Theo Tổng cục Thuế Việt Nam, đến cuối năm 2024, tổng số nợ thuế và tiền phạt chậm nộp vượt 138.000 tỷ đồng, trong đó hơn 16.000 doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế hoặc gian lận thuế.
Dự báo giai đoạn 2025–2030, cơ quan thuế sẽ chuyển mạnh sang truy tố hình sự đối với hành vi trốn, chiếm đoạt hoặc cố tình không nộp thuế.
Vậy, nợ thuế bao nhiêu thì bị khởi tố? Và khi nào nợ thuế chuyển thành tội phạm hình sự? – Dưới đây là phân tích cụ thể từ Luật sư Luật Thiên Mã.
Mời bạn đọc cùng theo dõi bài viết dưới đây của Luật Thiên Mã. Mọi thắc mắc hãy liên hệ để đặt lịch tư vấn ngay hôm nay từ các Luật sư giàu kinh nghiệm.
>>> Nếu doanh nghiệp hoặc cá nhân của bạn đang bị truy thu, cưỡng chế hoặc điều tra vì nợ thuế, trốn thuế, chiếm đoạt tiền thuế. Đặt lịch tư vấn với Luật sư Thuế – Hình sự Luật Thiên Mã hỗ trợ khẩn cấp! Chỉ một phí nhỏ, bạn được hỗ trợ tận tình, bảo vệ quyền lợi tối đa. Hoàn phí tư vấn khi thuê luật sư trọn gói. Điền form và thanh toán để gặp luật sư!
Nợ thuế có bị truy tố hình sự không?
Không phải mọi trường hợp nợ thuế đều bị truy tố.
Pháp luật phân biệt rõ giữa nợ thuế thông thường và hành vi trốn thuế có chủ đích.
- Nếu nợ thuế do khó khăn tài chính, chậm nộp, hoặc sai sót kế toán, doanh nghiệp chỉ bị phạt hành chính và tính tiền chậm nộp.
- Nếu cố tình gian dối, kê khai sai, chiếm đoạt tiền hoàn thuế, hoặc bỏ trốn để tránh nộp thuế, hành vi đó bị xem là tội phạm hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) – Tội trốn thuế.
📘 Căn cứ: Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 – “Người nào trốn thuế với số tiền từ 100 triệu đồng trở lên hoặc dưới 100 triệu nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn vi phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự.”
Nợ thuế bao nhiêu thì bị khởi tố?
Theo quy định tại Điều 200 BLHS 2015, các ngưỡng truy cứu cụ thể như sau:
| Mức độ vi phạm | Giá trị trốn hoặc nợ thuế | Hình phạt chính |
|---|---|---|
| Vi phạm lần đầu, trốn thuế từ 100 – dưới 300 triệu đồng | Phạt tiền 100 – 500 triệu đồng hoặc tù 6 tháng – 3 năm | |
| Trốn thuế 300 triệu – dưới 1 tỷ đồng hoặc tái phạm | Phạt tiền 500 triệu – 1,5 tỷ đồng hoặc tù 2 – 7 năm | |
| Trốn thuế từ 1 tỷ đồng trở lên, có tổ chức hoặc dùng thủ đoạn tinh vi | Tù 5 – 10 năm và phạt tiền đến 4,5 tỷ đồng |
⚠️ Trường hợp “nợ thuế” xuất phát từ hành vi kê khai gian dối hoặc chiếm đoạt tiền hoàn thuế sẽ được xem là “trốn thuế” và bị khởi tố hình sự, không còn là lỗi hành chính.
Phân biệt nợ thuế và trốn thuế – tránh hiểu sai
| Tiêu chí | Nợ thuế hành chính | Trốn thuế (có thể bị khởi tố) |
|---|---|---|
| Nguyên nhân | Khó khăn tài chính, chậm nộp | Cố tình gian dối, kê khai sai, dùng hóa đơn khống |
| Hình thức xử lý | Cưỡng chế nộp thuế, phạt chậm nộp 0,03%/ngày | Truy tố hình sự theo Điều 200 BLHS |
| Trách nhiệm pháp lý | Hành chính | Hình sự (tù 6 tháng – 10 năm) |
| Biện pháp khắc phục | Nộp bổ sung, xin giãn thuế | Tự thú, nộp lại tiền, phối hợp điều tra để được giảm nhẹ |
>>> Nhanh tay đặt lịch tư vấn với luật sư thuế – hình sự của chúng tôi để được giải đáp mọi thắc mắc pháp lý, đảm bảo quyền lợi và sự an tâm cho bạn!
Các hành vi trốn thuế thường bị truy tố tại doanh nghiệp
- Kê khai sai doanh thu, giảm doanh số hoặc khai khống chi phí.
- Sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn khống, xuất khống đầu ra.
- Không kê khai thuế GTGT, TNDN, thuế thu nhập cá nhân đúng hạn.
- Không nộp tiền thuế đã thu của người khác (đặc biệt thuế GTGT, TNCN).
- Chiếm đoạt tiền hoàn thuế xuất khẩu.
Ví dụ: Năm 2024, Cơ quan điều tra TP.HCM đã khởi tố giám đốc một công ty xuất nhập khẩu vì kê khai sai doanh thu để trốn 1,8 tỷ đồng thuế GTGT, bị phạt tù 7 năm.
Hậu quả pháp lý khi bị khởi tố tội trốn thuế
- Doanh nghiệp: bị đình chỉ hoạt động, bị cưỡng chế tài khoản, truy thu toàn bộ thuế, phạt và lãi.
- Người đại diện pháp luật, kế toán trưởng: có thể bị truy tố cá nhân, chịu trách nhiệm hình sự.
- Mất tư cách pháp nhân thương mại, bị cấm đấu thầu, vay vốn, hoặc ký hợp đồng với cơ quan nhà nước.
- Bị đưa vào danh sách đen của ngành thuế và ngân hàng.
>>> Xem thêm: Cách đối phó với công ty đòi nợ thuê
Cách xử lý khi doanh nghiệp hoặc cá nhân đang nợ thuế
- Liên hệ ngay với cơ quan thuế để xác định rõ loại nợ (chậm nộp hay trốn thuế).
- Chủ động nộp lại số thuế còn thiếu và tiền phạt chậm nộp.
- Không tẩu tán tài sản, không xóa sổ doanh nghiệp – sẽ bị xem là tình tiết tăng nặng.
- Tự thú, khai báo trung thực nếu có gian sai trong kê khai để được miễn hoặc giảm hình phạt.
- Mời luật sư thuế – hình sự tham gia ngay giai đoạn đầu để bảo vệ quyền lợi và thương lượng với cơ quan thuế, công an.
📅 Đặt lịch tư vấn ngay qua form Đặt lịch tư vấn hoặc gọi 1900.7495 để được Luật sư Luật Thiên Mã hướng dẫn xác định ranh giới giữa “nợ thuế” và “trốn thuế” – giúp bạn xử lý an toàn, tránh bị khởi tố hình sự.
Quy định về xử lý đối với việc nộp chậm thuế
Hiện nay việc đóng thuế được xem là bắt buộc và có nhiều quy định liên quan đến việc nộp thuế được đưa ra khi vi phạm, theo đó theo quy định của Luật quản lý thuế năm 2019 cùng nghị định 125/2020/ NĐ-CP thì việc xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn là: Nếu các đơn vị tổ chức cá nhân thực hiện việc nộp tiền chậm thì mức phạt cho việc này là 0,005%/ngày tính trên số tiền phạt chậm cần nộp.
Mức phạt này tính trên cả ngày lễ, ngày nghỉ được tổ chức theo quy định và tính từ ngày kế tiếp ngày đến hạn nộp tiền phạt, nếu không tự giác thực hiện việc nộp phạt này thì cơ quan đơn vị bị nộp phạt sẽ phải nhận nhắc nhở, đôn đốc, thông báo từ cơ quan thuế quản lý việc thu tiền thuế theo quy định.
Về cơ bản, chậm nộp thuế sẽ dẫn đến việc phải thực hiện mức nộp phạt theo xử phạt hành chính, tại đậy việc vi phạm của người chậm thực hiện nộp thuế được các cơ quan thu phạt làm phiền bởi các biện pháp theo quy định của pháp luật, vì vậy thực hiện nghĩa vụ nộp thuế theo đúng tiến độ là rất quan trọng đối với các cá nhân tổ chức tham gia kinh doanh.
>>> Thanh toán ngay hôm nay để nhận được sự hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp từ đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giúp bạn vượt qua mọi thách thức pháp luật!
Kết luận từ Luật sư Luật Thiên Mã
✅ Nợ thuế không phải lúc nào cũng bị truy tố, nhưng nếu có dấu hiệu gian dối, chiếm đoạt, cố tình không nộp, hành vi đó sẽ bị xem là tội trốn thuế và bị khởi tố hình sự khi vượt ngưỡng 100 triệu đồng.
Luật Thiên Mã khuyến nghị: chủ động rà soát hồ sơ thuế, đối chiếu chứng từ, và liên hệ luật sư sớm nhất để được hướng dẫn làm việc với cơ quan chức năng một cách an toàn, tránh rủi ro hình sự hóa doanh nghiệp.
📅 Đặt lịch tư vấn tại form Đặt lịch tư vấn để được hỗ trợ bảo mật tuyệt đối và giải pháp xử lý nợ thuế đúng pháp luật. Hoặc gọi ngay 📞 Hotline tư vấn thuế – hình sự: 1900.7495
