Trong thực tế hiện nay, nhiều doanh nghiệp cho rằng đánh giá tác động môi trường chỉ áp dụng đối với các dự án quy mô lớn. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật hiện hành, cách hiểu này chưa chính xác và có thể dẫn đến những rủi ro pháp lý đáng kể.
Vậy đối với dự án nhỏ, có bắt buộc phải thực hiện đánh giá tác động môi trường không? Bài viết dưới đây do Luật sư chuyên môn Luật Thiên Mã cung cấp sẽ giúp làm rõ căn cứ pháp lý và các trường hợp cần lưu ý.
Đánh giá tác động môi trường là gì?
Theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, đánh giá tác động môi trường là quá trình phân tích, dự báo những tác động của dự án đầu tư đến môi trường, đồng thời đề xuất các biện pháp nhằm giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực.
Đây là công cụ pháp lý quan trọng nhằm:
- Kiểm soát rủi ro môi trường ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án
- Làm căn cứ để cơ quan nhà nước xem xét chấp thuận triển khai
- Đảm bảo sự phát triển bền vững giữa kinh tế và môi trường
Dự án nhỏ có phải thực hiện đánh giá tác động môi trường không?
Câu trả lời là: Không phải mọi dự án nhỏ đều được miễn
Căn cứ Điều 30 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 (được áp dụng và hoàn thiện trong thực tiễn đến năm 2025), nghĩa vụ thực hiện đánh giá tác động môi trường không phụ thuộc hoàn toàn vào quy mô lớn hay nhỏ, mà dựa vào mức độ ảnh hưởng đến môi trường.
Thứ nhất, căn cứ vào mức độ tác động
Một dự án dù có quy mô nhỏ nhưng nếu:
- Nằm gần khu dân cư
- Ảnh hưởng đến nguồn nước, đất, không khí
- Phát sinh chất thải có nguy cơ gây ô nhiễm
Vẫn có thể thuộc diện bắt buộc phải thực hiện đánh giá tác động môi trường.
Thứ hai, căn cứ vào phân loại dự án
Pháp luật chia dự án đầu tư thành các nhóm theo mức độ tác động đến môi trường:
- Nhóm có nguy cơ tác động xấu ở mức cao → bắt buộc thực hiện đánh giá tác động môi trường
- Nhóm có nguy cơ tác động ở mức trung bình (có yếu tố nhạy cảm) → có thể phải thực hiện
- Nhóm có tác động thấp → không phải thực hiện đánh giá tác động môi trường
Do đó, một dự án nhỏ vẫn có thể phải thực hiện nếu thuộc nhóm có nguy cơ tác động đến môi trường.
Khi nào dự án nhỏ không cần thực hiện đánh giá tác động môi trường?
Doanh nghiệp không phải thực hiện đánh giá tác động môi trường nếu:
- Dự án không thuộc nhóm có nguy cơ tác động xấu đến môi trường
- Không có yếu tố nhạy cảm như gần khu dân cư, khu bảo tồn, nguồn nước
- Quy mô và mức độ ảnh hưởng thấp
Tuy nhiên, cần lưu ý:
👉 Không phải thực hiện đánh giá tác động môi trường không có nghĩa là không phải thực hiện nghĩa vụ môi trường.
Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp vẫn phải:
- Đăng ký môi trường
- Xin giấy phép môi trường
- Thực hiện các cam kết bảo vệ môi trường
Không thực hiện đánh giá tác động môi trường có bị đình chỉ dự án không?
Câu trả lời là: Có, nếu thuộc diện bắt buộc
Nếu dự án thuộc diện phải thực hiện đánh giá tác động môi trường nhưng không thực hiện hoặc chưa được phê duyệt mà vẫn triển khai, doanh nghiệp có thể đối mặt với:
- Bị đình chỉ thi công hoặc hoạt động dự án
- Không được cấp giấy phép môi trường
- Bị xử phạt vi phạm hành chính
- Buộc khắc phục hậu quả môi trường
- Trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự
👉 Đây là một trong những rủi ro pháp lý phổ biến mà nhiều doanh nghiệp nhỏ thường gặp do chưa hiểu rõ quy định.
Xu hướng quản lý môi trường ngày càng chặt chẽ
Trong thời gian gần đây, cơ quan quản lý nhà nước đang:
- Tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện đánh giá tác động môi trường
- Đẩy mạnh kiểm soát sau khi dự án đi vào hoạt động
- Xử lý nghiêm các trường hợp không tuân thủ hoặc báo cáo không trung thực
👉 Điều này cho thấy việc tuân thủ pháp luật môi trường đã trở thành yêu cầu bắt buộc, không phân biệt quy mô dự án.
Doanh nghiệp cần làm gì để tránh bị đình chỉ dự án?
Để hạn chế rủi ro pháp lý, doanh nghiệp nên:
- Xác định chính xác dự án có thuộc diện phải thực hiện đánh giá tác động môi trường hay không
- Thực hiện thủ tục trước khi triển khai dự án
- Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, đúng quy định
- Tuân thủ các cam kết bảo vệ môi trường trong quá trình hoạt động
Kết luận từ Luật sư chuyên môn
Đánh giá tác động môi trường không chỉ áp dụng cho các dự án lớn mà còn có thể áp dụng đối với cả dự án nhỏ nếu có nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường.
Việc chủ quan bỏ qua nghĩa vụ này có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng như đình chỉ dự án, xử phạt hoặc phát sinh chi phí khắc phục lớn.
👉 Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động rà soát và tuân thủ đúng quy định ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.
>>> Bạn chưa rõ dự án của mình có phải thực hiện đánh giá tác động môi trường hay không? Bạn cần hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ hoặc làm việc với cơ quan nhà nước? Liên hệ ngay để được đội ngũ luật sư chuyên môn hỗ trợ nhanh chóng, chính xác và hiệu quả!
