Nhiều thanh niên cho rằng chỉ cần không đi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự là có thể “né” nhập ngũ. Tuy nhiên, đây là suy nghĩ sai lầm và tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn. Trong thực tế hiện nay, cơ quan chức năng xử lý ngày càng nghiêm các hành vi không chấp hành lệnh khám nghĩa vụ quân sự, với mức phạt tiền lên đến hàng chục triệu đồng, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Bài viết này do Luật sư chuyên môn Luật Thiên Mã cung cấp sẽ giúp bạn hiểu rõ không đi khám nghĩa vụ quân sự vi phạm quy định nào, bị xử phạt ra sao và khi nào có thể bị đi tù.
Không đi khám nghĩa vụ quân sự vi phạm quy định nào?
Theo Luật Nghĩa vụ quân sự 2015, công dân trong độ tuổi có nghĩa vụ:
- Đăng ký nghĩa vụ quân sự
- Chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe
- Tham gia tuyển chọn, gọi nhập ngũ
Việc không đi khám sức khỏe khi đã có lệnh gọi là hành vi vi phạm nghĩa vụ bắt buộc. Cụ thể, hành vi này sẽ bị xử lý theo quy định về vi phạm trong lĩnh vực quốc phòng.
Không đi khám nghĩa vụ quân sự bị phạt hành chính thế nào?
Căn cứ Điều 6 Nghị định 120/2013/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 37/2022/NĐ-CP, mức xử phạt như sau:
Không có mặt đúng thời gian, địa điểm khám
Hành vi không đến khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự đúng thời gian hoặc địa điểm ghi trong lệnh gọi mà không có lý do chính đáng sẽ bị xử phạt hành chính từ 10 đến 12 triệu đồng. Đây là mức phạt áp dụng đối với những trường hợp không chấp hành yêu cầu khám sức khỏe theo quy định, dù đã được thông báo hợp lệ từ cơ quan có thẩm quyền.
Cố ý không nhận lệnh khám
Hành vi cố tình không nhận lệnh gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự sẽ bị xử phạt hành chính từ 12 đến 15 triệu đồng. Đây được xem là hành vi né tránh nghĩa vụ ngay từ đầu, thể hiện sự không hợp tác với cơ quan có thẩm quyền trong việc thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định pháp luật.
Gian dối kết quả khám sức khỏe
Hành vi gian dối nhằm làm sai lệch kết quả khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự sẽ bị xử phạt hành chính từ 15 đến 20 triệu đồng. Cụ thể, trường hợp tự ý tác động để thay đổi kết quả khám hoặc đưa tiền, tài sản hay lợi ích vật chất nhằm “chạy kết quả” đều bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Không chấp hành lệnh khám
Hành vi không chấp hành lệnh gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự sẽ bị xử phạt hành chính từ 25 đến 35 triệu đồng. Đây là mức xử phạt cao nhất áp dụng đối với các vi phạm liên quan đến việc khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự, thể hiện tính nghiêm khắc của pháp luật đối với hành vi cố tình không thực hiện nghĩa vụ này.
Không đi khám nghĩa vụ quân sự có bị đi tù không?
Trường hợp chỉ bị xử phạt hành chính
Thông thường: nếu vi phạm lần đầu → chỉ bị phạt tiền
Khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự?
Căn cứ Điều 332 Bộ luật Hình sự 2015, công dân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự nếu đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà vẫn tiếp tục vi phạm, hoặc đã từng bị kết án về tội này nhưng chưa được xóa án tích mà vẫn tái phạm. Đây là những trường hợp thể hiện sự cố ý không chấp hành pháp luật, do đó sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.
Mức hình phạt cụ thể
Người phạm tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự có thể bị áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm, tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Đây là các chế tài hình sự nhằm răn đe và xử lý nghiêm những trường hợp cố tình không chấp hành nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.
Trường hợp tăng nặng:
Các hành vi như tự gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của mình để trốn tránh nghĩa vụ quân sự, lôi kéo người khác cùng vi phạm, hoặc thực hiện hành vi trong thời chiến đều được xem là tình tiết tăng nặng. Trong những trường hợp này, người vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm khắc hơn và có thể phải chịu mức hình phạt tù cao hơn theo quy định của pháp luật hình sự. Trường hợp này có thể bị phạt tù từ 01 – 05 năm.
Quy trình xử phạt và truy cứu trách nhiệm
Giai đoạn 1: Xử phạt hành chính
- Cơ quan quân sự địa phương lập biên bản vi phạm
- Ra quyết định xử phạt tiền
- Yêu cầu công dân tiếp tục chấp hành lệnh khám
Giai đoạn 2: Tái phạm
Nếu công dân:
- Không chấp hành sau khi bị phạt
- Tiếp tục trốn tránh
Sẽ bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự
Giai đoạn 3: Khởi tố hình sự
- Cơ quan có thẩm quyền tiến hành điều tra
- Khởi tố theo Tội trốn tránh nghĩa vụ quân sự
- Tòa án xét xử và áp dụng hình phạt
Khi nào không đi khám nghĩa vụ quân sự không bị phạt?
Không phải mọi trường hợp vắng mặt khi có lệnh khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự đều bị xử phạt. Công dân sẽ không bị xử phạt nếu có lý do chính đáng như bị ốm, tai nạn có xác nhận của cơ sở y tế, gia đình có tang sự, bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh hoặc không nhận được lệnh gọi do nguyên nhân khách quan.
Tuy nhiên, để được chấp nhận, các lý do này phải đi kèm với giấy tờ chứng minh hợp lệ; nếu không chứng minh được thì vẫn có thể bị xử phạt theo quy định.
Tạm hoãn và miễn nghĩa vụ quân sự (cần phân biệt rõ)
Theo Điều 41 Luật Nghĩa vụ quân sự 2015:
Trường hợp được tạm hoãn
- Chưa đủ sức khỏe
- Là lao động duy nhất
- Đang học đại học, cao đẳng chính quy
- Có người thân phục vụ trong quân đội
- Là cán bộ công tác vùng khó khăn
Trường hợp được miễn
- Con của liệt sĩ, thương binh nặng
- Một anh/em trai của liệt sĩ
- Người làm công tác cơ yếu
- Người công tác vùng đặc biệt khó khăn từ đủ 24 tháng
Quan trọng: nếu không thuộc diện tạm hoãn hoặc miễn → bắt buộc phải chấp hành nghĩa vụ
Kết luận từ Luật sư chuyên môn
Tóm lại, hành vi không đi khám nghĩa vụ quân sự có thể bị xử phạt hành chính với mức tiền từ 10 đến 35 triệu đồng tùy theo tính chất và mức độ vi phạm. Trường hợp đã bị xử phạt mà vẫn tiếp tục tái phạm hoặc cố tình trốn tránh nghĩa vụ, công dân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, với mức hình phạt cao nhất lên đến 05 năm tù. Vì vậy, việc “né khám” không phải là giải pháp an toàn mà ngược lại còn tiềm ẩn những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
>>> Bạn đang cần hỗ trợ giải trình hoặc xin tạm hoãn hợp pháp? Hãy liên hệ ngay với Luật Thiên Mã để được tư vấn chính xác, nhanh chóng và đúng quy định pháp luật.
