộng		1,2 tỷ đồng

Đây là ví dụ minh họa. Khi giải quyết vụ việc thực tế, cần xác định chính xác di sản của người chết, tài sản chung vợ chồng, nghĩa vụ tài sản, người thừa kế có quyền hưởng và các trường hợp thừa kế thế vị hoặc người thừa kế bắt buộc.

4. Con dâu thuộc hàng thừa kế thứ mấy? Con dâu có thuộc hàng thừa kế không?

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, con dâu không thuộc hàng thừa kế theo pháp luật của cha mẹ chồng chỉ vì quan hệ hôn nhân với người con trai. Tương tự, con rể không thuộc hàng thừa kế theo pháp luật của cha mẹ vợ chỉ vì đã kết hôn với con gái của họ.

Tuy nhiên, cần phân biệt các tình huống sau:

Nếu người chồng chết, người vợ có thể thuộc hàng thừa kế thứ nhất của chồng.
Nếu cha mẹ chồng lập di chúc hợp pháp để lại tài sản cho con dâu, con dâu có thể nhận di sản theo di chúc.
Nếu người chồng đã được hưởng di sản từ cha mẹ và sau đó qua đời, phần tài sản thuộc di sản của người chồng có thể được chia cho những người thừa kế của chính người chồng, trong đó có thể có người vợ.

Do đó, việc con dâu không thuộc hàng thừa kế theo pháp luật của cha mẹ chồng không có nghĩa là con dâu không bao giờ có thể nhận được tài sản có nguồn gốc từ nhà chồng.

5. Anh chị em ruột thuộc hàng thừa kế thứ mấy?

Anh ruột, chị ruột và em ruột của người chết thuộc hàng thừa kế thứ hai theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Anh chị em ruột không mặc nhiên được chia di sản cùng hàng thứ nhất. Nếu người chết còn vợ hoặc chồng, cha mẹ, con thuộc hàng thứ nhất và những người này đủ điều kiện hưởng di sản thì hàng thứ hai chưa được hưởng theo nguyên tắc thông thường.

Anh chị em ruột có thuộc hàng thừa kế không?

Có. Anh chị em ruột thuộc hàng thừa kế thứ hai. Tuy nhiên, quyền hưởng di sản còn phụ thuộc vào việc có người thuộc hàng thừa kế thứ nhất được hưởng hay không và các điều kiện khác của pháp luật.

Anh chị em nuôi thuộc hàng thừa kế thứ mấy?

Cần phân biệt quan hệ anh chị em ruột với quan hệ anh chị em nuôi. Điều 651 nêu rõ anh ruột, chị ruột, em ruột; quan hệ nhận nuôi không tự động biến hai người thành anh chị em ruột để áp dụng quy định này.

Theo Điều 653, quan hệ thừa kế giữa con nuôi với cha nuôi, mẹ nuôi và cha mẹ đẻ được pháp luật quy định. Nếu những người được gọi là anh chị em nuôi đồng thời có quan hệ huyết thống thuộc phạm vi luật định hoặc có căn cứ pháp lý khác, cần xem xét hồ sơ cụ thể. Không nên mặc nhiên kết luận anh chị em nuôi luôn được thừa kế của nhau theo hàng thứ hai.

6. Bố mẹ vợ thuộc hàng thừa kế thứ mấy?

Bố mẹ vợ không thuộc hàng thừa kế theo pháp luật của con rể chỉ vì quan hệ thông gia. Tương tự, bố mẹ chồng không thuộc hàng thừa kế theo pháp luật của con dâu chỉ vì quan hệ thông gia.

Tuy nhiên, nếu có quan hệ pháp lý khác làm phát sinh quyền thừa kế, chẳng hạn quan hệ cha mẹ nuôi – con nuôi hợp pháp hoặc trường hợp đặc biệt được pháp luật công nhận, kết quả có thể khác.

Nếu bố mẹ vợ muốn để lại tài sản cho con rể, họ có thể cân nhắc lập di chúc hợp pháp chỉ định người nhận di sản, nhưng vẫn cần lưu ý các quy định về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc.

7. Mẹ kế, cha dượng và con riêng thuộc hàng thừa kế thứ mấy?

Mẹ kế hoặc cha dượng không đương nhiên thuộc hàng thừa kế thứ nhất của con riêng chỉ vì kết hôn với cha hoặc mẹ của người đó.

Tuy nhiên, Điều 654 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định rằng con riêng và bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì có thể được thừa kế di sản của nhau theo quy định. Đây là trường hợp cần đánh giá dựa trên quan hệ thực tế và chứng cứ, không thể chỉ căn cứ vào việc có đăng ký kết hôn giữa cha hoặc mẹ với người mới.

Khi giải quyết trường hợp này, nên chuẩn bị các tài liệu chứng minh quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng, thời gian chung sống và các tình tiết liên quan để cơ quan có thẩm quyền xem xét.

8. Hàng thừa kế không phụ thuộc vào di chúc là gì?

Cụm từ thường được dùng là người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc, được quy định tại Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015. Đây còn thường được gọi là người thừa kế bắt buộc.

Theo điều luật này, một số người vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng hoặc chỉ được cho hưởng ít hơn mức đó.

Những người thuộc nhóm này gồm:

Con chưa thành niên.
Cha, mẹ của người chết.
Vợ hoặc chồng của người chết.
Con thành niên không có khả năng lao động.

Quy định trên có ngoại lệ: không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo Điều 620 hoặc người không có quyền hưởng di sản theo khoản 1 Điều 621 Bộ luật Dân sự năm 2015.

Ví dụ, một người lập di chúc để lại toàn bộ tài sản cho một người con đã trưởng thành. Nếu người lập còn vợ hoặc chồng, cha mẹ hoặc con chưa thành niên thuộc diện Điều 644, những người này có thể vẫn được hưởng phần di sản bắt buộc nếu đáp ứng điều kiện luật định.

Cần lưu ý: đây là quy định bảo vệ một số người thân thích nhất định, không phải một hàng thừa kế thứ tư. Cũng không nên hiểu rằng mọi người trong hàng thừa kế thứ nhất đều luôn được hưởng phần bắt buộc trong mọi trường hợp, bởi cần xét các điều kiện và ngoại lệ cụ thể.

9. Hàng thừa kế khi không có di chúc và khi có di chúc

Khi không có di chúc

Nếu người chết không để lại di chúc hoặc thuộc trường hợp áp dụng thừa kế theo pháp luật tại Điều 650 Bộ luật Dân sự năm 2015, di sản được chia theo hàng thừa kế. Những người cùng hàng được hưởng phần bằng nhau sau khi xác định đúng khối di sản và các nghĩa vụ liên quan.

Khi có di chúc

Nếu có di chúc hợp pháp, di sản về nguyên tắc được phân chia theo nội dung di chúc. Tuy nhiên, vẫn phải xem xét phần di sản không được định đoạt, phần di chúc không có hiệu lực và quyền của người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc theo Điều 644.

Vì vậy, không phải cứ có di chúc là hoàn toàn bỏ qua hàng thừa kế theo pháp luật. Trong một số trường hợp, quy định về hàng thừa kế vẫn cần được áp dụng để xác định người nhận phần di sản chưa được định đoạt hoặc phần di sản phải chia theo pháp luật.

10. Hàng thừa kế khi người thừa kế chết trước hoặc chết sau người để lại di sản

Người thừa kế chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người để lại di sản

Điều 652 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về thừa kế thế vị. Nếu con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu đáng lẽ được hưởng nếu còn sống. Nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản, chắt có thể được hưởng phần tương ứng trong trường hợp luật định.

Ví dụ: Ông C có một người con trai đã chết trước ông C, người con trai này có hai người con. Khi ông C qua đời và di sản được chia theo pháp luật, hai người cháu có thể được hưởng phần mà cha của họ đáng lẽ được hưởng nếu còn sống, theo điều kiện thừa kế thế vị.

Người thừa kế chết sau người để lại di sản

Nếu người thừa kế còn sống tại thời điểm người để lại di sản qua đời và có quyền hưởng di sản, quyền thừa kế của người đó được xác định từ thời điểm mở thừa kế theo quy định pháp luật. Nếu người thừa kế sau đó qua đời mà chưa nhận hoặc chưa phân chia xong phần di sản, phần quyền tài sản đó có thể trở thành di sản của chính người thừa kế này và được giải quyết theo quy định về thừa kế của họ.

Trường hợp này không đồng nghĩa với việc tự động chuyển sang hàng thừa kế tiếp theo của người chết trước. Cần xác định đúng thời điểm chết của từng người và khối di sản trong từng lần mở thừa kế.

11. Hàng thừa kế khi chia đất đai, nhà ở và bất động sản

Việc chia đất đai theo hàng thừa kế cũng phải tuân thủ các nguyên tắc chung của pháp luật về thừa kế. Tuy nhiên, với bất động sản, cần kiểm tra thêm quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, tình trạng đồng sở hữu và điều kiện thực hiện thủ tục đăng ký.

Các vấn đề thường cần làm rõ gồm:

Người chết có quyền sử dụng đất hoặc quyền sở hữu nhà ở hợp pháp hay không.
Đất hoặc nhà là tài sản riêng hay tài sản chung vợ chồng.
Người chết có để lại di chúc hợp pháp không.
Có bao nhiêu người thừa kế và họ thuộc hàng nào.
Bất động sản có đang thế chấp, tranh chấp hoặc bị hạn chế giao dịch hay không.
Những người thừa kế có thỏa thuận nhận hiện vật, chia giá trị hay chuyển nhượng tài sản để phân chia tiền hay không.

Ví dụ chia đất theo hàng thừa kế

Một người qua đời không để lại di chúc, có một mảnh đất thuộc di sản và ba người con thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Nếu không còn người nào khác thuộc hàng thứ nhất có quyền hưởng, thì ba người con về nguyên tắc được hưởng phần bằng nhau.

Tuy nhiên, không thể mặc nhiên chia mảnh đất thành ba phần bằng nhau về diện tích trong mọi trường hợp. Còn phải xem xét điều kiện tách thửa, quy định đất đai, hiện trạng tài sản và thỏa thuận phân chia di sản của các bên.

Hàng thừa kế sổ đỏ

Sổ đỏ là cách gọi thông dụng của giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Giấy chứng nhận là tài liệu quan trọng để xác định thông tin tài sản nhưng không tự quyết định toàn bộ ai là người thừa kế.

Nếu người đứng tên giấy chứng nhận qua đời, cần xác định tài sản thuộc quyền của họ, hàng thừa kế, di chúc (nếu có), các nghĩa vụ liên quan và hồ sơ nhân thân trước khi làm thủ tục khai nhận hoặc phân chia di sản.

12. Thủ tục xác nhận hàng thừa kế gồm những gì?

Khi thực hiện thủ tục khai nhận hoặc phân chia di sản, người thừa kế thường cần chuẩn bị các giấy tờ sau tùy hồ sơ cụ thể:

Giấy chứng tử hoặc giấy tờ chứng minh người để lại di sản đã chết.
Giấy tờ tùy thân và giấy tờ về cư trú theo yêu cầu thủ tục.
Giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, giấy tờ nhận nuôi hoặc tài liệu chứng minh quan hệ gia đình.
Di chúc hợp pháp nếu có.
Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở hoặc giấy tờ chứng minh tài sản khác.
Tài liệu liên quan đến việc từ chối nhận di sản, thỏa thuận phân chia hoặc các vấn đề pháp lý khác nếu phát sinh.

Không có một loại giấy tờ duy nhất luôn đủ để xác nhận toàn bộ hàng thừa kế trong mọi trường hợp. Hồ sơ cần được kiểm tra theo loại tài sản, quan hệ gia đình và thủ tục thực hiện tại cơ quan có thẩm quyền hoặc tổ chức hành nghề công chứng.

Nếu thiếu giấy tờ chứng minh quan hệ hoặc có người thừa kế đang ở nước ngoài, mất tích, chết trước người để lại di sản hoặc có tranh chấp, việc xác minh có thể phức tạp hơn.

13. Hàng thừa kế tiếng Anh là gì?

Trong tiếng Anh pháp lý, “hàng thừa kế” có thể được diễn đạt tùy ngữ cảnh là order of heirs, priority of heirs hoặc classes of heirs. “Thừa kế theo pháp luật” thường được dịch là intestate succession hoặc inheritance by operation of law, tùy văn cảnh.

Khi dịch văn bản pháp lý, nên dùng thuật ngữ thống nhất trong toàn bộ tài liệu và cân nhắc hệ thống pháp luật của quốc gia tiếp nhận, bởi khái niệm hàng thừa kế tại Việt Nam không hoàn toàn tương đương với mọi cách phân loại người thừa kế trong pháp luật nước ngoài.

14. Những lưu ý quan trọng khi xác định hàng thừa kế

Để hạn chế sai sót khi chia di sản, cần lưu ý:

Không xác định hàng thừa kế chỉ dựa vào quan hệ thân quen. Quan hệ thông gia, như con dâu với cha mẹ chồng hoặc con rể với cha mẹ vợ, không tự động tạo ra quyền thừa kế theo pháp luật.
Phân biệt thừa kế theo pháp luật và thừa kế theo di chúc. Một người không thuộc hàng thừa kế theo pháp luật vẫn có thể được chỉ định hưởng di sản trong di chúc hợp pháp.
Kiểm tra người thừa kế bắt buộc. Di chúc cần được xem xét cùng Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Xác định đúng thời điểm chết. Người chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản có thể làm phát sinh vấn đề thừa kế thế vị; người chết sau có thể đã có quyền thừa kế đối với di sản trước đó.
Tính đúng khối di sản. Với tài sản chung vợ chồng hoặc tài sản đồng sở hữu, phải xác định phần thuộc về người chết trước khi chia thừa kế.
Không tự ý chia đất khi chưa làm rõ hồ sơ. Việc phân chia bất động sản còn liên quan đến điều kiện đăng ký, tách thửa, tranh chấp và các quy định chuyên ngành.

15. Câu hỏi thường gặp về hàng thừa kế

Hàng thừa kế đương nhiên có phải thuật ngữ pháp luật không?

“Người thừa kế theo pháp luật” và “người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc” là các khái niệm được quy định trong Bộ luật Dân sự. Cụm từ “hàng thừa kế đương nhiên” thường được dùng trong giao tiếp nhưng không nên đồng nhất với một thuật ngữ pháp lý độc lập. Cần xác định cụ thể người đó thuộc hàng nào và có đáp ứng điều kiện hưởng di sản hay không.

Hàng thừa kế chuyển tiếp là gì?

“Hàng thừa kế chuyển tiếp” không phải tên gọi chính thức của một chế định riêng trong Điều 651. Trong thực tế, cụm từ này có thể được dùng để nói về việc xem xét hàng thừa kế sau khi không còn người ở hàng trước đủ điều kiện hưởng di sản. Trường hợp người thừa kế chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản cần xem xét riêng quy định về thừa kế thế vị tại Điều 652.

Người ở hàng thừa kế thứ nhất từ chối nhận di sản thì hàng thứ hai có được hưởng không?

Có thể, nếu việc từ chối hợp lệ và không còn người ở hàng trước được hưởng theo điều kiện luật định. Cần kiểm tra toàn bộ người thuộc hàng thứ nhất, bởi chỉ một người từ chối không có nghĩa là hàng thứ hai được hưởng ngay khi vẫn còn người khác ở hàng thứ nhất có quyền nhận di sản.

Có di chúc thì có cần xác định hàng thừa kế không?

Có thể vẫn cần. Việc xác định hàng thừa kế có ý nghĩa khi một phần di sản không được định đoạt trong di chúc, phần di chúc không có hiệu lực hoặc cần xác định người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc.

Con riêng có được hưởng di sản của cha dượng, mẹ kế không?

Có thể, nếu đáp ứng điều kiện về quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng như cha con, mẹ con theo Điều 654 Bộ luật Dân sự năm 2015. Cần xem xét chứng cứ và hoàn cảnh thực tế thay vì chỉ căn cứ vào quan hệ hôn nhân giữa cha hoặc mẹ với người mới.

16. Kết luận

Hàng thừa kế là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định thứ tự và quyền hưởng di sản khi chia thừa kế theo pháp luật. Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, có ba hàng thừa kế; người cùng hàng được hưởng phần bằng nhau và hàng sau chỉ được hưởng khi đáp ứng điều kiện luật định.

Khi phân chia di sản, đặc biệt là nhà đất, cần xác định đúng người thừa kế, phần tài sản thuộc di sản, tình trạng di chúc, người thừa kế bắt buộc và các trường hợp thừa kế thế vị. Nếu hồ sơ có nhiều thế hệ, người thừa kế chết trước hoặc sau người để lại di sản, tài sản chung hoặc tranh chấp, nên rà soát hồ sơ pháp lý trước khi lập văn bản khai nhận hay phân chia di sản.

Luật thừa kế

Hàng thừa kế gồm những ai? 3 hàng thừa kế theo Điều 651 BLDS