Sử dụng bảng lương giả để vay ngân hàng là hành vi tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, đặc biệt khi người vay cố tình tạo dựng thông tin sai lệch về thu nhập nhằm làm cho ngân hàng tin rằng mình đủ điều kiện vay vốn. Nếu hồ sơ giả được sử dụng để ngân hàng phê duyệt khoản vay và người vay chiếm đoạt được tiền, hành vi có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự tùy vào tính chất, mục đích và số tiền liên quan.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp sử dụng bảng lương không đúng sự thật đều mặc nhiên cấu thành tội phạm. Cơ quan có thẩm quyền phải xem xét người vay có gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản hay không, bảng lương được tạo lập hoặc sử dụng như thế nào, ngân hàng có bị thiệt hại hay không và người thực hiện có nhận thức, mục đích gì. Dưới đây là những trường hợp cần đặc biệt lưu ý.
Dùng bảng lương giả để vay ngân hàng có bị truy cứu hình sự không?
Có thể.
Tùy tình huống, hành vi này có thể bị xem xét về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự hoặc Tội làm giả, sử dụng con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức theo Điều 341 Bộ luật Hình sự nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Trong đó, cần phân biệt giữa việc sử dụng thông tin thu nhập không đúng sự thật với việc sử dụng một tài liệu giả để tạo dựng bằng chứng về khả năng tài chính.
Nếu người vay cố tình làm giả bảng lương, hợp đồng lao động hoặc giấy xác nhận thu nhập rồi sử dụng các tài liệu này để ngân hàng tin tưởng và giải ngân tiền, hành vi có thể được xem xét dưới góc độ hình sự. Bộ Công an cũng từng hướng dẫn rằng việc làm giả hoặc sử dụng tài liệu giả để thực hiện hành vi nhằm trục lợi có thể dẫn đến việc xem xét trách nhiệm hình sự về các tội danh tương ứng.
Khi nào dùng bảng lương giả có thể bị xử lý về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản?
Điều 174 Bộ luật Hình sự quy định về trường hợp dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản của người khác. Với hành vi vay ngân hàng, vấn đề quan trọng nhất là phải xác định có hay không việc gian dối được sử dụng nhằm làm ngân hàng giao tài sản.
Làm giả bảng lương để ngân hàng tin rằng mình có thu nhập cao
Ví dụ, A thực tế chỉ có thu nhập khoảng 8 triệu đồng/tháng nhưng đã tạo bảng lương thể hiện thu nhập 25 triệu đồng/tháng.
A sử dụng bảng lương này cùng các giấy tờ khác để chứng minh khả năng tài chính và đề nghị ngân hàng cấp khoản vay lớn.
Trong trường hợp này, bảng lương giả có thể được xem là thủ đoạn gian dối nếu A cố tình sử dụng nó để ngân hàng hiểu sai về khả năng trả nợ và quyết định giao tiền.
Tuy nhiên, để xác định có cấu thành Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hay không, không thể chỉ dựa vào việc bảng lương có sai lệch. Cơ quan tiến hành tố tụng còn phải làm rõ mục đích chiếm đoạt và hành vi chiếm đoạt tài sản.
Đã nhận tiền vay nhưng không trả có phải là lừa đảo?
Không phải cứ vay tiền bằng hồ sơ có sai thông tin rồi sau đó không trả được nợ là đương nhiên phạm Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Điểm quan trọng là ý định chiếm đoạt.
Nếu ngay từ thời điểm làm hồ sơ, người vay đã cố tình gian dối để ngân hàng giải ngân và hướng đến việc chiếm đoạt khoản tiền thì có thể đặt vấn đề xử lý hình sự.
Ngược lại, nếu người vay thực sự có nhu cầu vay, hồ sơ có sai sót hoặc có thông tin không chính xác nhưng không có mục đích chiếm đoạt ngay từ đầu, sau đó do mất việc, kinh doanh thua lỗ hoặc nguyên nhân khác dẫn đến không có khả năng trả nợ thì việc xác định trách nhiệm hình sự cần được đánh giá trên toàn bộ chứng cứ của vụ việc.
Lưu ý từ Luật sư Đặng Quý Tiên: Không nên đồng nhất “không trả được khoản vay” với “lừa đảo”. Trong vụ việc dùng bảng lương giả, yếu tố đặc biệt quan trọng là mục đích của người vay tại thời điểm sử dụng thông tin gian dối và thời điểm ngân hàng quyết định giải ngân.
Dùng bảng lương giả có thể bị xử lý về Điều 341 Bộ luật Hình sự không?
Có thể.
Điều 341 Bộ luật Hình sự điều chỉnh hành vi làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu giả trong những trường hợp luật định.
Do đó, nếu người vay thuê người khác tạo bảng lương giả, giấy xác nhận thu nhập giả hoặc tài liệu giả của doanh nghiệp rồi sử dụng những tài liệu này trong hồ sơ vay ngân hàng, cơ quan chức năng có thể xem xét dấu hiệu của tội phạm theo Điều 341 nếu đáp ứng đầy đủ các yếu tố cấu thành.
Điều này đặc biệt đáng lưu ý khi bảng lương giả được thể hiện dưới dạng tài liệu của một doanh nghiệp có thật, có chữ ký, con dấu hoặc thông tin của người có thẩm quyền nhưng thực tế doanh nghiệp không lập hoặc không xác nhận tài liệu đó.
Tự làm bảng lương giả và thuê người làm giả có khác nhau không?
Về bản chất, cả hai trường hợp đều có thể bị xem xét nếu hành vi đáp ứng các dấu hiệu của tội phạm.
Tự tạo bảng lương giả
Người vay có thể tự sử dụng phần mềm chỉnh sửa hình ảnh, tạo file bảng lương hoặc sửa thông tin thu nhập rồi đưa vào hồ sơ vay.
Cơ quan điều tra sẽ xem xét nguồn gốc tài liệu, cách thức tạo lập, mục đích sử dụng và mối liên hệ giữa tài liệu này với việc ngân hàng giải ngân.
Thuê người khác làm bảng lương giả
Trường hợp người vay biết rõ tài liệu là giả nhưng vẫn thuê người khác thực hiện để đưa vào hồ sơ vay cũng có thể phát sinh trách nhiệm hình sự.
Ngoài ra, người trực tiếp làm giả tài liệu có thể phải chịu trách nhiệm tương ứng nếu biết mục đích sử dụng và hành vi của mình đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Việc có nhiều người tham gia cũng có thể dẫn đến vấn đề đồng phạm, tùy vai trò và sự cố ý của từng người.
Vay ngân hàng bằng bảng lương giả nhưng chưa được giải ngân có phạm tội không?
Đây là trường hợp cần phân tích riêng.
Nếu người vay đã bắt đầu thực hiện hành vi gian dối nhưng ngân hàng phát hiện bảng lương giả trước khi giải ngân, cần xác định hành vi đã đạt đến giai đoạn nào và người thực hiện có đủ dấu hiệu của tội phạm hay chưa.
Việc chưa nhận được tiền không đồng nghĩa trong mọi trường hợp là chắc chắn không bị xử lý hình sự.
Nếu hành vi đã thỏa mãn các dấu hiệu của một tội phạm cụ thể thì có thể phát sinh trách nhiệm hình sự tương ứng. Ngược lại, nếu mới dừng ở hành vi chuẩn bị hoặc chưa đủ căn cứ chứng minh mục đích, thủ đoạn và yếu tố cấu thành thì phải đánh giá theo quy định pháp luật về giai đoạn thực hiện tội phạm.
Ngoài ra, nếu chỉ có hành vi sử dụng tài liệu giả thì trách nhiệm về hành vi sử dụng tài liệu này cần được xem xét độc lập với vấn đề ngân hàng đã giải ngân hay chưa.
Nếu ngân hàng phát hiện bảng lương giả thì xử lý thế nào?
Khi phát hiện hồ sơ vay có dấu hiệu giả mạo, ngân hàng có thể từ chối giải ngân hoặc áp dụng các biện pháp xử lý theo hồ sơ, hợp đồng và quy định pháp luật.
Nếu khoản vay đã được giải ngân, ngân hàng có thể yêu cầu người vay thực hiện nghĩa vụ trả nợ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình bằng các biện pháp phù hợp.
Trường hợp có dấu hiệu tội phạm, vụ việc có thể được chuyển hoặc tố giác đến cơ quan có thẩm quyền để xác minh, điều tra.
Cơ quan chức năng sẽ không chỉ kiểm tra riêng bảng lương mà có thể xem xét toàn bộ hồ sơ vay, lịch sử giao dịch, hợp đồng lao động, thông tin từ doanh nghiệp, tài khoản nhận lương, trao đổi giữa người vay với người làm hồ sơ và dòng tiền sau khi khoản vay được giải ngân.
Mức phạt khi dùng bảng lương giả để vay ngân hàng
Mức hình phạt phụ thuộc vào tội danh được xác định và các tình tiết cụ thể của vụ án.
Trường hợp bị xử lý về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản
Theo Điều 174 Bộ luật Hình sự, hành vi dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt tài sản có thể bị phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù ở khung cơ bản; mức hình phạt tăng lên khi giá trị tài sản chiếm đoạt lớn hơn hoặc có các tình tiết định khung khác. Khung hình phạt cao nhất của tội này có thể đến tù chung thân.
Vì vậy, số tiền ngân hàng bị chiếm đoạt là một trong những yếu tố quan trọng khi xác định khung hình phạt.
Trường hợp bị xử lý về Tội làm giả hoặc sử dụng tài liệu giả
Nếu hành vi thuộc Điều 341 Bộ luật Hình sự, người phạm tội có thể bị áp dụng hình phạt theo điều luật này tùy tính chất, mức độ và các tình tiết cụ thể.
Đặc biệt, cần phân biệt người tự làm giả tài liệu với người biết rõ tài liệu giả nhưng vẫn sử dụng. Tùy chứng cứ, một người có thể bị xem xét trách nhiệm về hành vi làm giả, sử dụng tài liệu giả hoặc các tội danh khác nếu hành vi thực tế còn cấu thành tội phạm tương ứng.
Một số tình huống thường gặp
Chỉ chỉnh sửa bảng lương để tăng khả năng được duyệt vay
Nếu người vay chỉnh sửa bảng lương từ 10 triệu lên 20 triệu đồng để chứng minh thu nhập nhưng chưa được ngân hàng giải ngân, trách nhiệm hình sự phải được đánh giá dựa trên toàn bộ hành vi và tài liệu sử dụng.
Không nên kết luận chỉ vì có sự chỉnh sửa bảng lương mà mặc nhiên cấu thành Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Dùng bảng lương giả để vay rồi bỏ trốn
Nếu có căn cứ chứng minh người vay ngay từ đầu đã tạo hồ sơ giả nhằm làm ngân hàng tin tưởng, nhận tiền rồi chiếm đoạt và bỏ trốn để né tránh nghĩa vụ, dấu hiệu của Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản có thể được đặt ra.
Cơ quan điều tra sẽ xem xét cả diễn biến trước và sau khi nhận tiền để xác định ý thức chiếm đoạt.
Thuê dịch vụ làm hồ sơ vay giả
Nếu người vay biết hồ sơ được tạo dựng bằng tài liệu giả nhưng vẫn sử dụng để vay tiền, việc thuê người khác thực hiện không đương nhiên loại trừ trách nhiệm của người vay.
Người thực hiện, người thuê và những người liên quan sẽ được xem xét theo vai trò, mức độ tham gia và nhận thức thực tế của từng người.
Người làm bảng lương giả cho người khác có bị xử lý hình sự không?
Có thể.
Nếu biết rõ mục đích của người thuê là sử dụng tài liệu giả để gian dối với ngân hàng mà vẫn cố ý tạo lập, cung cấp hoặc hỗ trợ tài liệu, người thực hiện có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự tùy hành vi cụ thể.
Chẳng hạn, một người chuyên nhận tiền để tạo bảng lương giả, giấy xác nhận công tác giả cho khách hàng vay ngân hàng có thể bị xem xét về hành vi liên quan đến làm giả hoặc sử dụng tài liệu giả. Nếu người này còn tham gia vào việc gian dối nhằm chiếm đoạt tiền ngân hàng thì có thể phát sinh trách nhiệm đối với tội danh khác nếu đủ căn cứ.
Cần làm gì nếu đã sử dụng bảng lương giả để vay ngân hàng?
Nếu đã sử dụng bảng lương hoặc giấy tờ thu nhập không đúng sự thật, người vay không nên tiếp tục tạo thêm tài liệu giả hoặc cung cấp thông tin sai lệch để che giấu sự việc.
Nên giữ lại các tài liệu liên quan đến hồ sơ vay, hợp đồng, trao đổi với bên làm hồ sơ và chứng từ giao dịch. Trường hợp ngân hàng đã giải ngân hoặc cơ quan chức năng đã làm việc, việc đánh giá chính xác hành vi, thời điểm phát sinh ý định và số tiền liên quan có ý nghĩa quan trọng đối với việc xác định trách nhiệm pháp lý.
Nếu khoản vay chưa được giải ngân, việc chủ động khắc phục và làm rõ thông tin có thể có ý nghĩa trong quá trình giải quyết vụ việc, nhưng không thể mặc nhiên khẳng định rằng hành vi sẽ được miễn trách nhiệm hình sự.
>> Đặt lịch tư vấn với luật sư của chúng tôi và trải nghiệm dịch vụ pháp lý uy tín, nơi mọi vấn đề của bạn sẽ được giải quyết hiệu quả và nhanh chóng!
Kết luận
Dùng bảng lương giả để vay ngân hàng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi đáp ứng các dấu hiệu của tội phạm, đặc biệt trong trường hợp người vay cố tình sử dụng thông tin, tài liệu giả để gian dối nhằm chiếm đoạt tiền của ngân hàng. Tùy tình tiết, vụ việc có thể được xem xét về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 hoặc Tội làm giả, sử dụng tài liệu giả theo Điều 341 Bộ luật Hình sự.
Tuy nhiên, việc bảng lương có thông tin không đúng sự thật chưa đủ để tự động kết luận một người phạm tội. Cơ quan có thẩm quyền phải đánh giá mục đích của người vay, thời điểm phát sinh ý định chiếm đoạt, cách thức tạo và sử dụng tài liệu, số tiền ngân hàng đã giải ngân, hậu quả thực tế và vai trò của những người liên quan. Vì vậy, với từng hồ sơ cụ thể, cần đối chiếu toàn bộ chứng cứ và diễn biến vụ việc để xác định chính xác trách nhiệm pháp lý.
