Trong những năm gần đây, tình trạng phản ứng thái quá, thậm chí là tấn công lực lượng chức năng khi bị kiểm tra giao thông hoặc kiểm tra hành chính đang có xu hướng gia tăng. Nhiều người vì thiếu kiềm chế hoặc thiếu hiểu biết pháp luật mà từ một lỗi vi phạm hành chính đơn giản đã biến thành tội phạm hình sự. Câu hỏi đặt ra là: Chống người thi hành công vụ bị xử lý như thế nào để đủ sức răn đe?

Pháp luật Việt Nam quy định rất rõ ràng về các hành vi cản trở, đe dọa hoặc dùng vũ lực đối với người đang thực hiện nhiệm vụ. Dù bạn vô ý hay cố ý, khi đã chạm vào “lằn ranh đỏ” này, hậu quả pháp lý là cực kỳ nặng nề. Bài viết dưới đây, với sự cố vấn từ các chuyên gia pháp lý, sẽ bóc tách chi tiết các khung hình phạt từ hành chính đến hình sự, giúp bạn nắm vững quy định để thượng tôn pháp luật.

Thế nào là người thi hành công vụ?

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Nghị định 208/2013/NĐ-CP, người thi hành công vụ là cán bộ, công chức, viên sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ lực lượng vũ trang nhân dân được cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền giao thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật và được pháp luật bảo vệ.

Đặc điểm của hành vi chống đối 

Hành vi chống người thi hành công vụ thường mang các đặc điểm sau:

• Tính cản trở: Dùng thủ đoạn, lời nói hoặc hành động nhằm ngăn cản người thực thi nhiệm vụ thực hiện công việc được giao.
• Tính hung hãn: Có thể bao gồm việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc các hành vi lăng mạ, xúc phạm danh dự.
• Mục đích: Nhằm mục đích để người thi hành công vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nhiệm vụ.

Lưu ý từ Luật sư Nguyễn Văn Hùng: “Nhiều người lầm tưởng chỉ khi đánh người thi hành công vụ mới bị bắt. Thực tế, chỉ cần bạn nằm xuống đường cản trở xe thực thi công vụ hoặc giật quyết định, biên bản trên tay cán bộ cũng đã đủ cấu thành hành vi cản trở pháp luật.”

Xử phạt hành chính đối với hành vi cản trở, chống đối

Không phải mọi hành vi chống đối đều bị đi tù ngay lập tức. Nếu mức độ vi phạm chưa cấu thành tội phạm, người vi phạm sẽ bị xử lý theo Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính.

Mức phạt tiền theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP

Căn cứ vào Điều 21 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, mức phạt cho hành vi cản trở, chống đối người thi hành công vụ được quy định như sau:

• Phạt tiền từ 1 – 4 triệu đồng: Cho hành vi môi giới, hối lộ hoặc có lời nói, hành động đe dọa, lăng mạ, xúc phạm danh dự người thi hành công vụ.
• Phạt tiền từ 4 – 6 triệu đồng: Cho các hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực để không chấp hành yêu cầu kiểm tra, kiểm soát.
• Phạt tiền từ 6 – 8 triệu đồng: Gây thiệt hại về tài sản, phương tiện của cơ quan nhà nước hoặc người thi hành công vụ.

Hình thức xử phạt bổ sung

Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính hoặc buộc xin lỗi công khai đối với người thi hành công vụ.

Trách nhiệm hình sự: Khung hình phạt tù nghiêm khắc

Khi hành vi chống đối đạt ngưỡng nguy hiểm cho xã hội, cơ quan điều tra sẽ khởi tố vụ án hình sự theo Bộ luật Hình sự hiện hành.

Khung hình phạt cơ bản (Điều 330 BLHS 2015)

Theo Khoản 1 Điều 330 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc dùng thủ đoạn khác cản trở người thi hành công vụ thực hiện công vụ của họ hoặc ép buộc họ thực hiện hành vi trái pháp luật, thì bị phạt:

• Cải tạo không giam giữ đến 03 năm.
• Hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Khung hình phạt tăng nặng (Khoản 2 Điều 330)

Người phạm tội sẽ đối mặt với mức án từ 02 năm đến 07 năm tù nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Có tổ chức (nhiều người cùng tham gia bàn bạc, thực hiện).
• Phạm tội 02 lần trở lên.
• Xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội.
• Gây thiệt hại về tài sản 50 triệu đồng trở lên.
• Tái phạm nguy hiểm.

Các tội danh liên quan khi có hậu quả thương vong

Cần lưu ý rằng, nếu trong quá trình chống đối mà gây ra thương tích hoặc tử vong cho người thi hành công vụ, người vi phạm có thể bị truy tố về các tội danh nặng hơn.

Tội cố ý gây thương tích (Điều 134)

Nếu gây thương tích cho người thi hành công vụ mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% trở lên (hoặc dưới 11% nhưng dùng hung khí nguy hiểm), người vi phạm sẽ bị xử lý theo Điều 134 BLHS. Tình tiết “đối với người đang thi hành công vụ” là tình tiết tăng nặng định khung.

Tội giết người (Điều 123)

Trong trường hợp tước đoạt tính mạng của người thi hành công vụ vì lý do công vụ của nạn nhân, bị can sẽ bị khởi tố theo Điểm d Khoản 1 Điều 123 BLHS với mức án cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình.

Góc nhìn từ chuyên gia: Làm gì khi bị kiểm tra để không vi phạm?

Dưới đây là lời khuyên thực chiến từ các luật sư để tránh biến một cuộc kiểm tra hành chính thành một vụ án hình sự:

• Giữ thái độ bình tĩnh: Dù bạn cho rằng mình không vi phạm, hãy chấp nhận yêu cầu kiểm tra của lực lượng chức năng trước.
• Quyền giám sát đúng luật: Bạn có quyền quay phim, chụp ảnh để làm bằng chứng nhưng phải thực hiện ở vị trí không gây cản trở nhiệm vụ của họ (theo Thông tư 67/2019/TT-BCA).
• Khiếu nại sau khi thực thi: Nếu không đồng ý với quyết định xử phạt, hãy thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện hành chính theo trình tự pháp luật thay vì giằng co tại hiện trường.

Những tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng cần lưu ý

Trong tố tụng hình sự, việc xác định mức án cụ thể phụ thuộc vào các tình tiết tại Điều 51 và Điều 52 BLHS.

Tình tiết giảm nhẹ

• Người phạm tội tự nguyện bồi thường thiệt hại, khắc phục hậu quả.
• Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng.
• Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải.

Tình tiết tăng nặng

• Hành vi mang tính chất côn đồ.
• Dùng thủ đoạn xảo quyệt để tẩu tán tang vật hoặc lẩn trốn.

Kết luận

Câu trả lời cho vấn đề chống người thi hành công vụ bị xử lý như thế nào đã quá rõ ràng: Cái giá phải trả có thể lên đến 07 năm tù hoặc hơn nếu gây thương vong. Pháp luật không dung thứ cho những hành vi coi thường kỷ cương và xâm phạm đến sự an toàn của người đang thực thi công lý. Hãy là một công dân văn minh, hiểu luật để tự bảo vệ mình và cộng đồng.

Nếu bạn hoặc người thân đang gặp rắc rối pháp lý liên quan đến hành vi này, đừng chậm trễ trong việc tìm kiếm sự trợ giúp chuyên nghiệp.

Đặt lịch tư vấn